Na letniku ruchu «Za svabodu!» Paźniak prajhraŭ Bykavu, a Kupała zaniaŭ treciaje miesca
Repartaž z zasłaŭskaha lesu.
Kab adpačyć ad štodzionnaj palityčnaj pracy i sabrać u niefarmalnych umovach rehijanalnych lideraŭ kiraŭnictva Ruchu «Za Svabodu!» arhanizavała ŭ minułuju subotu letni lahier dla svaich aktyvistaŭ. Da samaha kanca amal nichto nia viedaŭ, dzie budzie prachodzić adpačynak, adnak miesca było vybrana ŭdała i pa pryhožości pryrody, i pa histaryčnaści — Zasłaŭje. Niahledziačy na toje, što arhanizatary da apošniaha momantu trymali miesca letniku ŭ sakrecie, uviečary milicyja ŭsio ž źjaviłasia ŭ lahiery.
Sam letnik raspačaŭsia z zatrymkaju na cełuju hadzinu. Navat Alaksandar Milinkievič, jaki a dvanaccataj hadzinie źjaviŭsia na Płoščy Pieramohi, nia viedaŭ, praz kolki zaprošanyja na adpačynak aktyvisty zmohuć na jaho patrapić. Nieŭzabavie aŭtobusy ŭsio ž źjavilisia na zajaŭlenaje miesca zboru i paśla nievialikaj zatrymki dastavili ruchaŭcaŭ u Zasłaŭje.
Na ŭvachodzie ŭ lahier usim udzielnikam byli razdadzienyja kiepki z vyjavaju RZS a taksama prahrama mierapryjemstva i biuleteni dla hałasavańnia. Aktyvistam Ruchu prapanoŭvasia z dvuch dziasiatkaŭ varyjantaŭ vybrać najbolš jaskravaje vyznačeńnie słova «svaboda».
Praz kolki dziasiatkaŭ chvilinaŭ pa pryjeździe na impravizavanaj scenie amfiteatru raspačalisia vystupy. Pieršym da prysutnych źviarnuŭsia lider Ruchu «Za Svabodu!» Alaksandar Milinkievič. Z‑pad kazyrku ruchaŭskaj kiepki jon pavitaŭ usich, chto zmoh dajechać na adpačynak, raspavioŭ troški pra plan mierapryjemstvaŭ, a taksama zaklikaŭ siabraŭ ruchu, jakija pavodle jaho mierkavańnia «pradstaŭlajuć roznyja kanfiesijaŭ i nacyjanalnaści, roznyja nakirunki j pohlady», «mocna rymacca za toje śviatoje, što abjadnoŭvaje nas usich — za svabodu».
Bolš krasamoŭnym byŭ nastupny vystup. Niby ciažki bambardyroŭščyk, na impravizavanaj scenie źjaviŭsia Pavał Sieviaryniec. Nie zvažajučy na svoj zazvyčaj aficyjny vyhlad, Pavał adrazu ž pačaŭ zavodzić natoŭp. Jon zasiarodziŭ uvahu ludziej na tym, što tysiaču hadoŭ tamu mienavita na Zasłaŭščynie raspačynałasia novaja Biełaruś. Pavał źviartaŭsia da prysutnych z pytańniami, a niekalki socień ludziej choram adkazvali:
— Ci patrebna Biełarusi svaboda?!
— TAK!
— Ci patrebna Biełarusi niezaležnaść?!
— TAK!
— Ci patrebna Biełarusi dyktatura?!
— NIE!
Paśla takoha nievialičkaha razahrevu usich udzielnikaŭ letniku zaprasili na abied, adrazu ž paśla jakoha na spartovaj placoŭcy raspčalisia spabornictvy, a ŭ roznych sektarach kempinhu adkryli pracu rabočyja hrupy pa najbolš aktualnych dla Ruchu temach.
Najbolšaja kolkaść słuchačoŭ dałučyłasia da abmierkavańnia stratehii j planu dziejnaści Ruchu. U miežach hetaje sekcyi navat nie na žart razharelisia haračyja sprečki pamiž udzielnikami, bo kožny z prysutnych mieŭ žadańnie vykazacca i rasstavić pryjarytety u budučaj dziejnaści RZS.
U sekcyi pra nacyjanalnuju ideju, śpikieram jakoj byŭ Pavał Sieviaryniec, uziali udzieł kala paŭsotni słuchačoŭ. Tut było vyrašana praz hałasavańnie vyznačyć macniejšych vyraźnikaŭ biełaruskaj nacyjanalnaj idei ŭ kožnym stahodździ pačynajučy ad Ch i da ciapierašnich časoŭ.
Haračaje abmierkavańnie, paŭdzielničać u jakim pryjšoŭ navat sam Milinkievič, razharełasia adrazu ž. Baraćbu za pačatak biełaruskaj historyi ŭ niaroŭnym zmahańni z Rahvałodam i Rahniedaju vyjhraŭ kniaź Iziałaŭ, a ŭ CHI stahodździ biassprečnym pieramožcam byŭ abrany ŭnuk Iziasłava — pałačanin Usiasłaŭ Čaradziej. Dalej hałasavańnie rasstaviła histaryčnyja postaci nastupnym čynam:
CHII — Eŭfrasińnia Połackaja
CHIII — Połackaje vieča
XIV i XV — Vitaŭt Vialiki
XVI — Francišak Skaryna
XVII — Leŭ Sapieha
XVIII — Tadevuš Kaściuška
XIX — Kastuś Kalinoŭski
U dvacatym stahodździ z bolš čym dvaccaci pretendentaŭ vostraja baraćba razharnułasia pamiž kolišnim lideram BNF Zianonam Paźniakom i sumleńniem epochi, piśmieńnikam Vasilom Bykavym. Pavodle hałasavańnia pieršaje miesca ŭ naminacyi «uvasableńnie nacyjanalnaj idei ŭ dvacatym stahodździ» ź biesprecydentnaj kolkaściu hałasoŭ pieramoh Vasil Uładzimiravič, a treciaje miesca ŭ rejtynhu zaniaŭ Janka Kupała.
Prykładna a vośmaj hadzinie viečara u lahiery raspačaŭsia muzyčny kancert. Padabranaja muzyka była nastolki haračaja, što niekatoryja navat tančyli pyłkaje tanha pad Kamockuju, a maleńkija dzietki, jakija biehali pa placoŭcy adzin za adnym, tak adčuli duch svabody, što, kali Milinkievič pasprabavaŭ ich uniać, budučyja abaroncy Biełarusi vybilisia z ruk i praciahvali viesialicca. Paśla Kasi Kamockaj, vystupili «Recha» j «Ściana», pad jakija «adryvałasia» amal pałova ŭdzielnikaŭ letnika. Adnak pieśni «Ściany» spadabalisia nie tolki ruchaŭcam — nieŭzabavie ŭ lahier stali padciahvacca ludzi ŭ štackim.
U siaredzinie kancertu ŭ kempinhu raptoŭna źjaiłasia milicyja. Paśla pryjezdu dapamohi milicyjanty ŭvarvalisia na tancpiacoŭku i zapatrabavali spynić mierapryjemstva.
Ludziej trymali na placoŭcy, da času, pakul arhanizatary nie zharnuli hukaŭzmacnialnuju aparaturu. Paśla hetaha siłaviki dazvolili piešaj kalonie i niekalkim aŭtamabilam z udzielnikami piknika pakinuć miesca. Adnak mašyna z arandavanaj aparaturaj adrazu ž była zatrymanaja.
Niahledziačy na pieraškody, prykładna apoŭnačy zadavolenyja ŭdzielniki letniku na arandavanych aŭtobusach usio ž zmahli bieśpieraškodna viarnucca ŭ Miensk. Sam Alaksandar Milinkievič naprykancy mierapryjemstva adznačyŭ u interviju, nastupnaje:
«Prahrama letniku była całkam vykananaja. Nam udałosia nie tolki pravieści šmat roznych imprezaŭ, ale taksama abhavaryć z rehijanalnymi liderami našu budučuju dziejnaść, a taksama paŭtorna pravieści ustanoŭčy schod Ruchu. Ciapier my paŭtorna budziem padavać dakumenty na rehistracyju, a taksama udzielničać u hramadzkich kampanijach i rychtavać Eŭrapiejski Marš, jaki adbudziecca naprykancy kastryčniku».