Тры месяцы таму цокальны паверх Брэсцкай абласной філармоніі быў зачынены. Заходзіць сюды зараз можна толькі ў рэспіратарах. Да такой несуцяшальнай высновы прыйшлі эксперты, якiя выявiлi тут пасля капрамонту небяспечны грыбок. А між тым на працягу некалькіх гадоў у гэтым падвале працавалі людзі, якія не ўяўлялі, чым гэта пагражае, піша «Советская Белоруссия».
У рэканструкцыю старога будынка дзяржава ўклала звыш 6 мільярдаў рублёў. Работы пачаліся ў 2002 годзе. У студзені 2013 філармонію ўрачыста адкрылі. Будаўнікі абнавілі ўсё — ад падвалаў да даху. Але пытанні засталіся. Галоўны інжынер філармоніі Юрый Краквін ведае, якія:
«Яшчэ на стадыі будаўніцтва па сценах склепа пайшоў грыбок. Паводле дакументаў у 2008 годзе заражэнне толькі пачалося. Ужо тады трэба было спыніць будаўнічыя працы і прыбраць цвіль, але гэтага не зрабілі.
А ў двух дзясяткаў чалавек, якія працавалі ў гэтых памяшканнях нават падчас рамонту, пачаліся праблемы са здароўем».
Тады непасрэдна з грыбком хваробы дыхальных шляхоў ніхто не звязваў. Адна працаўніца перахварэла на пнеўманію, іншая — вострым бранхітам. У трэцяй выявілі алергію, і ёй давялося перайсці на іншую працу, дзе здароўе адразу палепшылася. А зусім нядаўна супрацоўніца аховы, пастаянна знаходзілася ў падвальным памяшканні, звярнулася да пульманолага, які накіраваў яе на далейшае абследаванне. Дыягназ — анкалогія лёгкіх.
Следам — яшчэ адна трагедыя. 30-гадовая работніца філармоніі нарадзіла двайнят. Немаўляткі памерлі адзін за адным. Па папярэдніх дадзеных, у іх знашлі адзін з грыбкоў, выяўленых на сценах будынка.
Хоць, дзеля аб'ектыўнасці, тут яшчэ спатрэбяцца дадатковыя даследаванні.
Пра тое, што падвал заражаны грыбком, ведала і кіраўніцтва філармоніі, і будаўнікі. Рэканструкцыю паэтапна вялі два генпадрадчыкі. Першы — ААТ «Буг», які пасля увайшоў у буйную кампанію ААТ «Будаўнічы трэст №8». Другім за працы ўзялося ААТ «Брэстрэстаўрацыя». Дырэктар Сцяпан Прыходзька не хавае:
«Мы ўбачылі, што грыбок ёсць. Агучылі праблему. Справа ў тым, што там адсутнічае гарызантальная гідраізаляцыя, у праекце яе не было першапачаткова. Але заказчыку важней было зрабіць іншыя працы — да прыкладу, дах. А будынак трэба было здаваць як мага хутчэй».
Некалькі гадоў заказчык і будаўнікі казалі аб праблеме: праводзілі нарады, вялі перапіску. У гэты час грыбок разрастаўся, людзі працягвалі працаваць у небяспечных умовах.
Калі мы з галоўным інжынерам філармоніі спусціліся ў цяпер закрыты на замак цокальны паверх, я ледзь вытрымаў дваццаціхвілінную «экскурсію». З палёгкай выйшаў на свежае паветра. Кашаль не адпускаў на працягу паўгадзіны. А яшчэ зусім нядаўна людзі працавалі там цэлы дзень…
Калі стала ясна, што праблему так проста не вырашыць, Юрый Краквін ініцыяваў экспертызу. Па-першае, трэба было выявіць прычыну з'яўлення грыбка. Па-другое — ступень небяспекі для здароўя людзей. Даследаванне праводзіў філіял прадпрыемства «Інстытут БелНДІБ» — навукова-тэхнічны цэнтр Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва. У заключэнні, акрамя нездавальняючай гарызантальнай гідраізаляцыі, гаворыцца і аб няякасным водаадводзе ад сцен будынка, які таксама павінны былі грунтоўна зрабіць падчас рэканструкцыі, а таксама аб дрэннай вентыляцыі падвальнай прасторы.
Сцяпан Прыходзька лічыць, што гэтая праблема ёсць ва ўсіх старых будынкаў. Але Юрый Краквін памятае філармонію яшчэ па савецкіх часах, калі тут быў Дом афіцэраў. І ніякай цвілі на сценах падвала, у якім тады размяшчалася кавярня, не сустракалася. Цяпер гэтыя памяшканні зачыненыя. Знаходзіцца ў іх можна толькі ў рэспіратарах. «Інстытут эксперыментальнай батанікі імя. В.Ф.Купрэвіча НАН Беларусі» даў заключэнне:
«Выяўленыя віды грыбоў з'яўляюцца патагеннымі і ўмоўна-патагеннымі для чалавека, г.зн. уяўляюць пагрозу для здароўя».
Так што цалкам лагічна выказаць здагадку: захворванні, з якімі сутыкнуліся работнікі філармоніі, цалкам маглі быць выкліканыя грыбком. Дарэчы, па словах Юрыя Краквіна, на новых працоўных месцах людзі адчуваюць сябе значна лепш. І тым не менш усё, хто мог падвергнуцца небяспецы, зараз праходзяць паглыбленую медкамісію.
Не выключана, што гэтая гісторыя ў далейшым зацікавіць кантралюючыя органы. Хто ўсё ж такі дапусціў пралік? Чаму тыя, каму трэба было, не кантралявалі ход работ, а ведаючы праблему, не білі трывогу? Наўрад ці гэтую гісторыю можна спісаць на фатальны збег абставінаў.
Дарэчы
У падвалах філармоніі было выяўлена 9 відаў мікраскапічных грыбоў, якія жывуць на сценах і столі. У прыватнасці, грыбы роду Acremonium, Cladosporium, Aspergillus і Penicillium — узбуджальнікі многіх інфекцыйных хвароб, у тым ліку лёгачных, атыту і мікатаксікозу, выкліканага афлатаксінамі. З-за багатага спаруліравання могуць выклікаць алергічныя рэакцыі, у людзей з падвышанай адчувальнасцю скурны сверб, рыніт. Выяўленыя віды грыбоў з'яўляюцца патагеннымі і ўмоўна-патагеннымі, г.зн. уяўляюць пагрозу для здароўя.
***
Будынак Брэсцкай абласной філармоніі пабудаваны ў 1901 годзе і з'яўляецца помнікам гісторыі і культуры. Адразу пасля Вялікай Айчыннай вайны тут размяшчаўся медыцынскі атрад, а потым «прапісаўся» Дом афіцэраў. Філармоніі будынак аддалі ў 1991 годзе, а рашэнне аб капітальным рамонце, які не праводзіўся яшчэ з савецкіх часоў, было прынята ў 2000-м. Сродкі на рэканструкцыю былі выдзеленыя з абласнога бюджэту.
