«Наша Ніва» атрымала першы ліст ад палітвязня Паўла Севярынца — свайго даўняга аўтара.
Павел пацвердзіў, што атрымаў пасылку ад Рэдакцыі — амаль праз два месяцы пасля яе адпраўлення. «Дзякуй агромністы за клопат! — піша ён — не турбуйцеся, калі ласка, мне ўсё перадаюць сваякі, браты і сёстры».
«Увогуле, апошнія некалькі тыдняў абстаноўка нармалёвая, — працягвае Севярынец, — дзякуй Богу, бачыце, і лісты даходзяць. ХХХХХ ХХХ Х ХХХХ ХХХ ХХХХХХ ХХХ ХХХХ» [наступны сказ выкраслены цэнзарам — Рэд.].Ліст датаваны 16 сакавіка, і сказ «апошнія некалькі тыдняў абстаноўка нармалёвая» можа азначаць, што стаўленне да вязняў змянілася пасля таго як 28 лютага Алесь Міхалевіч зрабіў сенсацыйныя прызнанні пра катаванні ў турме КДБ.
«Зычу Вам, Вашай сям’і і Нашай газеце дабраславенняў і ласкі Божай! — піша Севярынец рэдактару «НН» — Дзякуй вялікі за Вашу прапанову [пісаць для НН матэрыялы мастацкага ці філасофскага характару, якія маглі б праходзіць праз цэнзуру]. Паспрабую падзяліцца ўражаннямі. Спадзяюся, прапусцяць.
Пастараюся пісаць з с э р ц а («з лесу» ўжо было, тут[маецца на ўвазе цыкл артыкулаў «Лісты з лесу», які Севярынец дасылаў у «Нашу Ніву» са ссылкі з Малога Сітна і за якую ён атрымаў пасля вызвалення літаратурную прэмію імя Алеся Адамовіча].усё-такі не лес — самае сэрца сталіцы)»
Публікуем ліст Севярынца без скаротаў і зменаў. Ён адрэдагаваны толькі рэдактарам з КДБ. Словы, выкрасленыя цэнзурай, пазначаны літарамі ХХХ.
Здаецца, кагэбісты крэслілі ўсё, у чым бачылі таемны намёк. Гэтак, выкрасленае нейкае слова пасля даты — імаверна, там была адсылка да нейкай цытаты з Бібліі.
Мы зробім таксама спробу аднавіць сказы, выкрасленыя цэнзарам. Не ведаем, ці мы знойдзем для таго тэхналогію.
Гэта свайго роду цуд, што мы атрымалі гэты ліст 24 сакавіка, перад самым Днём Волі. «З Богам!» — сканчае свой ліст Севярынец.
* * *
Павал Севярынец.Сам-насам з Богам
Калі Бог хоча сур’ёзна пагаварыць з табою
І толькі тады, ХХХХХХ ХХХХХ [выпэцкана цэнзурам] баючыся падняць вочы, ліхаманкава спрабуючы адкашляцца і зрабіць гатоўны выгляд, ты пачуеш гэтае непаўторнае, ні з чым не параўнальнае чакальнае і дакорлівае Божае маўчанне.
Відовішча жаласнае, і, тлеючы ад сораму, разглядаючы мыскі ўласных ботаў, разумееш, што Яму не гэтае ганьбішча трэба, не тваё дзіцячае ляпятанне і не насякомыя ў тваіх мазгах. Ён не выбаршчык, не журналіст, не дыпламат, не супрацоўнік унутраных органаў, і не на добрыя міны пры кепскай гульні глядзіць. (Ён кардыёлаг увогуле.) [Апошні сказ закрэслены — няясна, ці то гэта такая гульня са стылем, ці аўтар пажадаў прыняць яго.]
Таму Ён маўчыць — і цярпліва чакае, пакуль ты перастанеш мітусіцца і нарэшце здымеш з шыі свой срэбны ключык у форме крыжа.
Госпадзе, ты дакладна хочаш паглядзець маё сэрца?..
Нібыта з таго свету, чуеш сваё мармытанне: здаецца, павінна быць
Крыжык заядае ў заржаўленай ключавіне. Рукі трасуцца, дасадліва крэкчаш, спрабуеш павярнуць… і з затхлым душком здагадваешся, што насамрэч ХХХХ справы дрэнь, хоць і не адчыняй зусім. О, не, не, Госпадзе, не дакранайся, не трэба, я сам,
Тут ужо не зманіш — уласнае сэрца
Даруй, Божа! Сюды, канечне, не тое, што зайсці, а і стаяць побач немагчыма. ХХХХ ХХХХХХХ ХХХ ХХХХ. Зараз… Хто б мог падумаць, мг… Пастараюся дакапацца.
Сцяўшы дыханне, залазіш, спярша навобмацак, потым з галавою, жахаешся, клянеш сябе — і пачынаеш вывальваць, куды тут… смярдзючыя грахі, нейкія шыльды і адсоткі ўперамешку з газетамі ды плакатамі, падгнілая пыха і марнаслоўе, груды скамячаных, у нервовую клетку, размоваў з бацькамі, братамі і сёстрамі, тоны павышанага тону і шматкі неператраўленага сеціва, усе ў пляўках рэплікаў, развітанні на вецер і раздражнёныя вокрыкі, маладушныя стогны; столькі сказанага і не зробленага, столькі забытых і пакрыўджаных душаў, суцэльная млявасць і абыякавасць да жыцця і, нарэшце, агульная разгубленасць — ох, і правалы, ніяк не выграбеш да дна.
А Ён проста стаіць перад табою, трывае і маўчыць, як маўчаў калісьці перад Пілатам. І ты разумееш, што Яму так балюча, і гарыш, і баішся зірнуць і ўбачыць у гэтым вечным маўклівым Позірку слёзы, слёзы!.. з якіх ты ніводнай слязінкі не варты.
І раптам, каўтаючы соль, ачомваешся ад званоў з Пляц Волі.
Сабор. Ратуша.
Пранізліва і мерна.
Раптам згадваеш, што ты ў
Колькі часу трэба яшчэ — месяц, год, дзесяць — каб навучыцца з гэтага п а ч ы н а ц ь, а не з а к а н ч в а ц ь?
І тады ты даеш абяцанне пачаць усё зноў, і вырашаеш абысціся без лішніх словаў — каб Нарэшце Пачуць ЯГО.
