Балгарыя ўзяла трубаадвод

08.12.2011 / 09:01

Балгарыя выходзіць з праекта нафтаправода Бургас — Александруполіс і верне 6,2 млн еўра назапашанай пазычанасці. Гатовай альтэрнатывы маршруту, па якім расійская нафта павінная ісці ў краіны Міжземнамор’я ў абыход турэцкіх праліваў, няма.
Так што Расіі давядзецца пачынаць новы праект з нуля. Але эксперты лічаць, што рашэнне Балгарыі можа быць не канчатковым: раней яна ўжо пагражала выйсці з праекта.

Сафія прапануе скасаваць трохбаковую дамову па праекце, які Расія, Балгарыя і Грэцыя падпісалі ў 2007 годзе, пацвердзіў міністр эканомікі, энергетыкі і турызму Балгарыі Трайча Трайкаў.

Калі Афіны і Масква адмовяцца добраахвотна ануляваць пагадненне, Балгарыя праз 12 месяцаў адна пакіне праект, паведаміў міністр фінансаў Балгарыі Сімеон Дзянкаў. Ён не можа быць ажыццёўлены на ўмовах, ухваленых бакамі ў 2007 годзе, дадаў ён.

Аналіз, праведзены банкам Societe Generale, паказаў, што праект эканамічна немэтазгодны,
растлумачыў прадстаўнік балгарскага ўрада, якога цытуе Reuters. Сафія яшчэ раз заявіла, што будаўніцтва трубы стварае экалагічныя рызыкі і выклікае незадаволенасць жыхароў, бо пагражае рыбалоўству і турызму.

«Мы не атрымлівалі афіцыйнага паведамлення аб выхадзе Балгарыі з праекту, — паведаміў прадстаўнік „Транснафты“ Ігар Дзёмін. — У Амстэрдаме 14 снежня адбудзецца сустрэча назіральнай рады Trans-Balkan Pipeline, усе бакі пацвердзілі свой удзел. Магчыма, Балгарыя афіцыйна абвесціць аб сваім выхадзе падчас гэтай сустрэчы».

Асноўная задача трансбалканскага нафтаправода — разгрузка праліваў Басфор і Дарданелы, праходнасць якіх абцяжараная праз вялікую колькасць нафтавых танкераў.

Плануецца, што ў трубу будзе запампоўвацца расійская і казахстанская нафта, што дастаўляецца ў Бургас морам з Наварасійска. Далей яна мае транспартавацца ў Грэцыю, дзе частку яе плануецца адпраўляць на грэцкія НПЗ, а частку зноў загружаць у танкеры і накіроўваць у парты Міжземнага мора.

Калі Сафія пакіне праект не толькі як акцыянер, але выступіць і супраць пракладкі нафтаправода па сваёй тэрыторыі, ёй «давядзецца прывесці важкія аргументы, бо АУНА (ацэнку ўздзеяння на навакольнае асяроддзе) яна ўхваліла», дадае прадстаўнік «Транснафты».

АУНА па праекце Бургас — Александруполіс Балгарыя тройчы апраўляла на дапрацоўку, ухваліла праект балгарскае міністэрства экалогіі толькі ў пачатку лістапада 2011. Але гэта не канчатковае рашэнне: АУНА яшчэ павінныя ўхваліць муніцыпалітэты.

Балгарыя тармозіць праект Бургас — Александруполіс ужо некалькі гадоў. Акрамя праблем з АУНА балгарскія ўлады заяўлялі, што ў краіны няма грошай на праект.

Балгарыя не фінансавала сваю частку праекта. На пачатак снежня пазычанасць складала 6,2 млн еўра. «Транснафта» ў сувязі з гэтым абяцала замарозіць праект да таго моманту, пакуль балгары не расплацяцца. У сераду балгарскія СМІ паведамляюлі, што Балгарыя ліквідуе гэтую пазычанасць.

Ці будзе Балгарыя выплачваць яшчэ якую-небудзь кампенсацыю ў выпадку свайго выхаду з праекта, пакуль незразумела. «Балгары могуць выйсці толькі па ўзгадненні з іншымі акцыянерамі, — тлумачыць прадстаўнік „Транснафты“. — Пытанне аб умовах выхаду будзе вырашацца падчас абмеркаванняў».

Віцэ-прэзідэнт «Транснафты» Міхаіл Баркоў раней казаў, што праблема Басфора і Дарданелаў можа быць развязаная за кошт іншых нафтаправодаў, якія прадугледжваюць транспартаванне нафты ў абыход праліваў. Паводле словаў Баркова, такіх праектаў налічваецца паўтара дзясятка, прычым сем з іх з’яўляюцца найбольш рэальнымі.

«Транснафта» можа ўзяць удзел у адным з такіх праектаў, напрыклад у Трансфракійскім нафтаправодзе, які павінен злучыць Чарнаморскае ўзбярэжжа Турцыі з турэцкім портам Сарас на Міжземным моры, адзначаў Баркоў. Гэты маршрут на 100 км карацейшы, чым Бургас — Александруполіс.

Але рэальнай альтэрнатывы маршруту Бургас — Александруполіс на дадзены момант няма, кажа кіраўнік Фонду нацыянальнай энергетычнай бяспекі Канстанцін Сіманаў. «Праблема праходнасці Басфора і Дарданелаў шмат у чым штучна створаная Турцыяй, якая кантралюе гэтыя пралівы, каб мець рычаг ціску — у першую чаргу на Расію, — кажа эксперт. — Такім чынам, праблема праліваў не эканамічная, а палітычная. І вырашаць яе шляхам будаўніцтва нафтаправодаў, якія праходзяць праз тэрыторыю Турцыі (Трансфракійскі нафтаправод або праект Самсун — Джэйхан), нельга».

Пракласці маршрут трубы ў абыход як Балгарыі, так і Турцыі цалкам рэальна, дадае эксперт: «Але гэта азначае зноў пачынаць усё з нуля, бо гатовай замены Бургасу — Александруполісу няма». Зрэшты, Сіманаў не выключае, што рашэнне Балгарыі яшчэ можа змяніцца, бо балгары ўжо неаднаразова пагражалі выйсці з праекта.