Як адразу пасля замаху на Трампа сацсеткі запоўнілі тэорыі змовы і пры чым тут Ілан Маск
«Пастаноўка». Такі тэг («staged» па-ангельску) зʼявіўся ў трэндах сацсеткі Х (былы твітар) ужо праз некалькі хвілін пасля спробы забойства былога прэзідэнта Дональда Трампа, піша BBC.
15.07.2024 / 07:48
Кандыдат у прэзідэнты ад Рэспубліканскай партыі, былы прэзідэнт Дональд Трамп у асяроддзі агентаў Сакрэтнай службы ЗША, пакідае сцэну перадвыбарчага мітынгу, 13 ліпеня 2024 года, Пенсільванія. Фота: AP Photo / Evan Vucci. Здымак шмат каму паказаўся такім ідэальным, што нехта нават прыйшоў да высновы, што гэта — пастаноўка
Гэтае слова трывала асацыюецца з разнастайнымі тэорыямі змовы, якія раней распаўсюджвалі некаторыя маргінальныя акаўнты ў сацсетках і якія часта спрабавалі паставіць пад сумнеў рэальнасць таго ці іншага нападу ці стральбы. Але на працягу апошніх сутак тэг стаў часткай анлайн-мэйнстрыму: пасты, якія змяшчаюць ілжывыя чуткі, якія распальваюць нянавісць і поўныя абраз, атрымалі ў сетцы Х мільёны праглядаў.
У мінулым замахі на прэзідэнтаў ЗША шмат разоў станавіліся прадметам тэорый змовы. Самы вядомы такі прыклад — забойства Джона Кенэдзі ў лістападзе 1963 года. Гісторыя з Трампам была першай, якая разгортвалася ў прамым эфіры, так што маментальнае зʼяўленне беспадстаўных чутак пра яе не выклікае здзіўленні.
Але вельмі адметны той факт, што хваля спекуляцый захліснула ўсе бакі палітычнага спектра.
У сацсетках яна не была абмежавана групамі падтрымкі розных палітыкаў.
Наадварот, у той момант, калі карыстальнікі спрабавалі зразумець, што ж адбываецца, падобныя пасты актыўна рэкамендаваліся ў стужцы X «Для вас». Часта чуткі распаўсюджвалі аўтары акаўнтаў, якія набылі «сінія птушачкі», што рабіла іх больш прыкметнымі.
Тэорыі змовы становяцца віруснымі
Як часта бывала ў мінулым, многія тэорыі змовы пачынаюцца з цалкам апраўданых пытанняў падчас першапачатковага замяшання. У дадзеным выпадку такія пытанні выклікалі меркаваныя правалы спецслужбаў — і многія карыстальнікі па зразумелых прычынах пачалі цікавіцца, як такое магло адбыцца.
Як стрэлку ўдалося прабрацца на дах? Чаму яго ніхто не спыніў?
Інфармацыйны вакуум быў адразу запоўнены хваляй недаверу, спекуляцый і дэзынфармацыі.
«Усё гэта вельмі моцна нагадвае пастаноўку, — было сказана ў адным з пастоў у сетцы Х, які атрымаў мільён праглядаў. — У натоўпе ніхто не бяжыць і не панікуе. Ніхто ў натоўпе не чуў гэтага стрэлу. Я ў гэта не веру. Я яму не веру».
Аўтар гэтага акаўнта ўказаў, што ён жыве на паўднёва-заходнім узбярэжжы Ірландыі. Праз некаторы час пасля публікацыі паста Х забяспечыла яго тлумачэннем, што страляніна была рэальнай.
Калі ў сеціве стала зʼяўляцца ўсё больш сведчанняў відавочцаў і кадраў, зробленых на мітынгу і каля яго, паніка і страх сталі яшчэ больш відавочнымі.
Аўтары тэорый змовы атрымалі яшчэ больш ежы для разважанняў пасля таго, як былі апублікаваны неверагодна яркія фатаграфіі з месца здарэння. У прыватнасці, маментальна стаў знакамітым здымак вашынгтонскага фатографа агенцтва Associated Press Эвана Вучы, на якім Трамп са скрываўленым тварам паднімае ў паветра кулак на фоне амерыканскага сцяга.
Адзін з амерыканскіх акаўнтаў у YouTube заявіў, што фатаграфія выглядае «нерэальна ідэальнай», адзначыўшы, што «сцяг і ўсё астатняе знаходзіцца проста ў ідэальным стане».
Пост у Х з падобнымі меркаваннямі набраў амаль мільён праглядаў, але потым яго аўтар выдаліў яго. У асобным пасце гэты чалавек затым напісаў аб важнасці выпраўлення ўласных памылак.
Некаторыя іншыя заўважылі, што ў момант, калі гучаць стрэлы, Трамп паднімае руку. Гэты факт яны лічаць доказам таго, што гісторыя з замахам была пастаноўкай, хаця ніякіх доказаў гэтага няма.
«Гэта зрэжысіравалі, каб атрымаць падтрымку? Гэтым людзям ні ў чым нельга верыць! І не, я за яго маліцца не стану», — напісаў яшчэ адзін амерыканскі каментатар.
Аўтарамі большасці вірусных пастоў, у тым ліку і гэтага, былі сімпатызыючыя левым сілам карыстальнікі, якія часта публікуюць кантэнт, накіраваны супраць Трампа. Да сённяшняга дня ў гэтых акаўнтаў і так былі сотні тысяч падпісчыкаў, а значыць, значны ахоп аўдыторыі.
«Сатанінская кабала»
Тое, што адбываецца ў сацсетцы Х стала класічным прыкладам распаўсюджвання тэорый змовы, прыхільнікі якіх актыўна публікуюць выдумкі з адмаўленнем рэальнасці практычна ўсяго: пандэміі кавіда, розных войнаў, інцыдэнтаў з масавай стральбой і тэрактаў.
Аўтар аднаго з пастоў, які базуецца ў ЗША, і раней часта публікаваў беспадстаўныя сцвярджэнні. Цяпер ён напісаў: «Такая цана, якую даводзіцца плаціць, калі змагаешся з элітай педафілаў-сатаністаў».
Гэта прамая дасылка да вядомай тэорыі змовы QAnon, аўтары якой кажуць, што Трамп таемна вядзе вайну з «глыбіннай дзяржавай», гэта значыць ценявой групай разведслужбаў і праваахоўных органаў, якія ўсяляк перашкаджаюць кожнаму кроку былога прэзідэнта.
Без якіх-небудзь рэальных доказаў яны заявілі, што «загад» на забойства, «хутчэй за ўсё, быў дадзены ЦРУ», і абвінавацілі ў датычнасці да змовы Барака Абаму, Хілары Клінтан і Майка Пэнса. Хоць ніякіх сведчанняў на карысць гэтай тэорыі няма, пост набраў 4,7 млн праглядаў.
Такое не раз адбывалася і раней, але на гэты раз зʼявілася нешта новае: падобную лексіку сталі паўсюдна выкарыстоўваць звычайныя карыстальнікі сацсетак. І не толькі людзі, якім не падабаецца Трамп і якія гавораць аб тым, што замах быў пастановачным, але і тыя, хто падтрымлівае экс-прэзідэнта.
Ва ўсім гэтым пачалі ўдзельнічаць і абраныя палітыкі. Рэспубліканскі кангрэсмен са штата Джорджыя Майк Колінз апублікаваў такі пост: «Загад аддаў Джо Байдэн». Ён меў на ўвазе нядаўні каментар прэзідэнта ЗША аб тым, што «Трампа трэба змясціць у цэнтр мішэні» (Байдэн казаў пра гэта ў кантэксце іх перадвыбарнай бітвы).
Мова, якой некаторыя палітыкі і журналісты і карыстальнікі сетак карыстаюцца, калі пішуць пра Трамп, выклікае справядлівыя пытанні. На думку некаторых прыхільнікаў кандыдата ў прэзідэнты, гэтая мова зрабіла атмасферу ў краіне больш напружанай і ўскосна садзейнічала замаху. Але заяўляць, што яно было здзейснена па загадзе Байдэна, — гэта зусім іншая справа.
Пост Колінза набраў больш за 6 млн праглядаў у сетцы Х, але праз некаторы час яго забяспечылі тлумачэннем, у якім сказана аб адсутнасці якіх-небудзь сведчанняў датычнасці Байдэна. Аўтары тлумачэння таксама адзначылі, што словы прэзідэнта аб «мішэні» былі вырваныя з кантэксту.
Выдумкі аб асобе страляў
Розныя беспадстаўныя чуткі таксама былі заснаваныя на няўдалых спробах ідэнтыфікаваць стралка.
Яшчэ да таго, як ФБР заявіла, што стралком быў 20-гадовы Томас Крукс і што гэты чалавек быў забіты на месцы супрацоўнікамі Сакрэтнай службы, аўтары пастоў разбурылі рэпутацыю некаторых ні ў чым не вінаватых людзей.
Напрыклад, футбольнага каментатара Марка Віёлі: пасярод ночы той распавёў у інстаграме, што заўважыў у інтэрнэце зусім ілжывыя сцвярджэнні аб тым, што ён датычны да нападу і нібы звязаны з рухам антыфа (групы актывістаў у асноўным вельмі левага толку). Да моманту, калі ён паспрабаваў абвергнуць гэтыя ілжывыя абвінавачванні ў інстаграме, у сетцы Х іх прачыталі мільёны карыстальнікаў.
Палітычныя актывісты і прыхільнікі розных партый у Х вельмі хутка пачалі чытаць розныя пасты ва ўласных «інфармацыйных бурбалках»: алгарытмы сацсеткі рэкамендавалі ім тыя меркаванні, з якімі яны і да гэтага былі згодныя.
Але большасць карыстальнікаў усё ж аддала перавагу заставацца ў баку ад тэорый змовы і спекуляцый.
Замах на Дональда Трампа стаў выпрабаваннем для новага твітара пад кіраўніцтвам Ілана Маска — і цяжка зрабіць выснову, што сетка здала гэты іспыт з бліскучым вынікам.
Іншыя сацсеткі не былі запоўненыя выдумкамі ў такой жа ступені, але гэта можа быць звязана з тым, што яны маюць іншую мэтавую аўдыторыю, і з рэпутацыяй Х як пляцоўкі, вядомай палітычнымі дыскусіямі.
Х не адказала на просьбу Бі-бі-сі даць каментары.
Байдэн звярнуўся да нацыі ў сувязі з замахам на Трампа
ФБР назвала імя таго, хто страляў у Трампа
Замах на Дональда Трампа: у яго стралялі ў час выступу ў Пенсільваніі