Eks-ministr abarony Litvy: «Rasieja vielmi nie žadaje supracoŭnictva pamiž našymi krainami»
Praciahvajem razmovu ab reformie litoŭskaha vojska. Deputat Siejma Litvy, byłaja ministr abarony krainy (2008-2012 hady) Rasa Jukniavičenie razvažaje ab refarmavańni Uzbrojenych sił, dzielicca vopytam, jaki mahła b zapazyčyć Biełaruś, i aceńvaje siońniašni stan biełaruska-litoŭskich adnosin.
- Jak Vy aceńvajecie ciapierašni stan biełaruska -litoŭskaha supracoŭnictva ŭ vajennaj śfiery? Ci isnuje jano ŭvohule?
- Da śniežni 2010 hoda ja navat sustrakałasia z vašym ministram abarony i padpisała Damova ab vajskovym supracoŭnictvie ź Biełaruśsiu. U historyi RB heta pieršy dakumient takoha kštałtu ź dziaržavaj - členam NATO. Ja prykłała vielmi šmat sił, kab Litva ź Biełaruśsiu stali dobrymi susiedziami: abmieńvalisia delehacyjami, vajskoŭcy raspracoŭvali prahramu ab supracoŭnictvie.
Ale prablemy z demakratyjaj, jakija ŭźnikli paśla prezidenckich vybaraŭ 2010 hoda, kałaps reštkaŭ demakratyi ŭ Biełarusi, rašeńnie Jeŭrapiejskaha Sajuza i inšych demakratyčnych dziaržaŭ uvieści sankcyi ŭ dačynieńni da aficyjnaha Minska vyznačyła i budučyniu našaha supracoŭnictva.
Na žal, nie ad mianie adnoj zaležać dobryja adnosiny z susiedziami.
- 4 lipienia 2012 hramadzianie Šviecyi vylecieli ź litoŭskaha aeradroma Pociunaj na lohkamatornym samalocie Jodel i skinuli ŭ pryhraničnych rajonach Biełarusi plušavych mišak. Ministram abarony Litvy byli Vy. Raskryjcie sakret: jakim čynam plušavy desant staŭ mahčymy? Jak zdaryłasia, što pierasiačeńnie miažy adbyłosia niezaŭvažana?
- Niama nijakich sakretaŭ! Ja daviedałasia pra plušavy desant z druku. Šviedy parušyli našy praviły: lehalna znachodzilisia ŭ Litvie, a potym, parušyŭšy damoŭlenaści, palacieli nie nazad, u Šviecyju, a na nizkaj vyšyni (kab paźbiehnuć radaraŭ) nakiravalisia ŭ Biełaruś.
Aceńvaju hetuju akcyju niehatyŭna, jana ničym nie dapamahła apazicyi. Nie viedaju, chto stajaŭ za hetymi dziejańniami, mahčyma, ludzi navat nie zrazumieli, što jany ździejśnili. Ale ja ŭpeŭnienaja, što heta była pravakacyja, vyhadnaja tolki Rasijskaj Fiederacyi.
- Toj incydent paŭpłyvaŭ na los ministra abarony Rasy Junkiavičenie?
- Nie (śmiajecca). U nas, viedajecie, byvajuć demakratyčnyja vybary.
- Aficyjny Minsk abviaściŭ plušavy desant « pravakacyjaj zamiežnych śpiecsłužbaŭ, svaju rolu ŭ jakoj adyhrała i Litva». Heta cytata z Łukašenki. Jakija nastupstvy dla dvuchbakovych adnosin paciahnuła akcyja?
- Ja hatovaja pahadzicca z vašym prezidentam tolki ŭ tym vypadku, kali pad śpiecsłužbami jon maje na ŭvazie i śpiecsłužby Rasii. Rasija vielmi nie choča supracoŭnictva pamiž našymi krainami, jakija nie choča mieć demakratyčnuju dziaržavu pamiž RF i NATA, Jeŭrapiejskim Sajuzam. U jakaści bufiera Maskva žadaje bačyć niedemakratyčnuju dziaržavu.
- Jakoje ŭražańnie pra biełaruskuju sistemie SPA ŭ Vas skłałasia paśla plušavaha desantu?
- Kali heta praŭda, što šviedski samalot dalacieŭ amal da Minska, to … tak i spracavali.
- Ci nie zdajecca Vam, što Maskva vykarystała «plušavy desant» dla pašyreńnia rasijskaha vajennaha prysutnaści na terytoryi Biełarusi - dla abarony tak zvanych « zachodnich miežaŭ sajuznaj dziaržavy »?
- Mienavita pra heta ja i kazała.
- Da 2015 hoda Maskva płanuje raźmiaścić na biełaruskaj terytoryi avijapołk dla abarony pavietranych miežaŭ «sajuznaj dziaržavy». Užo ŭ 2013 hodzie płanujecca stvaryć avijacyjnuju kamiendaturu i pastavić na dziažurstva źviano źniščalnikaŭ. Dla hetaj mety Rasiei spadabaŭsia Lidski aeradrom, raźmieščany ŭ 35 km ad miažy ź Litvoj (u 100 km ad Vilni ) i ŭ 120 km ad miažy z Polščaj. Ci ličyć Vilnia rasijskaje vajennaje prysutnaść na terytoryi susiedniaj Biełarusi pahrozaj nacyjanalnaj biaśpieki?
- U pieršuju čarhu heta pahroza nacyjanalnaj biaśpiecy Biełarusi: jana hublaje suvierenitet. Pry ciapierašnim režymie ŭ Kramli rasijskaja vajskovaja prysutnaść u vas nie pavyšaje i našu biaśpieku.
- Rasiejskija vajskoŭcy kažuć: avijabaza stvarajecca ŭ ramkach adzinaj sistemy supraćpavietranaj abarony, dla abarony biełaruskaha nieba. Adnak zamiest pierachopnikaŭ biełarusam padsunuli udarnyja samaloty. Ź jakoj metaj?
- Tradycyjnyja vučeńni: «Zachad -2009», «Zachad -2011 », «Zachad -2013 » - usie jany adpracoŭvali scenar napadu.
Ja viedaju tolki adno: Litva nikomu nie pahražaje. Litva nie źjaŭlajecca prablemaj abo pahrozaj dla Biełarusi. I aljans NATA nie zacikaŭleny ŭ vajennych dziejańniach u hetym rehijonie. My chočam mirna raźvivacca. My chočam supracoŭničać z našymi susiedziami, ź biełarusami - tym bolš. My nie dajem nijakich padstaŭ dla raźmiaščeńnia rasijskich uzbrojenych baz pablizu našaj miažy.
- U acency vučeńniaŭ «Zachad -2013» z boku Vilni pieravažaje palityčny faktar albo Litva ličyć realnaj vajennuju pahrozu z boku tak zvanaj «sajuznaj dziaržavy»?
- Scenar apošnich vučeńniaŭ « Zachad -2013 » prymušaje nas surjozna zadumacca.
Ja nie mahu zrazumieć adnaho: u Rasii - demahrafičnyja prablemy, sacyjalnaje stanovišča mnohich rasiejcaŭ sumnaje, stan ekanomiki ciažki, a Rasija takija srodki ŭkładaje ŭ šyrokamaštabnyja vajennyja vučeńni. Hrošy na viecier, što nazyvajecca. Mnie ciažka zrazumieć takuju palityku, ščyra kažu.
Kreml nas vielmi časta prynižaje, nie pryznaje našaha minułaha, historyi, akupacyi. Navat padziei 13 studzienia 1991, u jakich my ŭdzielničali i na svaje vočy ŭbačyli - chto jość chto. Ahresiŭnaść Kramla ŭžo vidavočnaja. Heta razumiejuć nie tolki ŭ Jeŭropie, ale i ŭ inšych rehijonach. Takaja palityka viadzie ŭ nikudy.
Kali i jość pahroza z boku Rasii, to jana ŭ tym, što zychodzić ad vielmi słaboj dziaržavy, ekanamična słaboj. Ja bajusia, što ŭ Rasii pry takoj palitycy, jak ciapier, niama budučyni. Dobraj budučyni.
- Ci možna kazać, što Rasija prajaŭlaje ahresiju i ŭ dačynieńni da Biełarusi? Albo tut situacyja inšaja?
- Ja dumaju, situacyja inšaja. Aficyjna - heta siabroŭstva, ale na praktycy Rasija prybiraje Biełaruś da ruk - ekanamična, enierhietyčna, finansava …
- Nakolki mocna i surjozna ŭpłyvaje nabližeńnie rasijskich vojskaŭ da litoŭskaj miažy, to bok miažy ź ES i NATA, na adnosiny Minska ź Litvoj i ź Jeŭrasajuzam?
- Kali b Biełaruś i Rasija byli demakratyčnymi dziaržavami, žadajučymi supracoŭničać na narmalnaj demakratyčnaj prazrystaj asnovie, to ja nie bačyła b u hetym vialikich prablem. Ale kali krainy viaduć palityku, u jakoj usio bolš i bolš ahresii, kožny litoviec zadumajecca ab roźnicy ŭ našym myśleńni.
Ja vielmi nie chaču, kab pamiž Litvoj i Biełaruśsiu paŭstaŭ novuju žaleznuju zasłonu.
- Ci mahčymaja pry našym ciapierašnim palityčnym režymie aktyvizacyja biełaruska-litoŭskich adnosin u vajskovaj śfiery i naohuł palapšeńnie dvuchbakovych adnosin?
- Heta zaležyć tolki ad Biełarusi. Całkam.