Paźniak: Kali bieł‑čyrvona‑bieły ściah byŭ pryniaty, ja straciŭ prytomnaść
Zianon Paźniak |
16 hadoŭ tamu bieł‑čyrvona‑bieły ściah i hierb «Pahonia» byli aficyjna abvieščanyja dziaržaŭnymi simvałami Biełarusi. U toj ža samy viečar ściah załunaŭ nad Domam uradu, dzie na praciahu dnia vialisia sprečki pamiž deputatami Viarchoŭnaha Savieta.
19 vieraśnia 1991 hoda parłamientaryi prymali rašeńnie nakont aficyjnaj nazvy našaj krainy i jaje simvoliki. Tahačasny lider Biełaruskaha narodnaha frontu Zianon Paźniak raspavioŭ Jeŭraradyjo, što nie chapała hołasa‑dvuch, i jon asabista prasiŭ deputata‑kamunista padtrymać novuju simvoliku.
«Kamunistyčnaja bolšaść była suprać. Jany navat nie chacieli pieranazyvać krainu, a pakinuć BSSR. Heta była vielmi niervovaja i vielmi ciažkaja baraćba. Siesija ciahnułasia praktyčna ceły dzień. Davodziłasia rabić pierapynki, šmat hałasavać, pravodzić pieramovy, papraŭki. Zaŭsiody nie chapała adnaho‑dvuch hałasoŭ. Pamiatajecca, ja padyšoŭ da adnaho kamunista. Jon byŭ u vieteranskaj hrupie, jakaja zaŭsiody hałasavała suprać. Ja ŭziaŭ jaho za ruku i paprasiŭ: «Prahałasujcie za ściah i hierb dziela našaj budučyni. Ja vas prašu jak biełarus biełarusa». I jon prahałasavaŭ».
Paźniak pryznaŭsia, što kali narešcie ŭbačyŭ pieramožny vynik hałasavańnia, to ŭpieršyniu ŭ žyćci straciŭ prytomnaść ad nievierahodnaha ŭzrušeńnia:
«Kali vyjšli, užo ciamnieła, ale z płoščy nie razychodzilisia. Śpiavali, płakali, adbymalisia… Ja pamiataju, Piatro Sadoŭski śpiavaŭ u mikrafon biełaruskija vajarskija pieśni».
Tahačasny kiraŭnik krainy, staršynia Viarchoŭnaha Savieta Stanisłaŭ Šuškievič uzhadvaje, što pryniać hierb i ściah vielmi dapamahli Uładzimir Płatonaŭ i Hieorhij Tarazievič.
«Udałosia heta zrabić, dziakujučy dastojnaj pazicyi tahačasnaha prezidenta Akademii navuk Uładzimira Płatonava i dziakujučy čałavieku z toj partyjnaj namienkłatury, jakaja nie pahadžałasia z novaj simvolikaj,— Hieorhiju Tarazieviču. Jany vystupili ŭ padtrymku hetaj simvoliki, dziakujučy čamu jana i była pryniataja».
Adrazu paśla pryniaćcia Zakonu «Ab dziaržaŭnych simvałach» na Domie ŭrada źjaviŭsia bieł‑čyrvona‑bieły ściah, jaki zahadzia prynieśli deputaty z BNF. Jeŭraradyjo vyrašyła znajści čałavieka, jaki vyviešvaŭ novyja simvały niezaležnaj Biełarusi. Načalnik sakrataryjata Viarchoŭnaha savieta Alaksandr Ancipienka ŭłasna addavaŭ zahad paviesić ściah, adnak imionaŭ ludziej, jakija niepasredna heta zrabili, jon nie pamiataje. Pa słovach Ancipienki, ściah paviesili ŭžo praź niekalki chvilin paśla pryniaćcia zakonu.
«Jak tolki byŭ pryniaty zakon, adrazu staršynia addaŭ zahad zamianić ściah».
Takuju śpiešku Šuškievič patłumačyŭ žadańniem, jak najchutčej abviaścić pra pryniaćcio novaj simvoliki.
Stary čyrvona‑zialony ściah z kamunistyčnym siarpom i mołatam, pa słovach Ancipienki, akuratna źniali i niedzie pakłali. Praŭda, lažać jamu daviałosia niadoŭha. U 1995 hodzie dziaržaŭnyja simvały znoŭ pamianiali.