Pustoje maciarynskaje serca, abo Koła zamknułasia
U pieršyja 50 hadoŭ svajho žyćcia ja chadziŭ u teatar ź siaredniaj častotnaściu raz na piać hadoŭ.
U čym ciapier pryznajusia z hłybokim soramam u dušy. I, zaŭvažcie, pryznajusia z ułasnaj voli, nikim nie pastaŭleny da ścienki.
Jaanna Stelmašuk i prafesar Bahdan Hłuščak, Ščyty, lipień 2011
Jaanna Stelmašuk u manadramie «Ja j u poli verboju rosła», Ščyty, 29 lipienia 2011
Julijanna Doraš u spektakli «PustaJa»
Jaanna Stelmašuk-Troc i Julijanna Doraš u spektakli «PustaJa»
Jaanna Stelmašuk-Troc i Julijanna Doraš u spektakli «PustaJa»
Ja lublu čytać litaraturu, hladzieć kino, słuchać rok i džaz. Kali hadoŭ 10 tamu ja pačaŭ adčuvać, što pračytaŭ, pahladzieŭ i pasłuchaŭ z vyšej zhadanaha značna bolš, čym mahu sabie pryhadać, ja staŭ pavoli pieraklučacca na operu, naohuł u zapisach. Niachaj ŭžo ŭ teatar chodziać inšyja, dumałasia mnie. A ja, mahčyma, jašče čas ad času schadžu na žyvoje vykanańnie Verdzi, Pučyni abo Dvoržaka.
Ale hady dva-try tamu sytuacyja radykalna źmianiłasia i ŭ maich dačynieńniach z teatram.
Pra «viarbu ŭ poli»
U pačatku 2011 hodu mnie napisała Asia (Jaanna) Stelmašuk, śviežaja vypusknica Teatralnaj akademii ŭ Biełastoku, prosiačy, kab ja pierakłaŭ joj apovieść «Kazka pro kalinovu sopiłku» (Kazka pra kalinavuju žalejku) sučasnaj ukrainskaj piśmieńnicy Aksany Zabužki. Asi zachaciełasia na padstavie hetaha tekstu pastavić spektakl-manadramu — na Scenie Ščyty, abstalavanaj joju i siabrami sa Źviazu biełaruskaj moładzi ŭ kolišniaj škole ŭ vioscy Ščyty ŭ hminie Orla.
Asia, choć sama naradziłasia ŭ siamji, u jakoj baćki havaryli «pa-lićvinsku» (tak na Padlaššy niekatoryja kažuć pra našy havorki ź dziekańniem/ciekańniem), paprasiła mianie pierakłaści tekst Zabužki na maju rodnuju padlaskuju havorku, ź jakoj na toj čas ja ŭžo amal poŭnaściu aformiŭ piśmovy varyjant «litaraturnaj» padlaskaj movy na asnovie łacinki.
«Ja chaču, kab isnavała prafesijnaja teatralnaja scena, dzie možna było b pahladzieć prafesijnyja spektakli dla dziaciej, alternatyŭnyja spektakli dla moładzi i ŭvohule dla ŭsich, chto choča. Bielsk, Hajnaŭka, Narva — heta teatralnaja pustynia (ja tut nia ŭličvaju vystupy abjaznych chałturščykaŭ). Maja mara — kab Scena Ščyty vydavała svaje ŭłasnyja spektakli, u svajoj pastanoŭcy i na svajoj movie. Kab na Scenie Ščyty možna było pahladzieć spektakli i pa-polsku, i pa-biełarusku, i pa-svojmu», — napisała taja chitramudraja Asia, dobra viedajučy, jaki adkaz ja mahu dać na takuju prośbu.
Histaryčna pieršy prafesijny teatralny spektakl na padlaskaj movie adbyŭsia 29 lipienia 2011 hodu.
Uvieś toj lipień ja pravioŭ u adpačynku na Padlaššy, dzie naviedaŭsia dva razy ŭ Ščyty pierad premjeraj, kab dapamahčy Asi razabracca ŭ akcentuacyi i vymaŭleńni niekatorych słoŭ. Asia nazvała svaju manadramu «Ja j u poli verboju rosła» (pavodle radka z adnoj padlaskaj pieśni). Paśla premjery ŭ Ščytach jana pakazała hety spektakl bolš za dziasiatak razoŭ na Biełastoččynie i pa ŭsioj Polščy. U jaje była padrychtavanaja i polskamoŭnaja versija spektaklu, ale — jakoje dziva! — nichto nie paprasiŭ Asiu vystupić choć raz pa-polsku. Usie chacieli pahladzieć spektakl «na havorcy padlaskich biełarusaŭ», jak jon reklamavaŭsia ŭ polskich ŚMI i anonsach teatralnych sustreč i festyvalaŭ u Polščy.
Spektakl staŭ adnym z najiarčejšych punktaŭ kulturnaha sezonu 2011/2012 na Padlaššy. Žurnalisty z Sajuzu ŭkraincaŭ Padlašša davoli nachabna zaličyli hetuju pastanoŭku ŭ aktyŭ dasiahnieńniaŭ ukrainskaj mienšaści ŭ Polščy, čym mocna źbiantežyli navat samuju aŭtarku «Kazki pra kalinavuju žalejku», Aksanu Zabužku, jakaja pahladzieła Asin spektakl u Biełastoku ŭ vieraśni letaś. Kali heta ŭkrainski spektakl, dyk navošta było pierakładać tekst z ukrainskaj na niejkuju inšuju movu?! — dzivavałasia piśmieńnica, kali my ź joju sustrelisia ŭ Prazie.
«Ataka schodu»
Biezumoŭna, ja razumieŭ, što razam z pastanoŭkaj «Ja j u poli verboju rosła» ŭ pytańni padlaskaj movy nastupiła niešta, što možna nazvać praryvam. Saramliva schavanaja mužyckaja mova 70% padlaskich biełarusaŭ narešcie prabiłasia ŭ «vialiki śviet» — dziakujučy prychamaci Asi Stelmašuk jana zahučała z teatralnych padmostkaŭ va ŭsioj Polščy. Ale, kab kančatkova ŭpeŭnicca, što hety praryŭ aznačaje pačatak niečaha sapraŭdy novaha i dobraha, treba było zrabić jašče adzin krok.
Reč u tym, što dobruju manadramu možna pastavić i na movie chobitaŭ abo elfaŭ — usio tut zaležyć vyklučna ad voli i ŭmielstva vykanaŭcy hałoŭnaj roli. Kab u teatry dakazać poŭnaściu, što padlaskaja mova moža być movaj žyvoj kultury, patrebny dyjaloh, heta značyć, spektakl, u jakim mova źjaŭlajecca srodkam pieradačy istotnaha źmiestu jak ad aktora da hledačoŭ u zali, tak i pamiž samymi aktorami. Hledačy pavinny ćviorda pavieryć u toje, što aktory havorać na hetaj movie naturalna i sapraŭdy kažuć adzin adnamu niešta važnaje i istotnaje.
Asia Stelmašuk, jakaja paśla svajho teatralnaha debiutu ŭ padlaskaj manadramie vyjšła zamuž i stała Asiaj Stelmašuk-Troc, vyrašyła pastavić nastupny padlaskamoŭny spektakl razam sa svajoj siabroŭkaj Julkaj (Julijannaj) Doraš, studentkaj apošniaha kursu Teatralnaj akademii ŭ Biełastoku. Julka žyvie ŭ Bielsku i padlaskuju movu viedaje z domu. Baćki ŭ jaje — lekary: mama — z Novaha Bierazova kala Hajnaŭki, tata — z Knarydaŭ kala Bielsku. Jak Novaje Bierazova, tak i Knarydy znachodziacca na bazavym dyjalektnym areale, na asnovie jakoha ŭźnikła narmalizavanaja padlaskaja (mikra)mova.
Z padačy svajho prafesara z akademii, Bahdana Hłuščaka, Asia vybrała dla nastupnaha padlaskaha spektaklu pjesu «Jerma», pryznany šedeŭr vydatnaha hišpanskaha dramaturha i paeta Federyka Harsii Łorki. Jana prysłała mnie tekst adaptacyi hetaha spektaklu pad svaje sceničnyja patreby ŭ polskim pierakładzie. Ja pačytaŭ hety polski pierakład i zrazumieŭ, što kali ja sapraŭdy chaču dapamahčy Asi i Julcy, dyk mnie treba padvučycca hišpanskaj movy i pierakłaści hetuju reč z aryhinału. Inakš kažučy, mnie treba zrabić reč absalutna niedapuščalnuju z hledzišča salidnaha pierakładčyka — pierakłaści litaraturny tekst z movy, na jakoj ja raniej nie pračytaŭ nivodnaj knižki.
Ja zrabiŭ hety pierakład z aryhinału, majučy dziela svajho apraŭdańnia, jak mnie zdavałasia, prynamsi dva mocnyja arhumenty. Pa-pieršaje, ja nia moh pierakładać z polskaha pierakładu, bo polskaja pierakładčyca pierastvaryła «Jermu» — dramu z žyćcia hišpanskaj sialanki — tak, jak byccam tyja hišpanskija sialanki byli nie «viaskovymi babami», a panienkami ź miaščanskaha domu. U polskaj pierakładčycy nie było adčuvańnia ni viaskovych realijaŭ, ni «viaskovaj movy». Pa-druhoje, Asia chacieła zrabić svaju adaptacyju tak, kab u joj adčuvalisia padlaskija realii, a nie hišpanskija abo polskija. Zrazumieła, taki dziadźka, jak ja, jaki da 30 hadoŭ svajho žyćcia sadziŭ i kapaŭ bulbu dy vyvoziŭ hnoj na pole na padlaskim chutary, byŭ tut vielmi darečy jak pierakładčyk. Pa-treciaje, ja i sam staŭ raźličvać na svaju mužyckuju intuicyju ŭ hetym pierakładzie — chaj, dumałasia mnie, ja ŭžo nie avałodaju hišpanskaj movaj da takoj stupieni, kab pračytać Mihiela Servantesa abo Raberta Bałańjo ŭ aryhinale, ale ž mnie chopić kloku razabracca ŭ andaluskim varyjancie kastylskaj movy Łorki nastolki, kab napisać padlaski varyjant sceničnych replik bolš-mienš tak, jak by ich mahli vykazać žančyny z majoj vioski.
Voś z takimi dobrymi namierami ja i ŭziaŭsia za padručnik hišpanskaj movy z praktykavańniami, a potym pierakłaŭ pjesu Łorki amal poŭnaściu, prapuściŭšy tolki adnu karcinu z treciaj dziei, u jakoj viaskovy narod śpiavaje andaluskija pieśni ŭ paetyčnaj apracoŭcy Łorki. Ja adčuvaŭ, što Asia i Jula, kali i buduć śpiavać na scenie, to pierš za ŭsio našy aŭtentyčnyja pieśni z Padlašša, a tamu mnie niama čaho napružvacca dziela tranślacyi hišpanskaha falkloru.
Stary prafesar
Jak ja ŭžo zhadaŭ, ideju pastavić Łorku pa-padlasku padsunuŭ maładym aktorkam prafesar Bahdan Hłuščak. Jon ža byŭ i mastackim apiekunom dy daradnikam jak papiaredniaha padlaskaha teatralnaha prajektu Asi Stelmašuk, tak i hetaha, supolnaha ź Julkaj Doraš.
Bahdan Hłuščak — nia pieršy lepšy prafesar teatraznaŭstva, a adzin z najbolš viadomych u Polščy teatrałaŭ-praktykaŭ. Jon 30 hadoŭ, ad 1959 da 1989, byŭ dyrektaram i mastackim kiraŭnikom Olštynskaj pantamimy — teatru eŭrapiejskaha farmatu, u jakim pracavali hłuchija aktory. Jon u svaim teatry ažyćciaviŭ 22 aŭtarskija spektakli i bolš za sto inšych pastanovak, źniaŭ 8 filmaŭ, ź jakich bolšaść atrymali premii na mižnarodnych festyvalach. Bahdan Hłuščak pracavaŭ z najbolš vybitnymi polskimi režyserami i vykładaŭ u najbolš prestyžnych mastackich škołach krainy. Pad kaniec svajoj karjery jaho paciahnuła ŭ rodnaje Padlašša — naradziŭsia jon u 1936 hodzie ŭ Hajnaŭcy. U Teatralnaj akademii ŭ Biełastoku jon sustreŭ, jak zdajecca, bratniuju dušu — žyvuju jak iskra, niezvyčajna talenavituju i poŭnuju sceničnych idejaŭ Asiu Stelmašuk, jakoj zamanułasia zrabić niešta nia mienš dzivotnaje, čym jahony teatar hłuchich — teatar na movie, na jakoj miascovy narod zaciata maŭčaŭ na praciahu 500 hadoŭ, to bok teatar na «movie niamych».
Była jašče adna istotnaja akaličnaść, źviazanaja z prafesaram Hłuščakam i jahonaj anhažavanaściu ŭ hety padlaski spektakl, pra jakuju ja nia viedaŭ amal da samaj pastanoŭki pjesy Łorki, jakaja ŭ apracoŭcy Asi atrymała zahałovak «PustaJa» i adbyłasia dvojčy, 30 i 31 žniŭnia. Bahdan Hłuščak atrymaŭ dyplom teatralnaha režysera na asnovie pracy, jakaja była jahonym analizam polskich pierakładaŭ i pastanovak jakraz Federyka Harsii Łorki. Karaciej, moj pierakład na «movu niamych» patrapiŭ na voka samamu suvoramu sudździu, jakoha tolki možna było adšukać va ŭsioj Polščy.
Asia i Julka, ź jakimi ja kantaktavaŭ z Prahi pa skajpie, raspaviadali mnie, što prafesar, jaki ad samaha pačatku kazaŭ, što polski pierakład Łorki nienaturalny, padčas apošnich repetycyj na polskaj movie ŭžo nia moh słuchać polskaha tekstu i raz-poraz prasiŭ dziaŭčat pierakładać jamu, a jak tam u Maksimiukovaha Łorki, dy nia moh dačakacca, kali dziaŭčaty navučacca padlaskich replik i stanuć repetyravać pa-padlasku. (Apošniuju versiju pierakładu, z paznačanymi akcentami, ja dasłaŭ im ŭsiaho za dziesiać dzion da pieršaha publičnaha pakazu pjesy.)
Polski pierakład — jak zdobnaja bułačka, jakuju źjasi i druhi raz jeści nia schočaš, a pierakład Maksimiuka — jak žytni chleb, jaki jasi ŭsio žyćcio i jon tabie nikoli nie pryjadajecca — skazaŭ prafesar paśla spektaklu 31 žniŭnia pierad aŭdytoryjaj, u jakoj šmat chto nie chavaŭ śloz uzrušanaści paśla taho, što im pakazali Asia ź Julkaj…
Karaciej, vy zrazumieli, što ja chaču tut skazać. Nia darma baćka kazaŭ mnie raskidvać hnoj na našych piasčanych padlaskich paletkach:)
Padlaski teatar uzoru 1909 hodu
Teatar na Padlaššy — amatarski, zrazumieła — upieršyniu ŭźnik bolš za 100 hadoŭ tamu. U 1909 hodzie — to bok, u tym samym časie, kali Ihnat Bujnicki pačaŭ źbirać svaju teatralnuju hrupu, kab zasłužyć zvańnie pačynalnika biełaruskaha prafesijnaha teatru — mužyki ź vioski Kleniki (akcent u naźvie na pieršy skład) pastavili kamedyju ŭkrainskaha aŭtara Ivana Karpienki-Karaha.
Kleniki — rodnaja vioska majoj mamy; u miascovaj carkvie chryścili mianie i majho brata, tam taksama mianie viančali. Pierad I suśvietnaj vajnoj Kleniki byli niečym nakštałt kulturnaha centru dla navakolnych viosak. U 1887-1915 hh. nastajacielem klenickaj carkvy Ŭzvyšańnia Haspodniaha byŭ baciuška Ivan Chlabcevič sa Słonimščyny. Klenikam tady mocna pašancavała, jak z baciuškam, tak i jahonymi synami, Jaŭhienam i Ŭładzimieram, aktyŭnymi ŭdzielnikami biełaruskaha adradžeńnia. Heta jany pryvučyli klenickich mužykoŭ čytać knihi i heta jany namovili ich pabavicca ŭ viaskovy teatar. Pastanoŭka ŭ Klenikach, nie vahajusia ŭžyć tut vialikich słoŭ, była niečym sapraŭdy ŭnikalnym nia tolki ŭ toj kulturnaj pustečy, jakuju tady ŭjaŭlała naša pravasłaŭnaje Padlašša, ale i va ŭsioj astatniaj mužyckaj Biełarusi. Nia dziva, što «Naša Niva» ŭ kastryčniku 1909 hodu apublikavała vialikuju karespandencyju pra klenickuju pastanoŭku. Nie mahu ŭstrymacca, kab nie pracytavać frahment taho dopisu (zachoŭvajučy aryhinalny styl i pravapis «Našaj Nivy»):
«V. Kleniki, Hrodziensk. hub., Bielsk. pav. Ješče na Kalady našy studenty paraili našym sielanam zrabić teatr i pastavić ukrainskuju kamedyju «Rozumnyj i dureń» Karpienko-Karoho (Tobileviča). Adzin naš student, biełarus, pračytaŭ jaje sielanam; tyje zaraz že zhodzilisia i padzielili pamiež saboj roli ŭ kamedyi. Maładyje dziaŭčaty nizašto nie chacieli predstaŭlać starych bab i pryjšłosia roli dzialić pa ŭzrostu. Za teatr uzialisia ź vialikaj achvotaj i rabili ŭsie repecicii suŕjozna i akuratna. Akciory byli ad 17 da 40 hadoŭ.
Staryje baby, padpieršy baradu rukoj, kazali ź nieprychilnaściu: «što heta jany ŭ novuju vieru pierachodziać ci što? što ŭžo druhimi proźviščami zavucca», ich dziviła što sielanie ŭ čas ihry nazyvali siabie tymi imionami, što stajać u kamedyi. Ale hetyje małyje pieraškody nie sapsavali spravy, i kali nadyjšła para ihrać u horadzi, našy sielanie-akciory z torbami za plečyma rušyli piechatoj u Bielsk za 18 viorst. Akurat u dzień teatra, 20 sieńciabra, vypadała viasielle adnej dziaŭčyny, našaj akciorki, ale jaho spravili na dva dni raniej. Na viasielli była ŭsia teatralnaja hramada.
Ješče za kolki dzion u horadzie Bielsku byli rasklejeny afišy ab sielanskim teatry. Hramadzianstva było nadta zacikaŭleno i ŭ kłub, hdzie ihrali, naźbirałasia šmat narodu. Ihrali nadta dobra i kamedyja ŭsim spadabałasia. Ŭ kancy chor sielanski zaśpievaŭ kolki pieknych ukrainskich pieśniaŭ. Paśla piesień byli tancy, u katorych pany tancavali razam ź sielanskimi dzieŭčatami.
Ciapier u našaj vioscy kažuć: «štož, choć my i mužyki, ale tak sama jak i pany i čynoŭniki možem i knihi čytać i teatry rabić.
Uvieś dachod s teatru pajšoŭ na viaskovuju narodnuju biblioteku-čytalniu.
Usie vioski kruhom nas tolki i havorać ab teatry».
Karespandencyju z Klenik dasłaŭ Jaŭhien Chlabcevič, jaki ŭ «Našaj Nivie» padpisvaŭsia jak «Chalimon s-pad puščy». Redakcyja «Našaj Nivy» pavinšavała žycharoŭ Klenik z uźniknieńniem «pieršaho narodnaho teatra ŭ Hrodzienskim Padlaśsi» dy pažadała, «kab hety teatr pamoh našym bratam-padlašanam prabudzicca i zrazumieć, što jany syny bratniaj nam Ukrainy».
Historyja rasparadziłasia inakš.
Nijakaja ŭkrainskaja nacyjanalnaja śviadomaść u Klenikach nia ŭźnikła, ni pierad Pieršaj suśvietnaj vajnoj, ni pierad II-oj. A ŭźnikła biełaruskaja, užo paśla śmierci Stalina, kali polskija kamunisty dazvolili padlašukam zapisvacca ŭ Biełaruskaje hramadzka-kulturnaje tavarystva dy ŭviali abaviazkovaje navučańnie biełaruskaj movy ŭ škołach. Padlaskaja biełaruskaść uźnikła nie pavodle «narodnickich» ujaŭleńniaŭ ab nacyjatvareńni, pačerpnutych ź idejaŭ niamieckich ramantykaŭ ab supolnaj «narodnaj dušy» ludziej, u jakich i mova nibyta adna, i forma čarapoŭ nibyta taksama padobnaja. Jak zabaŭna heta ni hučyć, ale padlašuki — adna z samych apošnich etničnych hrupaŭ u našaj častcy śvietu, jakaja nabyła nacyjanalnuju śviadomaść sensu stricto — zrabili heta nie pavodle ŭjaŭleńniaŭ XIX stahodździa, a pavodle «postmadernistyčnaj» madeli, u jakoj nacyja — heta, jak skazaŭ Benedykt Andersan, «ujaŭlenaja supolnaść» (imagined community).
Biełaruskaść na Padlaššy ŭźnikła nie na asnovie dyjalektnych mapaŭ i raźmiežavańnia pavodle etnahrafičnych prykmietaŭ (jakija adroźnivajuć našych palešukoŭ ad, skažam, aŭtachtonaŭ Viciebščyny), a na asnovie supolnaj histaryčnaj doli pravasłaŭnych biełaruskamoŭnych «lićvinoŭ» i padlaskamoŭnych «palešukoŭ», jakija, jak innowiercy ŭ sucelna katalickaj dziaržavie, adnolkava adčuvali čužaść doli i pobytu katalickaj bolšaści. Biełaruskamoŭnyja katoliki Sakolščyny nia mienš čužyja pravasłaŭnym biełaruskamoŭnym «lićvinam» z Haradka i Naraŭki, čym unijackija ŭkraincy — padlaskamoŭnym padlašukam. Kali hetaha chtości nie razumieje, dyk jon ničoha nie zrazumieje pra biełaruskaść u Polščy. I nie zrazumieje, čamu teatar na padlaskaj movie — heta biełaruskaja źjava, a nie ŭkrainskaja.
Koła zamknułasia
Siedziačy ŭ dva apošnija vychodnyja dni žniŭnia na spektakli «PustaJa» ŭ Biełastoku, ja, kaniešnie, krychu dumaŭ pra toj klenicki spektakl maich prodkaŭ-ziemlakoŭ z 1909 hodu i pra toje, što ciapierašniaja pastanoŭka zamykaje dla padlašukoŭ niejki važny etap zbłytanych pošukaŭ darohi da svajoj nacyjanalna-kulturnaj identyčnaści, u jakoj jany mohuć adčuvać siabie najbolš kamfortna i aŭtentyčna. Ale ŭ mianie byli, tak by mović, i bolš asabistyja matyvy, kab pryjechać na hety spektakl z Prahi.
Kali amal paŭvieku tamu ja apynuŭsia pieršy raz u Biełastoku z mamaj, dyk my havaryli pa-svojmu tolki tady, kali nikoha pablizu nie było. Kab nichto na nas nie pakazvaŭ palcam, što my ź vioski. A ŭ kramie, kali my kuplali niejki abutak abo adzieńnie, mama pierad pradaŭščycami adzyvałasia da mianie pa-polsku. Ja naohuł u kramie nie adzyvaŭsia, bo polskaj movy tady nia viedaŭ. Minuła paŭstahodździa, i ŭvieś toj naš śviet pierakuliŭsia dahary nahami. U piatnicu, 30 žniŭnia 2013, ja zabraŭ na spektakl svaju mamu, jakoj siońnia ŭžo za 80 hadoŭ, kab jana našu «tajemnuju» movu mahła pačuć sa sceny prafesijnaha teatru. To bok, jak kazali hreki, kab my razam mahli hlanuć na naš śviet vačyma inšych i pieražyć svoj «katarsis». Mahčyma, što hreki mieli niešta inšaje na ŭvazie, prydumaŭšy hetaje słova, ale mnie čamuści dumajecca, što jano pasuje i da našych z mamaj teatralnych pieražyvańniaŭ u Biełastoku.
A kali skazać bolš zaziemlena, to ja narešcie źvioŭ svaje rachunki ź Biełastokam.
Mahija teatru vialikaja. Kali paśla 50-chvilinnaha spektaklu pavoli haśnie śviatło i Julijanna Doraš — u roli Jermy (pa-hišpansku: biaspłodnaja; pustaja), dla jakoj niemahčymaść naradzić dzicia bačycca jak trahiedyja pamierami na ŭvieś suśviet — pavoli adpaŭzaje na kaleniach u ciemru, śpiavajučy piesieńku «pustoha maciarynskaha serca», ślozy nakručvajucca ŭ vačach nia tolki žanočaj častki zali, ale i ŭ niekatorych mužčyn, čaho ŭžo chavać… Voś taja piesieńka ŭ maim pierakładzie (tak skazać, na 85% Łorka i na 15% naš padlaski falklor):
Skôl idéš, lúby môj synóčku?
— Ja pokínuv temnu i chołódnu nôčku.
Kudý chóčeš, lúby môj synóčku?
— Ja chočú do tébe, pud tépłu soróčku.
Kudý tréba, lúby môj synóčku?
— Tréba do matúli biêłych buhoróčkuv.
Skažú tobiê, synóčku miły,
čekáti mniê vže né chvatáje síły.
Kolí vže búdu tébe pud sérciom nosíti?
Kolí vže búdu tébe v sobiê kołycháti?
Kolí vže zachóčeš synóčkom mniê státi?