«Reformy ŭ Čechii pryviali da transfarmacyi ahulnaha ładu žyćcia»
Pryvabnaść hetaj krainy źviazanaja z tym, što jana aryjentujecca na Zachad, a nie na Ŭschod. Zaraz u Čechii lehalna pražyvaje kala 5 tysiač hramadzian Biełarusi. A kolki čechaŭ pierabrałasia ŭ «mocnuju» i «kvitniejučuju»? Biełaruskija ŭłady hetuju ličbu nie afišujuć, ale niefarmalna atrymałasia vyśviatlić, što lik idzie na sotni.
Takim čynam, našy suajčyńniki kudy bolš achvotna jeduć u Čechiju, čym čechi — u Biełaruś. Amieryki my tut, biezumoŭna, nie adkryli, alo ŭsio-tki pasprabavali vyśviatlić: čamu? Bo «piva i halonka» — heta, kaniešnie, arhumienty, ale naŭrad ci dastatkovyja, kab navažycca źmianić krainu.
Luboŭ Zubarevič raspaviadaje «Zaŭtra tvajoj krainy», što pierabrałasia ź Minsku ŭ Prahu amal piać hadoŭ tamu. Nie praz palityčnyja pryčyny — chacieła pahladzieć śviet. Napačatku było składana, bo ŭ Čechiju Luba pryjechała, nie viedajučy movy. Kaža, što brałasia amal za lubuju pracu: u supiermarkiecie, hateli, drukarni – «jak Šuryk u «Apieracyi «Y».
Bolš-mienš ćviorduju hlebu pad nahami dziaŭčyna adčuła prykładna praz paŭtary hady. Zaraz Luba źjaŭlajecca pryvatnym pradprymalnikam i svaim žyćciom zadavolenaja. Pracujučy čatyry dni na tydzień, jana paśpiavaje i padarožničać, i hramadskaj dziejnaściu zajmacca, pra jakuju, darečy, na Baćkaŭščynie i nie dumała. A voś u Čechii adčuła patrebu i zarehistravała arhanizacyju «Biełaruski kutok». Adna z apošnich spraŭ: ahulnymi namahańniami Luba i jaje siabry vypuścili pryhožy buklet «Biełaruskaja Praha».
U adkaz na pytańnie, što najbolš padabajecca ŭ Čechii, Luba zhadvaje, jak kanceptualnyja rečy («tut ja sama sabie naležu»), tak i ŭ pryvatnaści («u Prazie za 5 hod nivodny ałkaholik da mianie pryčapiŭsia»). Naviedvajučy ž Minsk, jana dzivicca tutejšym koštam, asabliva ŭ supastaŭleńni z zarobkami. I nie biez škadavańnia adznačaje:
— Biełarusy pryzvyčailisia, što imi n je abchodna kiravać. Mała ŭ nas aktyŭnaści, zhurtavanaści.
Paraŭnajcie z vysnovami češskaha sacyjołaha Ivan Habała, jaki tak raspavioŭ pra kaštoŭnaści, da jakich imknucca jaho suajčyńniki:
— My pavinny być nie zboryščam indyviduŭmaŭ, a supolnaściu ludziej, jakija daviarajuć adzin adnamu.
Kaniešnie, heta chutčej ideał, čym realii Čechii. Adnak, prynamsi, na hetym šlachu jejnyja žychary prasunulisia istotna dalej, čym biełarusy. Kamfortnaść siońniašniaj Čechii vidavočnaja, i heta padkreślivajuć tyja, z kim karespandent «Zaŭtra tvajoj krainy» razmaŭlaŭ na vulicach Prahi. Tak, piensijanier Ładzisłaŭ na pytańnie, čamu zbolšaha biełarusy jeduć žyć u Čechiju, a nie naadvarot, adkazaŭ:
— U vas jość prymaŭka: ryba šukaje dzie… kormu bolš, a čałaviek – dzie lepš.
Ale ž hetaje «lepš» nie ź nieba na čechaŭ zvaliłasia. 20 hod tamu jany mieli prykładna adnolkavyja ź biełarusami prablemy. Čamu ž vynik čechi atrymali značna bolš prystojny?
— Postkamunistyčnyja reformy ŭ Čechii pryviali da transfarmacyi ahulnaha ładu žyćcia. Tut ułady nie ćvierdziać pra «dziaržavu dla narodu». Adnak siońniašniaja Biełaruś, na žal, sastupaje pa jakaści žyćcia Čechii. U tym liku i tamu, što naša kraina abrała ŭschodni viektar raźvićcia, a Čechija aryjentujecca na Zachad, — ličyć žurnalist Siarhiej Navumčyk, jaki šmat hadoŭ pracuje ŭ Prazie.
— Nieabchodnyja dalejšyja reformy, kab usio pracavała jašče lepš, — dadaje Ivan Habał.
Tak, mienavita pieraŭtvareńni ŭ kompleksie (ekanamičnyja, palityčnyja i h.d.) i dałučeńnie da Jeŭraźviazu zrabili Čechiju pryvabnaj dla imihracyi. Kraina praciahvaje ruchacca dalej, navat užo zabiaśpiečyŭšy zachodnija standarty žyćcia. Jak hetaha dasiahnuć, Biełarusi varta było b pavučycca mienavita ŭ Čechii — dziaržavie blizkaj nam i hieahrafična, i pa kolkaści nasielnictva, i šmat jašče pa jakich čyńnikach.