Bułhak u Vilni
Pieršy raz u Litvie źjaviłasia mahčymaść ahledzieć takuju značnuju kalekcyju. Vystava skłałasia z kalekcyi polskich i litoŭskich muzejaŭ z Varšavy, Łodzi, Krakava, Urocłava, Litoŭskaha mastackaha muzeju, Vilenskaj mastackaj akademii, siamiejnych archivaŭ Bułhakaŭ i Ruščycaŭ. Piša Ludvika Kardzis.
Jan Bułhak |
Na adkryćcio vystavy pryjechaŭ unuk fatohrafa Bahdan Bułhak i ŭnuk Ruščyca — taksama Ferdynand Ruščyc, dyrektar Varšaŭskaha nacyjanalnaha muzeju.
Pieršy raz u Litvie źjaviłasia mahčymaść ahledzieć takuju značnuju kalekcyju. Na vystavie 446 pracaŭ. Vystava skłałasia z kalekcyi polskich i litoŭskich muzejaŭ z Varšavy, Łodzi, Krakava, Urocłava, Litoŭskaha mastackaha muzeju, Vilenskaj mastackaj akademii, siamiejnych archivaŭ Bułhakaŭ i Ruščycaŭ. Biełaruskich partneraŭ niama.
Vystava bahataja. Mianie vioŭ tudy najbolšy intares: moža, budzie nieviadomy dahetul partret Franciška Alachnoviča? Partret vyhladzieła na vystavie Bułhaka ŭ Varšavie praŭnučka dramaturha Emilija Alachnovič. Partreta na hety raz nie było na vystavie. Ale było mnostva vilenskich zdymkaŭ, Vilni, jakoj užo niama. Toj našaj biełaruskaj Vilni. Uhladajusia ŭ zdymki kaścioła Śv. Michała, chočacca znajści ajca Adama Stankieviča. Niama. Ale jość niejki niaŭłoŭny duch jaho. Jon usio adno tut. Na vystavie šmat Navahradčyny, reštki viežy (u paraŭnańni z tym, što majem siońnia — prosta zamak) u Krevie, Bahdanava, dom Ruščycaŭ, interjer ichnaha domu. I niejki adčaj skoŭvaje mianie — siońnia hetaha ničoha niama. Niama taho duchu, tych ludziej, damoŭ. I ci adnovicca heta kali‑niebudź. Paraŭnoŭvaju reštki zamku ŭ Trokach i jahony siońniašni vyhlad. Uspłyvajuć Kreŭski, Navahradzki, Halšanski zamki… Aformlena vystava hustoŭna. Ale znoŭ moj sum: nadpisy pad kožnaj pracaj na dźviuch movach — litoŭskaj i polskaj. Nas, biełarusaŭ, niama. A nie patrebnyja my. Jak by i nia našyja krajavidy składajuć bolšaść vystavy.
Sapraŭdnaj sensacyjaj dla mianie była kalekcyja fatazdymkaŭ Abdona Karzona. Zdymki pryviezienyja z Paryžu. U kalekcyi polskaj biblijateki. Stereaskapičnyja zdymki. A.Karzon mieŭ u Vilni na vulicy Vialikaj niedzie kala 1859 h. fotaatelje šyrokaha profilu. Jon raniej za inšych fatohrafaŭ zrabiŭ abšyrnyja zdymki Vilni, u 1860 h. aŭtar zafiksavaŭ budoŭlu čyhunačnaha tunelu ŭ Panarach. A zdymak 1863 h. prymusiŭ mianie doŭha ŭhladacca ŭ jaho. Vulica Vialikaja, ludzi, zafiksavanyja tam, byli śviedkami našaha paŭstańnia, śmierci Kastusia Kalinoŭskaha…
Uviečary za harbataj my razvažajem, čamu nie dałučylisia da biełaruskaha ruchu Jan Bułhak, Ferdynand Ruščyc i inšyja pradstaŭniki tahačasnaj tutejšaj intelihiencyi? Bułhak svaje fatazdymki drukavaŭ u tahačasnaj «Našaj Nivie». Čamu nie padaŭsia im pryvabnym vobraz toj našaniŭskaj Biełarusi. Pryjšli da vysnovy, što i my siońnia nie z usimi, jak by i blizkimi pa idejach, biełarusami možam damovicca i nia chočam mieć supolnych spraŭ ź imi. Chiba što, i ŭ toj čas kožny mieŭ svaju praŭdu, svaje pryčyny.
A vystavu naviedać varta.
Pracavać jana budzie da 11 listapada.
Adras: Vialikaja (Didzioji), 4. Vilnia. Košt kvitka — 5 Lt abo 1.45 EUR.
Kaścioły śviatoha Jana, śv. Michała i Bernardynaŭ u Vilni |