У цяперашнім сезоне форвард салігорскага «Шахцёра» прыцягвае да сябе ўвагу не толькі галамі. З нядаўніх часоў Мікалай Януш актыўна папулярызуе беларускую мову. На ёй форвард вядзе свой інстаграм, перыядычна дае пасляматчавыя экспрэс-інтэрв'ю і нават каментуе футбол. Аб сваім захапленні нацыянальнай культурай Януш распавёў Андрэю Маслоўскаму з Tribuna.com.
Tribuna.com
Прыводзім некалькі вытрымак з матэрыялу.
Аб беларускай мове і кнізе, з якой усё пачалося
— Перад новым годам Воўка Пірог (журналіст газеты «Прессбол») у адным з інтэрв'ю завёў тэму беларускай мовы. Я яму на мове адказаў. Затым на ўзнагароджанні ў Салігорску мяне упікнуў: «Ну, раз прамаўляў тады, давай і цяпер». І я спантанна нешта выдаў. А на «Зорным мячы» ўжо Уладзімір Навіцкі падштурхнуў — выйшла таксама нядрэнна. А потым падумаў: а чаму б не рабіць так пастаянна? І пайшла тэмка. Я захацеў прыцягнуць увагу да таго, што мы — беларусы, і што ў нас ёсць свая мова. Я вельмі зайздросціў Мікалюнасу [футбаліст «Шахцёра], які з сям'ёй, не саромеючыся, пераходзіў на літоўскую.
Мая цешча з-пад Пінска, дзе размаўляюць на сумесі ўкраінскай, польскай, беларускай і рускай моваў. Там такая салянка! Калі мне было 20, я, слухаючы яе, думаў: «Ну калгас. Што яна кажа наогул?» Цяпер жа бегаю за ёй і прашу растлумачыць значэнне некаторых слоў.
Увогуле, падумаў, а чаму мы не можам размаўляўць на сваёй мове, і адважыўся паспрабаваць.
Я яшчэ не магу гаварыць свабодна на мове, бо яе няма вакол. Я не чую яе па тэлебачанні, у крамах, на вуліцах. Калі раней на мове ішлі навіны, перадачы, спартыўныя трансляцыі, то цяпер гэтага няма. Калі каментаваў футбол з Навіцкім, сказаў чыстую праўду — я вырас на яго беларускамоўных рэпартажах. Цяпер, дарэчы, справа пастаўлена так, што калі я загавару на мове, усе будуць лічыць мяне апазіцыянерам.
Тое ж самае і з «Пагоняй». Гэта наш гістарычны сімвал.
Наконт сцяга не ведаю, але герб дакладна. І мяне карабаціць, што цяпер, калі я надзену майку з «Пагоняй», мяне назавуць апазіцыянерам. Чаму?! Я не разумею гэтага. Трэба, наадварот, прасоўваць мову і ўсё культурнае, а не ствараць такія ўмовы.
Пра Алексіевіч
Пасля таго, як Святлана Алексіевіч атрымала Нобелеўскую прэмію, азнаёміўся з яе творчасцю. Прачытаў дзве кнігі — пра Чарнобыль і пра развал Савецкага Саюза.
Я сам з чарнобыльскай зоны і ў дзяцінстве бясплатна ездзіў аздараўляцца ў санаторыі. Цяпер старэйшы сын ідзе тым жа шляхам. Таму мне было вельмі цікава прачытаць «Чарнобыльскую малітву». І я скажу, гэта жорсткая і вельмі цяжкая кніга. Мне было неймаверна складана прапускаць праз сябе пакуты людзей, але я даведаўся праўду пра тое, як усё адбывалася. Доўгі час я рос з такім веданнем: грымнуў рэактар, і ўсіх вывезлі.
І толькі пасля чытання даведаўся, як людзі пакутавалі, калі пакідалі свае дамы, як станавіліся адрынутымі на новых месцах, як СССР усе хаваў.
Маё меркаванне — не кожны гатовы даведацца гэтую праўду. І я не рэкамендую чытаць кнігу ўражлівым людзям.
А вось пра развал СССР вельмі спадабалася. Цяпер мне становіцца зразумелай прырода паводзінаў тых жа прадавачак з салігорскага ўнівермага. Гэтая кніга пра іх.
Пра людзей, якія пражылі вялікую частку жыцця пры Саюзе, якія так і не змаглі перабудавацца і прыстасавацца да новага часу.
У жонкі два браты ў Мікашэвічах займаюцца прадпрымальніцтвам. Калі да іх у краму заходзяць пакупнікі, іх атачаюць увагай. Падказваюць, што лепш выбраць. Да людзей ставяцца паважліва, бо яны прынеслі свае грошы. І ў гэтую краму будуць прыходзіць, нягледзячы на тое, што там крыху даражэй. А нядаўна быў у салігорскім універмагу. За прылаўкам сядзіць жанчына з такім выглядам, быццам я ёй вінен усё на свеце. Пытаюся: «А дзе ў вас вось гэта?» - «А, ідзі вунь там паглядзі». Робіць мне ласку.
Раней асуджаў такія паводзіны, а цяпер разумею. Вось менавіта гэтаму навучыла мяне кніга «Час second hand» - разумець людзей, якія не змаглі перабудавацца пасля развалу СССР.
Яшчэ спадабалася біяграфія Маргарэт Тэтчэр. Моцная кніга пра Жалезную лэдзі. Было вельмі цікава даведацца, як яна мяняла Вялікабрытанію. Паводле яе слоў, было гэта вельмі цяжка. За месяц беспрацоўе магло вырасці з аднаго мільёна да трох! І трэба было спраўляцца з незадаволенасцю, але Тэтчэр прывяла усё ў норму.
Яшчэ крутая кніга Златана Ібрагімавіча. Рэкамендую ўсім. А зараз чытаю Уладзіміра Познера «Развітанне з ілюзіямі».
Пра мову
— Сёлета завёў акаўнт на істаграм. Дакладней, мне завялі. Выпадкова ў Салігорску сустрэў хлопцаў, якія займаюцца нашымі сацыяльнымі сеткамі. Разгаварыліся пра тое, чаму людзі не ходзяць на «Будаўнік». Хлопцы сказалі, што цяпер усе ў сетцы, і прапанавалі завесці інстаграм, каб быць бліжэй да заўзятараў. Спадзяваўся, што змагу іх зацікавіць.
Першыя пару запісаў былі на рускай, а калі ўбачыў, што для майго тэлефона можна спампаваць беларускую мову, перайшоў на «мову». Пайшла тэма.
