Raskamnahlad: Błakavańnie «Tvitaru» ŭ RF praktyčna niepaźbiežnaje
Akramia hetaha, u kamitecie zajavili, što nie bačać vialikich ryzyk i ŭ błakavańni sietki «Fejsbuk».
Z 1 žniŭnia ŭ Rasii pačnie dziejničać zakon, zhodna ź jakim błohiery, internet-publikacyi jakich čytajuć bolš za 3 tysiač karystalnikaŭ u sutki, abaviazany buduć zarehistravacca ŭ Raskamnahladzie. Papularnyja błohiery, abo, jak ich užo achryścili ŭ siektach, «błohiery-ŚMI», pačynajučy z hetaj daty nie zmohuć raspaŭsiudžvać dziaržtajamnicy, vykarystoŭvać niecenzurnuju leksiku i publikavać zabaronieny ŭ RF kantent. Jany buduć abaviazany praviarać praŭdzivaść infarmacyi, jakaja raźmiaščajecca, u fizičnych i jurydyčnych asob, a taksama mieć prava na raźmiaščeńnie na svajoj internet-staroncy płatnaj rekłamy.
Dziejańnie zakona raspaŭsiudzicca nie tolki na rasijskija resursy, jakija pry nieabchodnaści pavinny buduć padać infarmacyju pra «svaich błohieraŭ», ale i na zamiežnyja internet-placoŭki, u tym liku biełaruskija, dastupnyja na terytoryi Rasii. Pra toje, jak nahladnaje viedamstva rychtujecca da realizacyi zakona i na što Fiederalnaja słužba pa nahladzie ŭ śfiery suviazi, infarmacyjnych technałohij i masavych kamunikacyj hatovaja pajści, kali zamiežnyja internet-placoŭki buduć hrebavać rasijskimi zakonami, «Iźviestijam» raspavioŭ namieśnik kiraŭnika Raskamnahladu Maksim Ksianzoŭ.
— Z 1 žniŭnia ŭ Rasii pačnie dziejničać tak zvany zakon ab błohierach. Da hetaha času šmat chto ŭpeŭnieny, što hety zakon pryraŭnoŭvaje błohieraŭ da ŚMI. Ci tak heta na samaj spravie?
— Nie, takaja traktoŭka pryniataha ŭ pačatku traŭnia fiederalnaha zakona nie zusim dakładnaja. Dadzieny zakon upieršyniu ŭvodzić u pravavoje pole paniaćcie «błohier» i adnosić błohieraŭ da katehoryi subjektaŭ, jakija, raspaŭsiudžvajučy masavuju infarmacyju, nadzielenyja nie tolki prvami, ale i pavinny vykonvać peŭnyja patrabavańni. Hetyja patrabavańni padobnyja z patrabavańniami da ŚMI. Ale heta nie aznačaje, što pamiž błohieram i prafiesijnym žurnalistam možna pastavić jurydyčny znak roŭnaści.
— Tady ŭ čym adroźnieńnie?
— Nabory pravoŭ prafiesijnych žurnalistaŭ i błohieraŭ krychu adroźnivajucca. Błohiery atrymlivajuć zamacavanaje ŭ zakonie prava svabodna šukać i raspaŭsiudžvać infarmacyju, i ŭ hetym płanie stanoviacca subjektami ŭzajemadziejańnia, naprykład, ź dziaržaŭnymi orhanami. Ale śfiera hetaha ŭzajemadziejańnia bolš vuzkaja, čym u pradstaŭnikoŭ ŚMI. U zakonie ničoha nie skazana pra abaviazak akredytoŭvać błohieraŭ na pres-kanfierencyi, u vyznačany termin pieradavać im infarmacyju ab dziejnaści arhanizacyj i h.d. Pry hetym błohier ŭ novaj pravavoj realnaści — heta adasoblenaja asoba, jaho adkaznaść za ŭtrymańnie i raspaŭsiudžvańnie infarmacyi — piersanalnaja. Značnuju ž častku adkaznaści žurnalista biaruć na siabie redakcyja i hałoŭny redaktar. Śpis abaviazkaŭ błohiera taksama nie supadaje na 100 % z abaviazkami žurnalista. Jon chutčej ŭjaŭlaje saboj davoli šyroki miks patrabavańniaŭ, što vystaŭlajucca da žurnalista jak pradstaŭnika sacyjalna adkaznaj prafiesii i da redakcyi jak arhanizacyi, što raspaŭsiudžvaje masavuju infarmacyju. Roźnica vielmi vialikaja.
— Ci budzie stvorana pry Raskamnahladzie śpiecyjalnaja słužba, jakaja stanie zajmacca błohierami?
— Zakonam nie praduhledžvajecca vydzialeńnia dadatkovych finansavych srodkaŭ i śpiecyjalistaŭ dla realizacyi hetaha zakona. Budziem dziejničać u miežach najaŭnych resursaŭ, jakija my ŭ dadzieny momant arhanizacyjna pierahrupoŭvajem i imkniemsia maksimalna adaptavać pad novyja zadačy.
— Da ŭstupleńnie ŭ siłu zakona zastałosia faktyčna 2 miesiacy. Jak budzie arhanizavana padrychtoŭka da jaho realizacyi?
— Da 10 červienia pavinna być padrychtavana 13 prajektaŭ padzakonnych aktaŭ. 10 ź ich — heta Uradavyja akty, častka ź jakich adnosicca da našaj kampietencyi, a častka — da kampietencyi FSB, pakolki častka norm zakona nosić antyterarystyčny charaktar. Plus adzin zahad Ministerstva suviazi i masavych kamunikacyj i dva viedamasnyja zahady Raskamnahladu. My majem namier pravieści hetuju pracu ŭ maksimalna ščylnym uzajemadziejańni z halinoj i ŭsimi ŭdzielnikami pracesu. Ja ŭžo pravioŭ papiarednija rabočyja sustrečy z pradstaŭnikami nie samych bujnych, ale prykmietnych internet-placovak. Jany, moža być, nie ŭvachodziać u top-list udzielnikaŭ rynku, ale i ich mierkavańnie nam taksama nieabchodna ŭličvać. U najbližejšyja dni adbudziecca pašyranaja sustreča, dzie my majem namier sabrać naš internet-avanhard — «Jandeks», Google, ŽŽ, Mail.ru i inšych bujnych hulcoŭ. Taksama zaprošanyja Facebook i Twitter.
— Kali kazać ab rasijskich papularnych błohierach, jakija žyvuć za miažoj, ale raźmiaščajucca na našych resursach — jany taksama patrapiać pad dziejańnie zakona?
— Vidavočna, tak. Dziejańnie zakona nie pryviazana da prapiski ŭ pašparcie. Kali čałaviek piša na ruskaj movie abo movach narodaŭ Rasii, raźličvaje pryciahnuć uvahu rasijskaj aŭdytoryi i ŭžyvaje dla hetaha mahčymaści rasijskich placovak, to jamu nieabchodna budzie vykanać vyznačanyja zakonam patrabavańni.
— Zakon budzie dziejničać i ŭ adnosinach da zamiežnych internet-placovak. Vy ŭžo ŭzajemadziejničajeiecie ź imi ŭ ramkach vykanańnia inšych zakonaŭ, naprykład zakona ab supraćdziejańni ekstremizmu ŭ internecie. Jak jany reahujuć na patrabavańni Raskamnahladu?
— Isnuje ahulnaja prablema ŭzajemadziejańnia z hłabalnymi kampanijami amierykanskaha pachodžańnia: Facebook, Twitter i Google. Twitter i Facebook jurydyčna nie prysutničajuć u Rasii. U Google u našaj krainie jość pradstaŭnictva, ź jakim my majem stasunki. Ale ź ich boku hetyja znosiny časta zvodzicca da svojeasablivaj hulni. U niejkaj situacyi jany mohuć samastojna prymać rašeńni, a ŭ niejkaj — kivajuć na zaakijanskich karparatyŭnych jurystaŭ i mieniedžaraŭ i razvodziać rukami: ad nas, maŭlaŭ, ničoha nie zaležyć. Kali havorka idzie pra hrošy, to usio ad ich zaležyć. A tam, dzie dziaržava pradjaŭlaje svaje zakonny patrabavańni, ich paŭnamoctvy raptoŭna i rezka skaračajucca. Pry hetym ich dziejnaść u Rasii — heta biznes, jaki prynosić prybytak. Ich dachody — heta ŭ tym liku hrošy rasijskich hramadzian, jakich nie zastajucca ŭ Rasii, a naŭprost iduć za miažu. I padatki tut nie płaciać. Jak, zrešty, i lubaja inšaja zamiežnaja placoŭka, jakaja pradaje kantent abo pasłuhi ŭ našaj krainie, naprykład Apple.
— Facebook idzie z vami na kantakt?
— U Facebooka jość pradstaŭnik u Šviecyi. Jon pracuje na Paŭnočnuju Jeŭropu, krainy Skandynavii, Rasiju i, pa-mojmu, Aziju. Jość ruskamoŭny mieniedžar, jakaja pracuje ŭ łondanskim pradstaŭnictvie kampanii i aktyŭna z nami kamunikuje. Taki miechanizm ŭmoŭna kampiensuje adsutnaść pradstaŭnictva, ale tolki ŭ častcy ŭzajemadziejańnia. Ź imi pa-roznamu adbyvajecca znosiny, byvaje, jany zajmajuć unutrana matyvavanuju, jak nam zdajecca, pazicyju. U adroźnieńnie ad Google, ich dziejańni, jak praviła, adroźnivajucca peŭnaściu i paśladoŭnaściu. Da prykładu, u dačynieńni da hrup «Pravaha siektara», dostup da jakich abmiažoŭvajecca na terytoryi RF pa patrabavańni Hienieralnaj prakuratury, našy pradpisańni rehularna vykonvajucca.
— A kali kazać pra Twitter?
— Twitter — vyklučna amierykanskaja kampanija, jany naohuł nie majuć zamiežnych pradstaŭnictvaŭ. Byccam by ŭ ich jość płany adkryć pradstaŭnictva ŭ Dublinie — ale nie ŭ metach raźvićcia biznesu, a ŭ imknieńni da bolš kamfortnaha padatkaabkładańnia. Heta śviedčyć ab tym, što Twitter drenna aryjentavany na kankretnuju aŭdytoryju tych krain, dzie jany pracujuć. Ich mała cikaviać łakalnyja rynki. Jany ŭžyvajuć karystalnikaŭ jak instrumient palityki. Ja nie maju na ŭvazie kamiercyjnuju palityku. Ja kažu ab prasoŭvańni svaich karparatyŭnych intaresaŭ i intaresaŭ toj dziaržavy, u jurysdykcyi jakoj jany isnujuć. I ŭ hetym ich važnaje, na moj pohlad, adroźnieńnie ad Google. Google u bolšaj miery adpaviadaje vyznačeńniu transnacyjanalnaj karparacyi, karparatyŭnyja intaresy jakoj pieravažajuć nad intaresami asobna ŭziatych dziaržaŭ. Bo kapitalizacyja Google na siońnia całkam paraŭnalnaja ź biudžetam dosyć surjoznaj pa pamiery ekanomiki krainy. Google realizuje vialikuju kolkaść kamiercyjnych i humanitarnych prajektaŭ, aryjentavanych na łakalnuju aŭdytoryju. Ale ŭ płanie ŭzajemadziejańnia ź dziaržaŭnymi orhanami ŭ kožnaj kankretnaj krainie Google byvaje hnutkim tolki tady, kali hnutkaść prynosić bolš vyhady, čym pryncypovaść.
— Z kim ŭźnikaje bolš za ŭsio ciažkaściaŭ?
— Facebook i YouTube (naležyć karparacyi Google.—Red.) Da nas prysłuchoŭvajucca i pieryjadyčna vydalajuć niezakonny kantent. Patrabavanyja rašeńni prymajucca nie chutka. Ale, da prykładu, bolšaść staronak, hrup i materyjałaŭ, źviazanych ź mižnarodnymi ekstremisckimi arhanizacyjami, na hetych resursach atrymlivajecca «vyčyščać». Pa asobnych materyjałach my, zdarajecca, atrymlivajem admovu ich vydalić. Tady akcent u pieramovach ssoŭvajecca ŭ bok abmiežavańnia dostupu da takich materyjałaŭ na terytoryi Rasii samoj placoŭkaj. Twitter u bolšaści vypadkaŭ vydalać supraćpraŭnuju infarmacyju kateharyčna admaŭlajecca. Šmat ekstremisckaha kantentu raspaŭsiudžvajecca jakraz u hetaj sietcy. Adzin ź niamnohich akaŭntaŭ, vydaleńnia jakoha nam udałosia damahčysia, publikavaŭ žachlivyja rečy. Jon vioŭsia na ruskaj movie, tam raźmiaščałasia infarmacyja ab Siryi z fotazdymkami pakaranych ludziej, z zaklikami da źviaržeńnia dziejnaha palityčnaha režymu i źniščeńnia kapitalizmu jak sistemy. Časam tyja rečy, jakija ŭniviersalna kvalifikujucca mižnarodnaj supolnaściu jak niešta zusim nieprymalnaje, naprykład prapahanda teraryzmu, svabodna raspaŭsiudžvajucca amierykanskimi internet-kampanijami. Heta niemahčyma rastłumačyć z pazicyj svabody słova.
— Ale ŭsio ž ich pradukt pracuje na terytoryi našaj krainy, a značyć — padpadaje pad rasijskaje zakanadaŭstva. Karparatyŭny centr kampanii Twitter niejak prajaŭlaje inicyjatyvu va ŭzajemadziejańni z vami?
— Ja niekalki razoŭ pravodziŭ videakanfierencyi z pradstaŭnikami Twitter. U kampanii pracuje niekalki dziasiatkaŭ čałaviek, sistema kiravańnia. Supracoŭnik, jaki tam adkazvaje za ŭzajemadziejańnie ź inšymi krainami, — były daradca ministra enierhietyki ZŠA. Samo pa sabie takoje kadravaje rašeńnie navodzić na peŭnyja dumki. U mianie jość ustojlivaje adčuvańnie, što Twitter — heta hłabalny instrumient prasoŭvańnia palityčnaj infarmacyi. Va ŭzajemadziejańni z nami jany ŭžyvajuć svaju aŭdytoryju jak srodak dasiahnieńnia metaŭ. Pry hetym značnaść karystalnika jak asoby, jaho intaresy dla hetaj kampanii źviedzieny da ŭzroŭniu lištvy. Paśladoŭna admaŭlajučysia vykonvać našy patrabavańni, jany śpiecyjalna stvarajuć umovy, u jakich błakavańnie hetaha resursu na terytoryi našaj krainy stanovicca praktyčna niepaźbiežnym.
— Śpiecyjalna padstaŭlajucca pad błakavańnie? Navošta im heta?
— Nieabchodna rastłumačyć adnu techničnuju detal. Twitter, jak i Facebook, pracuje pa pratakole https://, dzie ŭžyvajecca šyfravańnie pry pieradačy infarmacyi ŭ zapytach karystalnikaŭ da staronak sajta. Pry pracy z hetym pratakołam techničnyja sistemy, jakija vykarystoŭvajucca dla błakavańnia asobnych staronak sajtaŭ, nie mohuć raspaznavać zašyfravany trafik. Takim čynam, błakavańnie adnaho-adzinaha supraćzakonnaha «tvita» aŭtamatyčna pryvodzić da taho, što biez dostupu da resursu zastajecca ŭsia jaho aŭdytoryja. Pakutujuć zakonapasłuchmiany karystalniki. My ŭličvajem heta, prymajučy kožnaje pravaprymianialnaje rašeńnie. Uzvažvaje, paraŭnoŭvajem tuju škodu, jakuju nanosić sacyjalna niebiaśpiečnaja infarmacyja, jakaja raspaŭsiudžvajecca na vialikuju, ale ŭsio ž abmiežavanuju aŭdytoryju, z mahčymymi niehatyŭnymi nastupstvami błakavańnia dla miljonaŭ dobrasumlennych karystalnikaŭ. I niaźmienna imkniemsia dasiahnuć vykanańnia zakona šlacham pieramoŭ. Ale zaŭsiody isnuje peŭnaja rysa, taja miaža niekanstruktyŭnaha ŭzajemadziejańnia, za jakoj dziaržavie ŭžo nie zastajecca bolš ničoha, akramia jak abaraniać intaresy hramadstva. Atrymlivajecca, što, admaŭlajučysia vykonvać zakonnyja patrabavańni ad dziaržaŭnych orhanaŭ, karparacyi padstaŭlajuć svaich karystalnikaŭ.
— U Jeŭropie nichto nie sprabuje ŭmiešvacca ŭ pracu amierykanskich resursaŭ i heta nie prablema.
— Jeŭropa ŭ svaim sacyjakulturnym raźvićci idzie pa šlachu asimilacyi — pahłynańnia kultur, narodaŭ, nacyj, ras. Pry hetym u jeŭrapiejskim masavaj śviadomaści niama linii kaštoŭnasnaha vodapadziełu z ZŠA. Jeŭrapiejcy i amierykancy adčuvajuć siabie častkaj adzinaj zachodniaj cyvilizacyi, ideałahičnyja ŭstanoŭki jakoj padajucca jak viaršynia prahresu čałaviectva i idealnaja madel hramadskaha ładu dla ŭsiaho śvietu. Tak raspaŭsiudžvajecca hieapalityčny ŭpłyŭ. I internet jak tranśmiežnaja technałohija, zdolnaja zabłytać uvieś śviet, — idealny instrumient hłabalnaha infarmacyjnaha ŭździejańnia.
— Atrymlivajecca, što ciapier heta ŭździejańnie adbyvajecca ŭ kirunku z Zachadu na Uschod. Jakija jašče krainy, akramia Rasii, sprabujuć admiežavać siabie ad hetaha ŭpłyvu?
— Procilehłym Zachadu polusam raźvićcia internetu źjaŭlajecca Kitaj, jaki pabudavaŭ «vialikuju kitajskuju firewall», heta značyć paprostu zabaraniŭ mnohija zachodnija resursy i stvaryŭ, pa sutnaści, zakrytuju ŭnutranuju sietku, kapsułu. Google u ich pad zabaronaj, Facebook pad zabaronaj, YouTube niama, zamiest Twitter — ułasny servis mikrabłohaŭ Sina Weibo. Takaja palityka ŭ dačynieńni da internetu abumoŭlena mnostvam faktaraŭ — palityčnych, ekanamičnych, mientalnych. Na moj pohlad, heta sistemnaja krajnaść, jakuju pry raspracoŭcy roznymi krainami ad dziaržaŭnych padychodaŭ da rehulavańnia sietki nieabchodna pakidać za dužkami. Ale toj fakt, što ŭ mnohich krainach prasočvajecca ŭstojlivaja tendencyja da abarony svaich nacyjanalnych i hramadskich intaresaŭ u internecie, vidavočny. U tym ža Tajłandzie, dzie zabaroniena zakonam abmierkavańnie i navat zhadka členaŭ karaleŭskaj siamji, raspaŭsiudžvańnie padobnaj infarmacyi na terytoryi karaleŭstva abmiežavana. Rasijskaja sietka «Vkontaktie» niedastupnaja na ŭsioj terytoryi Italii pa rašeńni rymskaha suda pa parušeńni zakanadaŭstva ab aŭtarskich pravach. Pa dačynieńni da Google mnostva pretenzij vyskazyvaŭ urad Anhlii i Francyi. Niadaŭni prykład z błakavańniem Twitter uradam Turcyi choć i vyklikaŭ peŭnaje abureńnie ŭ zachodnich krainach, ale ŭsio ž ich niehatyŭnaja rytoryka była davoli strymanaja.
— Lubimyja ŭ Rasii zabaronnyja miery — adzina mahčymy sposab rehulavać internet u našaj krainie?
— Mnie nie padabajecca słovazłučeńnie «zabaronnyja miery». Ja b nazvaŭ tyja pravavyja miery, jakija zrobleny ŭ Rasii ŭ dačynieńni da internetu, achoŭnymi. Jany dziejničajuć tam, dzie jość surjoznaja sacyjalnaja pahroza. Ale lepšym srodkam abarony hramadstva ad čužoha ŭpłyvu źjaŭlajecca stvareńnie ŭłasnaha jakasnaha praduktu. Hety pradukt pavinien nie prosta padmienić saboj zachodnija resursy pa kitaŭskim uzory, a skłaści im hodnuju kankurencyju, u tym liku i na mižnarodnych rynkach. Niekalki hadoŭ tamu my aceńvali patencyjny rynak zbytu rasijskaha kantentu ličbaj 600 młn čałaviek u śviecie. Hetych ludziej možna pryciahnuć spałučeńniem dastupnaha koštu i jakaści servisaŭ. U rasijskaj internet-halinie na sučasnym etapie jość usio dla jakasnaha ryŭka. Mała dzie ŭ śviecie možna sustreć ŭnutrany internet-rynak, na jakim kankurujuć pamiž saboj niekalki paštovych servisaŭ, pošukavych sistem, navat užo i apieracyjnych sistem. Mail.ru i «Jandeks» stvarajuć svaje pradukty, jakija prasoŭvajuć na Zachadzie i ź jakim paśpiachova tam kankurujuć, jany aktyŭna pracujuć z mabilnym płatformami. Ahulnymi namahańniami dziaržavy i haliny možna stvaryć ułasny sietkavy śviet, jaki padaść karystalnikam vybar i vycieśnić zamiežny i čužy pradukt. Upeŭnieny, što internet-prajekty rasijskaha pachodžańnia buduć usio bolš zapatrabavanyja.
— U Rasiei ciapier stvorana ŭsia nieabchodnaja narmatyŭnaja baza, kab na zakonnych padstavach rušyć śledam pa prykładzie Turcyi. Kali heta adbudziecca?
— My zaŭtra ž možam na praciahu niekalkich chvilin zabłakavać Twitter abo Facebook u Rasii. My nie bačym u hetym vialikich ryzyk. Kali ŭ niejki momant my acenim, što nastupstvy ad «vyklučeńnia» sacyjalnych sietak buduć mienš istotnymi ŭ paraŭnańni z toj škodaj, jakuju pryčyniaje rasijskamu hramadstvu niekanstruktyŭnaja pazicyja kiraŭnictva mižnarodnych kampanij, to my zrobim toje, što abaviazany zrabić pa zakonie.