U Viciebsku na Dzień horada adkryjuć pomnik Alhierdu
Harvykankam čarhovy raz abiacaje ŭstalavać u Viciebsku pomnik vialikamu kniaziu Litoŭskamu Alhierdu da dnia horada — adkryćcio pomnika ŭniesienaje ŭ prahramu ŭračystaściaŭ z nahody 1040-hodździa abłasnoha centra i pavinna adbycca 27 červienia ŭ 15:00.
Jak i płanavałasia, pomnik kniaziu, jaki pabudavaŭ viciebskija zamki, ŭstalujuć nasuprać Śviata-Vaskrasienskaj carkvy niedaloka ad ratušy, dzie ŭžo čatyry hady staić pusty pastamient, azdobleny bareljefami hetych zamkaŭ.
Adnak
za čas šmathadovaj epapiei z ŭšanavańniem pamiaci kniazia Alhierda paśpieŭ źmianicca aŭtar manumienta.
Zamiest vyjhraŭšaha konkurs viciebskaha skulptara Valeryja Mahučaha ciapierašńni varyjant pomnika stvorany staličnym skulptaram Siarhiejem Bandarenkam najbolš znakamitym skulpturnymi vyjavami koniej.
Ułasna kancepcyja pomnika nie źmianiłasia — kniaź Alhierd ź niepakrytaj hałavoj u bajavym ryštunku siadzić na kani trymajučy na pravaj ruce sokała.
Pa acenku adpaviednaści źniešniaha vyhlada skulptury histaryčnym realijam «NNV» źviarnulisia da ekśpierta — viciebskaha historyka i kiraŭnika kłuba histaryčnaj rekanstrukcyi «Varhientorn» Makara Babienki.
Sam vobraz kniazia ŭžo vyklikaje pytańni, ličyć ekśpiert: kudy padzielisia atrybuty ŭłady, čamu na skulptury kniaź vyhladaje prostym vieršnikam na kani? Kali źviarnucca da histaryčnych vyjaŭlenčych krynic i, asabliva, kniaskich piačatak z vyjavami vajaroŭ ci navat samich kniazioŭ, vidavočna bačna, što va ŭsich vypadkach na hałavie jany majuć albo šałom (časta z atkrytym tvaram), albo karonu ci kniaski hałaŭny ŭbor. Ale anijak nie «niepakrytuju hałavu», što ŭ siaredniavieččy było simvałam nižejšaha sasłoŭja.
Asnounaj ža vizualnaj prablemaj dadzienaha pomnika źjaŭlajecca vidavočnaja stylizacyja elemientaŭ daśpiechaŭ i amunicyi,— adznačaje spadar Babienka.— Pryčym nie tolki z punktu hledžańnia ich adpaviednaści siaredniaviečnym pratatypam, ale i z boku zdarovaha sensu i praktyčnaści ich vykarystańnia.
Niezrazumieły pancyr paŭźvierch kalčuhi — padobnyja pancyry isnavali ŭ XIV stahodździ, ale mastak ŭ pahoni za «vobrazam» absalutna niedarečna sumiaściŭ płaściny pancyra i kalčuhu ŭ adzinaje cełaje. Pancyry takoha typu apranalisia albo asobna, albo paŭźvierch kalčuhi, i, u lubym vypadku, na skulptury pancyr musić mieć plečavyja macavańni.
Znoŭ-taki niezrazumiełaja sama achova «plača» ŭ vyhladzie kampilacyi naplečnikaŭ i bolš rańniaj achovy «bicepsa» jakuju aŭtar vidavočna pieraniaŭ ź vizantyjskich vyjaŭlenych krynic, ale taki ryštunak nie isnavaŭ ŭ dadienym varyjancie. Što tyčycca naručaŭ, to naručy takoha ŭzoru prosta fizična nie apranalisiana kalčuhu, bo buduć ślizhać ź jaje. Potym — na pravaj ruce Alhierda musić byť skuranaja palčatka dla sokała bieź jakoj prosta niemahyčymyja anijakija dziejańni z drapiežnaj ptuškaj. Adnak zamiest jaje my majem niejkija nieparazumiełyj płaściny.
U vyjaŭleńni achovy noh znoŭ nazirajecca eklektyka elemientaŭ uzbrajeńnia — łatnuju achovu noh apranutuju paŭźvierch kalčužnych pančoch. Što, pa-pieršaje, technična niemahčyma nasić, a, pa-druhoje, histaryčna niedastavierna. Taksama vidavočna, što elemienty pasa źjaŭlajucca stylizavanymi i nie majuć archieałahičnych pratatypaŭ.
Takim čynam,
my majem šerah histarynych pamyłak ŭ źniešnim vyhladzie skulptury, jakija, na dumku ekśpierta, tym nie mienš, možna było dosyć prosta vypravić paśla kansultacyj z admysłoŭcami.
Akramia taho sokał na ruce ŭ kniazia drenna spałučajecca z abarončym uzbrajeńniem — na palavańnie nie jeździli ŭ daśpiechach. Viciebskim ekskursavodam pryjdziecca pałamać hałavu, kab patłumačyć turystam hetuju akaličnaść.
Moža Alhierd paluje pad tolki što vyzvalenym Kijevam, dzie jašče hojsajuć zahony ardynskich niedabitkaŭ? Ci moža jon puskaje drapiežnuju ptušku, kab źbić paštovaha hałuba, jaki niasie viestku ad maskoŭskich vižoŭ, što voś-voś hruknie ŭ varoty kramla hroznaja litoŭskaja dzida?
U lubym vypadku heta vytłumačyć budzie trochi lahčej, čym isnavańnie ŭ centry paŭnočnaj stalicy Biełarusi troch pustych pastamientaŭ.
Hladzicie taksama:
Kamu kolecca Alhierdava dzida?
Viciebskija kamunisty — za pomnik kniaziu Alhierdu: Heta — honar našaj historyi