Vik: Režym Łukašenki pryrečany na krach

Krainam ES treba skaracić zakupki naftapraduktaŭ ź Biełarusi i bajkatavać ČS pa chakiei.

Chans-Hieorh Vik — adzin z najstarejšych niamieckich dypłamataŭ i dziaržaŭnych dziejačaŭ. Jon uznačalvaŭ Fiederalnuju raźviedvalnuju słužbu (BND), byŭ pasłom FRH u SSSR i stałym pradstaŭnikom pry NATO. Z 1998 pa 2001 hod uznačalvaŭ Kansultacyjna-naziralnuju hrupu (KNH) ABSIE ŭ Minsku.

Siońnia Chans-Hieorh Vik kiruje bierlinskaj asacyjacyjaj «Pravy čałavieka ŭ Biełarusi». U apublikavanym dniami dakładzie hetaj hramadzianskaj inicyjatyvy ŭtrymlivajecca ceły šerah rekamiendacyj jeŭrapiejskich lidaraŭ adnosna palityki Brusela ŭ dačynieńni da Minska. U intervju Deutsche Welle Vik rastłumačyŭ sutnaść i značeńnie vyłučanych prapanovaŭ.

— Spadar Vik, Jeŭrasajuz časta paprakajuć u tym, što ŭ jaho niama pradumanaj i skaardynavanaj palityki ŭ dačynieńni da Biełarusi. Što Vy dumajecie z hetaj nahody?

— U Jeŭrasajuza i jaho struktur jość jasnyja mety. ES choča, kab u Biełarusi, jak i ŭ inšych dziaržavach — naščadkach SSSR, vykonvalisia pryncypy, pad jakimi my ŭsie padpisalisia. Heta demakratyja, rynkavaja ekanomika, niezaležnaje sudavodstva i, viadoma ž, pravy čałavieka.

Hramadzianskaja supolnaść u Biełarusi pavinnaja sama vyrašyć, u jakoj krainie choča žyć, a jeŭrapiejcy mohuć jaje tolki padtrymać. A voś sposaby dasiahnieńnia hetych metaŭ — prablema. Ale ad taho, što ich nie atrymałasia dasiahnuć, sami mety nie robiacca iłžyvymi. Treba mieć ciarpieńnie.

— Vy prapanujecie arhanizavać u jeŭrapiejskich krainach centry navučańnia dla studentaŭ i maładych navukoŭcaŭ ź Biełarusi, dzie jany zmohuć aznajomicca z praktykaj demakratyčnaha hramadstva. Nie treba być prarokam, kab pradkazać, što Alaksandr Łukašenka rascenić heta jak ekspart revalucyi…

— Łukašenka zaŭsiody ličyć, što ŭsie vakoł robiać i havorać nie toje, i tolki jon adzin zaŭsiody maje racyju. Takaja jaho natura. Nie mnie mierkavać, ci niama tut patałohii. Ale na heta nie treba źviartać uvahi.

— Ciapier piarojdziem da inšych vašych rekamiendacyj jeŭrapiejskim palitykam. Vy patrabujecie admianić vizavy režym dla hramadzian Biełarusi. Pytańnie na paradku dnia ŭžo šmat hadoŭ, i nie tolki dla Biełarusi, ale i dla Rasii i Ukrainy. Kijeŭ navat vydaŭ avans: hramadzianie ES biez usialakich viz i abmiežavańniaŭ jeździać na Ukrainu. Ale krainy Šenhienskaj zony nie adkazali ŭkraincam uzajemnaściu…

— Pačniem z taho, što ciapier u Minsku atrymać šenhienskuju vizu značna praściej, čym raniej. A na poŭnuju admienu viz ES nie idzie ź mierkavańniaŭ biaśpieki. Samich biełarusaŭ nichto nie baicca, ale jość niebiaśpieka, što Biełaruś stanie tranzitnaj krainaj dla złačynnaha śvietu. Pytańnie treba znoŭ i znoŭ stavić na paradak dnia. Jeŭrasajuz prapanuje Minsku pieramovy ab vizach, ale ŭ Minsku nijak na heta nie reahujuć.

— Ciapier pra čempijanat śvietu pa chakiei, jaki maje prajści ŭ Minsku ŭ 2014 hodzie. Vy zaklikajecie jaho bajkatavać Ale ž hety turnir — jašče i mahčymaść dla biełarusaŭ naŭprost sustrecca z zachodnimi zaŭziatarami, heta napłyŭ žurnalistaŭ z usiaho śvietu ŭ krainu.

— Hladzicie, Łukašenka — vialiki amatar chakieja i aktyŭny hulec, jaki ŭdzielničaje ŭ spabornictvach, jakija jon ža sam i ładzić. Dla jaho pieršynstva śvietu pa chakiei — mahčymaść dla samaśćvierdžańnia.

U historyi jość jarkija prykłady, kali dyktatary vykarystoŭvali spartyŭnyja śviaty, kab prademanstravać, što ŭvieś śviet pierad imi schilajecca. Dastatkova ŭspomnić Alimpijadu ŭ Bierlinie ŭ 1936 hodzie.

Bajkot čempijanatu śvietu ŭ Minsku baluča ŭdaryŭ by pa Łukašenku. Ludzi b ubačyli, što jon pazbaviŭ ich śviata. Ale Mižnarodnaja fiederacyja chakieja vystupaje za praviadzieńnie turniru ŭ biełaruskaj stalicy. Pytańnie sprečnaje, jano nie źniataje z paradku dnia.

— Vy taksama prapanujecie Jeŭrasajuzu skaracić ci ŭvohule spynić zakupki naftapraduktaŭ ź Biełarusi. Ale chto bolš pacierpić ad takich sankcyj: režym ci nasielnictva?

— Usio pacierpiać. Pakul sankcyi nakładzienyja tolki na firmy, na čale jakich — ludzi z najbližejšaha atačeńnia Łukašenki. Sankcyi pieraškadžajuć im zajmacca bolš ci mienš ciomnymi spravami. Ale režym Łukašenki subsiduje Rasija ilhotnymi pastaŭkami nafty.

— Ale mienavita tut i zahvazdka. Pakul Biełaruś moža prapanoŭvać naftapradukty na jeŭrapiejskim rynku pa takich samych cenach, tut znojducca i pakupniki. Ale varta Maskvie vystavić Minsku realnyja ceny na naftu, i Łukašenka zhaleje. Vam nie zdajecca, što kluč da vyrašeńnia hetaj prablemy lažyć u Maskvie?

— Rasija idzie na ilhotnyja pastaŭki, kab pryviazać Biełaruś da siabie. Ale ŭstupleńnie ŭ SHA abaviazvaje Rasiju ŭnifikavać ceny na ŭnutranym i zamiežnym rynkach. Tak što ŭžo ŭ najbližejšy čas Maskva nie zmoža vykarystać canu na naftu jak palityčny ryčah u adnosinach ź Minskam.

— Vy daŭno zajmajeciesia Biełaruśsiu. Vas nie achoplivaje pačućcio biezdapamožnaści ad taho, što za stolki hadoŭ ničoha tam nie źmianiajecca, a kali mianiajecca, to ŭ horšy bok?

— Kali jakomu-niebudź kłanu, režymu ŭdałosia zachapić praktyčna niepadzielnuju ŭładu ŭ krainie, to jany mohuć hadami i dziesiacihodździami zapałochvać i dušyć nasielnictva. Ale rana ci pozna niehatyŭnyja baki aŭtarytarnych režymaŭ pieravažvajuć. Ja za svajo doŭhaje žyćcio staŭ śviedkam krachu mnohich aŭtarytarnych režymaŭ. Adkrytyja hramadstvy mohuć pieražyvać kryzisnyja pieryjady, ale jany ź imi spraŭlajucca. Aŭtarytarnyja režymy asudžanyja na krach.

Kamientary da artykuła