Чаму палякі цалуюць жанчынам руку? Юры Дракахруст адказвае на гэтае пытанне ў свіам блогу на радыё «Свабода».

Такі жарт ужыў высокі чыноўнік з польскага МЗС, гаворачы пра палітыку Ўсходняга партнэрства і стасункі Польшчы з Беларусьсю. А ў чым жарт? Пра гэта —крыху пазьней, напачатку пра тое, што гэта была за сустрэча.

Пэўны час таму варшаўскі Цэнтар замежных стасункаў абвясьціў конкурс для беларускіх журналістаў на тэкст пра параўнаньне трансфармацыяў у Польшчы і ў Беларусі. Пераможцы конкурсу былі запрошаныя ў Варшаву, для іх былі наладжаныя сустрэчы з польскімі палітыкамі, дыпляматамі, грамадзкімі дзеячамі і экспэртамі.

Збольшага гутаркі факусаваліся вакол польскай і шырэй, эўрапейскай, палітыкі адносна Беларусі. Палітіка Ўсходняга партнэрства азначае сапраўды кардынальны, істотны паварот у стаўленьні да ўсходніх суседзяў Эўразьвязу.

«Шлях Гарбачова, а не Чаўшэску ці Валэнсы»

Неафіцыйны характар размоваў дазваляў нашым суразмоўцам не абцяжарваць сябе прыемнымі словамі, а гаварыць пра сутнасьць.

А сутнасьць такая, што на працягу ўсіх гэтых гутарак, нам, беларускім журналістам, не задалі ніводнага пытаньня пра беларускую апазыцыю, пра яе пляны, рэканфігурацыю і шанцы напярэдадні выбараў. Гэта ўжо (ці яшчэ) нецікава. Усё зразумела і з плянамі, і з шанцамі.

Вэтэран «Салідарнасьці», экспэрт Эўракамісіі ў справах усходняй палітыкі, Эўгеніюш Смоляр канстатаваў, што беларускай апазыцыі бракуе прагматызму і ўяўленьня пра тое, што трэба зрабіць, каб уплываць на сытуацыю.
Паводле спадара Смоляра, у прынцыпе, магчымай была б праграма шырокой і ўсёбаковай эўрапейскай дапамогі Беларусі, але для гэтага там павінен быць належны партнэр. Лукашэнка такім партнэрам ня можа быць па зразумелых прычынах. А іншых партнэраў там няма.

Ірэніюш Біль, дырэктар Фонду былога прэзыдэнта Польшчы Аляксандра Квасьнеўскага, паўтарыў базавую тэзу з вядомага дакладу «мудрацоў» — рэкамэндацыяў па эўрапейскай палітыцы, распрацаваных у межах гэтага фонду:

»Шлях зьменаў у Беларусі будзе эвалюцыйным, а не рэвалюцыйным», шлях Гарбачова, а не Чаўшэску ці Валэнсы —
патлумачыў ён.

Гэта не выключае сымпатыяў, салідарнасьці, палітычнай еднасьці і нават падтрымкі з боку Польшчы змагарам з дэмакратыю ў Беларусі. Гэта азначае толькі ацэнку іх палітычных магчымасьцяў, у тым ліку і для польскай палітыкі.

У пошуках беларускіх Квасьнеўскіх

Ну а на чым жа грунтуецца новая польская палітыка? Найперш на галоўным прыярытэце Варшавы адносна ўсходняга суседа — незалежнасьць Беларусі перадусім. Паглынаньне Беларусі Расеяй, істотнае ўмацаваньне расейскага кантролю над Беларусьсю — найгоршы сцэнар для Польшчы.
Праўда, ня тое, што ваяваць, але і задзейнічаць усе рэсурсы для забесьпячэньня гэтай мэты, Варшава ня будзе. Як заўважыў спадар Смоляр, калі Расея паспрабуе якім бы то ні было чынам інкарпараваць Украіну, будуць выкарыстаныяя ўсе інструмэнты супрацьдзеяньня, уключна з арыштамі актываў расейскіх чыноўнікаў і алігархаў на Захадзе. А калі такое здарыцца адносна Беларусі, напрыклад, праз рэфэрэндум, гэта будзе ўспрынята вельмі негатыўна. І што? Да ўласна кажучы, і ўсё.
Зараз і польскіх дыпляматаў, і польскіх экспэртаў значна болей, чым зьліцьці‑разьліцьці ў беларускім апазыцыйным лягеры, цікавіць расстаноўка сілаў і яе зьмены ва ўладнай эліце Беларусі.

На думку экспэртаў Фонду Квасьнеўскага «беларуская ўладная эліта, у тым ліку намэнклятурная, усё больш усьведамляе каштоўнасьць сувэрэнітэту». А Эўгеніюш Смоляр, які ў гады ваеннага становішча быў адной з ключавых асобаў, якая арганізоўвала падтрымку «Салідарнасьці» на Захадзе, зыходзячы менавіта з досьведу «Салідарнасьці», кажа, што зьмены магчымыя толькі тады, калі « частка адміністрацыі прыйдзе да высновы, што шлях, якім ідзе краіна – шлях у нікуды, гэтыя людзі ня пойдуць на барыкады, але яны падтрымаюць зьмены«.

Польскія палітыкі і аналітыкі зусім ня маюць ілюзіяў наконт прыроды беларускай улады, ніхто асабліва не шукае прыкметаў хуткай і ўсёбаковай лібэралізацыі ў Беларусі. Там разумеюць, што паворот Лукашэнкі да Эўропы, пакуль збольшага сымбалічны, мае на мэце балянсаваньне паміж Расеяй і Захадам, жаданьне банальна скарыстацца Масквой і Брусэлем. Але гэта, на думку нашых суразмоўцаў, адкрывае для Польшчы і Эўропы ў цэлым магчымасьці пашыраць свой уплыў у Беларусі.

Спадар Біль заўважыў, што праца з беларускай элітай, як уладнай, гэтак і апазыцыйнай, мае яшчэ адзін надзвычай важны чыньнік. Гісторыя не сканчаецца на тым, што адбываюцца доўгачаканыя перамены. І тое, што адбываецца пасьля, ў значнай ступені залежыць ад таго, з чым эліты падышлі да гэтага часу пераменаў. «Адна з мэтаў Усходняга партнэрства: каб беларуская эліта ў выпадку зьменаў была гатовая да рэформаў», — адзначыў спадар Біль.

«Безь Беларусі ў ЭЗ Эўропа ня мае будучыні». Хто так лічыць і чаму – працяг заўтра.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Хочаш падзяліцца важнай інфармацыяй ананімна і канфідэнцыйна?

Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру