Гаспадар
25 пытанняў селяніну, які не есць ананасы, не ездзіць у Мінск і лічыць сябе шчаслівым чалавекам.
01.11.2011 / 12:32
Багатае старадаўняе сяло Васілішкі, што на Гарадзеншчыне, заўсёды прыгожае, заўсёды рэспектабельнае. Гэта цэнтр магутнага ААТ «Васілішкі», у якое ўваходзяць 4 аграгарадкі. Па сутнасці, тут створаны і паспяхова развіваецца сапраўдны холдынг — сучасная шматгаліновая гаспадарка, якая размясцілася на 21 тысячы гектараў зямлі. ААТ вырошчвае гібрыдны маладняк свінняў, вырабляе і прадае свініну, малако, ялавічыну, рыбу, збожжа, кармы, садавіну і ягады. Гэта адно з вядучых
Анатоль Навагродскі працуе ў «Васілішках» трактарыстам. Патомны селянін, добрасумленны работнік, дужы гаспадар. Чалавек, які разлічвае толькі на сябе, на свае рукі.
1. — Анатоль, кім марылі быць у дзяцінстве?
— Кім і працую — трактарыстам. Раней такое паняцце было: трактарыст — гэта
2. — Вы, патомны селянін, не шкадуеце, што жывяце цяпер у кватэры, у шматкватэрным будынку, а не ва ўласным доме?
— Уласнага дома і праўда няма. Але ёсць кватэра трохпакаёвая, я лічу, добрая. Гаспадарка зрабіла нядаўна касметычны рамонт у хаце. Нармальна. І ўвогуле ў нас вельмі цёпла, гэта самае галоўнае. А гаспадарка ў мяне таксама ёсць! На бацькоўскім падворку, гэта побач, на суседняй вуліцы. Маці там адна жыве, ёй пад 70. Так што я нічым сялянскім не абдзелены. Ёсць дзе працаваць.
3. — А што прыносіць у сям’ю большы даход: праца ў гаспадарцы трактарыстам або вашая асабістая гаспадарка?
— Жыць толькі на сваім? Гэта наўрад ці. Без працы ніяк. Каля дома зямлі ў нас няшмат, у каля 30 сотак. Там — агарод. Вядома, гароднінай мы забяспечваем сябе і маці цалкам. Ды і наогул усёй сельгаспрадукцыяй. А яшчэ ў калгасе даюць 50 сотак для бульбы.
4. — Гэта для продажу? Прадаяце бульбу?
— Калі яна вырасла… Напрыклад, летась добры ўраджай быў, многія падняліся, нават машыны купілі за бульбу. А ў гэтым ужо не так… Здалі мы бульбы добра, 4 тоны. Гэта нармальна. Але добрую цану ў гэтым годзе дзяржава не дала. У мінулым годзе 1600 рублёў за кілаграм плацілі, а ў гэтым — толькі 800. Плюс сам беларускі рубель абясцэніўся. Таму атрымалася, што наша праца дарэмная. На бульбе, атрымліваецца, зарабіў я на дзве пары ботаў для жонкі. Вось і ўвесь прыбытак.
5. — Раскажыце пра працу. Калі пачынаецца ваш працоўны дзень?
— У 5 раніцы штодня. І заканчваецца ў 8 вечара. Ёсць днём перапынак з двух да пяці. У гэты час я ем і іду працаваць да сябе, на асабісты падворак. А потым зноў вяртаюся на комплекс — да вечара.
— І добра ж выглядаеце!
— Можа, думаеце, я трактарыстам вам толькі прадстаўляюся, а насамрэч дырэктар? (Смяецца). Не, я працую на комплексе і прыходжу туды без дваццаці шэсць раніцы. Выходныя? Даюць. Але я да гэтай катэгорыі не адношуся — карміць кароў трэба кожны дзень. І на Вялікдзень таксама, і ў Каляды, Новы год, Першамай — у мяне ўсё роўна праца, яе я павінен зрабіць, ад гэтага надоі малака залежаць. Бывае, што вельмі моцна стамляешся…
6. — Цікава, як снедае трактарыст? Чаму аддаяце перавагу: аўсянцы, каве, сыру?
— Толькі кава ці гарбата з бутэрбродам. І да абеду, які ў мяне ў дзве гадзіны дня, больш не перакусваю. Не, умовы працы ў нас цяпер на комплексе добрыя, можна і душ прыняць, і пераапрануцца. Усё там уладкавана па нідэрландскай тэхналогіі — і працоўныя месцы, і месцы для адпачынку. Выдатна. Проста няма звычкі перакусваць. Калектыў працуе вялікі, 49 чалавек. Усё на ўзроўні. Я да «Васілішак» шмат дзе працаваў. І тут таксама, калі гаспадарка была яшчэ калгасам, потым саўгасам. Ляжала яна на лапатках… Але цяпер мы аграгарадок, адкрытае акцыянернае таварыства. Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь даў нам крэдыты, і мы падняліся. Калісьці працаваць механізатарам у калгасе было цяжка — тэхніка старая. А цяпер тэхніка новая, папраўдзе, у нас ужо больш за палову замежнай тэхнікі ў гаспадарцы.
7. — А якая ў вас сёлета ўраджайнасць збожжавых культур?
—
8. — Вашых работнікаў часта ўзнагароджваюць? Ордэны, медалі, рэспубліканскія граматы? Бываў
— Такога ў нас я не чуў. Прэмію могуць даць — заахвоціць. Але гэта сама гаспадарка. А каб з Мінска…
9. — Цікава, што трымаеце ў асабістай гаспадарцы?
— Чатыры свінні, курэй (шмат), качкі, гусі. Індыкоў сёлета няма. А авечак не трымаем. Для іх патрэбны выган. А ў нас усё вакол узарана, нічога не пустуе. Земляў закінутых у гаспадарцы няма. Вядома, гэта вельмі добра. Гэта ўсё наш першы намеснік дырэктара Іван Кімашэўскі — фанат сваёй справы. Сапраўдны аграном.
Яшчэ мы трымаем на падворку каня — агарод узараць. Пятнаццаць гадоў таму прывёў яго на падворак жарабём. Верхам? Вядома, умею ездзіць. У сем гадоў мяне яшчэ дзед — бацькі не было — пасадзіў на каня. Даводзілася дапамагаць… Да гэтага часу памятаю, як было страшна, бо без сядла… У нас я і не бачыў сёдлаў ні ў кога… Так аж дзвюма рукамі ўчапіўся ў карак. Якія праблемы з кармамі? Праблем няма, гаспадарка забяспечвае кармамі і коней, і кароў, калі людзі трымаюць. Не тое што раней: самі нарыхтоўвалі салому, сена, перажывалі, сварыліся з начальствам. Нам цяпер усё ў двор прывозяць цэлымі рулонамі, і бясплатна. Мне ж няма калі займацца нарыхтоўкай сена, я ўвесь дзень на комплексе. Не ведаю, як у іншых калгасах…
10. — Ну, а адпачынак? Як праводзіце свой адпачынак?
— Ён у мяне зімой. Хацеў бы ўлетку, каб
— І чым займаецеся ў адпачынку?
— Гаспадаркай. А куды зімой ездзіць?
— У Парыж, напрыклад…
— На якія шышы?!. За 1 мільён 800 рублёў у месяц? Нам з Мінскам не параўнацца. У мяне яшчэ і дзеці вучацца, разумееце. Адзін — у лідскім каледжы, другі — у школе, дзесяцікласнік. Аднаму кампутар патрэбен, іншаму — ноўтбук… У мяне са старэйшым поўнае паразуменне. А малодшы з галавой сышоў у кампутар. Хвароба! Не разумею я яго. Праўда, хлопец ужо здаў на правы кіроўцы… А ў гэтым годзе і жонка пайшла вучыцца. Захацела. Паступіла ў сельгасінстытут у Гродне завочна. Вось нядаўна месяц на сесіі была. Калі скончыць, стане дыпламаваным заатэхнікам. Галава ў яе ёсць. У мяне хутка ўвесь дом разумных будзе.
— Рэдкая жанчына — двое дзяцей, праца цялятніцы, яшчэ і вучыцца паступіла.
— Ну, дык муж золата…
11. — Сапраўды! А чым вы, муж, захапляецеся самі, якімі мужчынскімі радасцямі? Рыбалкай, напэўна?
— Рыбалку люблю, але ад яе даводзіцца адмаўляцца. Асабліва калі сядаеш летам на камбайн. Гэта — усё: некалькі гадзін паспаў — і зноў праца. Вось такі распарадак. Заробак? Так, заробак на камбайне летам большы. Хоць гледзячы колькі назбіраў. І плюс збожжа бясплатна даюць для асабістай гаспадаркі.
12. — А вы наогул хацелі б павандраваць,
— Вядома! У тую ж Польшчу хоць бы… Так, у нас ездзяць многія — у каго час ёсць, у каго гэта як бізнэс. Вазілі раней туды паліва, адтуль — прадукты, там яны таннейшыя. А я быў неяк ва Украіне. Па тавар у горад Хмяльніцкі з жонкай ездзілі. Калі кватэру атрымалі, там куплялі дываны, пасцельную бялізну, цюль, люстры. І абутак, адзенне. Цяпер ужо не варта ехаць, цэны зраўняліся з нашымі. А ў Мінску быў даўно, і тое
13. — Вы выпісваеце дадому газеты? Адкуль даведаецеся навіны?
— Так, атрымліваем лідскую раёнку і шчучынскую «Дзянніцу». Там заўсёды шмат пра Васілішкі, у нас жа часта праходзяць усякія важныя семінары. Тэлевізар вечарамі ўключаем, натуральна. Навіны з Масквы паглядзеў
14. — Пра Народны сход чулі — апазіцыя нядаўна збірала?
— Не…
15. — Якой маркі тэлевізар у хаце?
— Ды іх некалькі: «Гарызонт», «Віцязь»… І яшчэ «Гарызонт». Плоскі я яшчэ не купляў, у мяне гэтыя новыя, добра паказваюць.
16. — У вас, я бачу, рускамоўная вёска. А ў школе дзеці на якой мове вучацца?
— На рускай, школа ў Васілішках заўсёды была на рускай. А гаворым мы, як бачыце, на «трасянцы».
17. — А вы з жонкай наогул
— Жонка палітыкай не цікавіцца. Бывае, пагаворым, але гэта рэдка. Вядома, калі былі выбары, абмяркоўвалі ўсё ў вёсцы даволі бурна. І ў кожнага сваё меркаванне: «за», «супраць»… Мы ўсе бачылі: шмат было штучнага, прыдуманага. Але я ў палітыку не імкнуся асабліва ўнікаць, ад гэтага нічога не зменіцца. Галоўнае, каб дома быў парадак.
18. — Як лічыце, вы ў цэлым добра жывяце?
— Нармальна. Не скардзімся. Я не магу сказаць, што бедна жыву, чаго грашыць. Вось перад падаражэннем купіў за сем з паловай тысяч «зялёных» фольксваген «Шаран». Ананасы? Ды я іх ненавіджу. А што купляем, так гэта персікі, апельсіны, мандарыны. Морапрадукты? Жонка купляла розных гадаў. Але я з імі асаблівага сяброўства не завёў. Мы да іх не звыклыя. Лепш кавалак сала дастаць.
19. — Атрымліваецца адкладаць грошы ў банк?
— Цяпер гэта небяспечна. А раней адкладалі або пакідалі грошы на картках. Ды і сваю апошнюю зарплату я, напрыклад, яшчэ не здымаў. Грошы селяніну не кожны дзень патрэбныя. Вось свінню выгадавалі, закалолі — мяса заўсёды ў халадзільніку ёсць. Каўбасы, паляндвіцы жонка робіць. І гародніна свая ў склепе, і садавіна. Абыходзімся.
20. — А дзе б вы хацелі, каб у будучыні жылі вашы дзеці: у горадзе ці ў вёсцы?
— Я хацеў бы, каб яны засталіся ў горадзе. Старэйшы атрымлівае будаўнічую спецыяльнасць. І ў малодшага планы на будаўніка.
— І будуць яны там без кватэр? Давядзецца вам, бацькам, ім будаваць, доўга дапамагаць.
— Што ж, дапаможам.
21. — А што ў вёсцы кажуць пра крызіс? Як будзем жыць?
— А куды мы падзенемся? Будзем жыць. Заробак плаціцца. А быў час, што яго не было па 2–3 месяцы… А цяпер на картцы грошы ляжаць! І кожны месяц
22. — Вы часта купляеце сабе новую адзежу ў краме?
— Нячаста, па меры патрэбы. І не ў краме, а на рынку. Да зімовага сезону трэба падрыхтавацца, купіць дзецям і жонцы абутак.
23. — А на кнігі траціце грошы?
— Купляем дзецям у асноўным падручнікі. А я чытаю газеты. Раней шмат чытаў фантастыкі і пра вайну запоем, а цяпер проста няма часу. Дарэчы, у нас багатая бібліятэка ў Васілішках.
24. — Вы сябруеце з суседзямі па пад’ездзе?
— Не, ужо няма такога. Раней было дружна. А цяпер раз’ехаліся, хто ў катэдж (у крэдыт людзі бралі дома), хто куды. Заехала моладзь: чужыя, незнаёмыя. І як завесці сяброўства, калі я пайшоў раніцай, а палове шостай, прыйшоў вечарам, а палове дзявятай? Я іх не бачу, а яны мяне.
25. — А як у вёсцы з п’янствам? Шмат п’юць мужыкі?
— Некаторыя. Хто не хоча працаваць, той бутэлькі здае. «Аперацыя «Крышталь» завецца. А хто працуе, той піць не будзе. У кожнага свой выбар.