Znojdzieny samy vialiki dynazaŭr u śviecie
Samy vialiki ź viadomych navukoŭcam dynazaŭr (i naohuł samaja vialikaja žyvioła sušy) važyŭ 69 ton i žyŭ kala 100 miljonaŭ hadoŭ tamu. Novy vid tytanazaŭraŭ, Patagotitan mayorum, apisany ŭ časopisie Proceedings of the Royal Society B.
Ekspanat u Amierykanskim muziei naturalnaj historyi. Fatahrafija: Daniel Mennerich / flickr.com
Pareštki dynazaŭra pieršym vyjaviŭ pastuch Aŭrelijo Ernandes na patahonskim ranča Ła Flecha ŭ 2012 hodzie. Haspadar ranča paklikaŭ tudy paleantołahaŭ, i praz 18 miesiacaŭ jany dastali ź ziamli ŭsie kostki — jak akazałasia, šaści asobin. Znachodka tak uraziła navukoŭcaŭ Nacyjanalnaha daśledčaha savieta (Arhiencina), što jany addali adzin škilet Amierykanskamu muzieju naturalnaj historyi, dzie jon byŭ vystaŭleny ŭ 2016 hodzie, kali novy vid navat jašče nie atrymaŭ nazvy. Tolki ciapier jaho nazvali Patagotitan mayorum — u honar Patahonii, hrečaskich tytanaŭ i siamiejstva haspadara ranča.
Analiz kostak pakazaŭ, što asobiny zahinuli, jašče nie dasiahnuŭšy svajho maksimalnaha rostu. Adnak navat tady patahatytany dasiahali 15 mietraŭ u vyšyniu i važyli kala 70 ton.
Usie šeść asobin byli vyniatyja z troch hieałahičnych słajoŭ: vierahodna, sprava ŭ tym, što jany ŭsie pamierli kala voziera, kudy jany i inšyja travajednyja jaščary prychodzili na vadapoj. Mahčyma, u pieryjady zasuch voziera vysychała, i dynazaŭry pamirali la jahonych bierahoŭ ad smahi. Ich pareštki prychodzili jeści jaščary-zdychlatniki, utoptvajučy kostki svaich achviar hłyboka ŭ hlinu, što i spryjała ich zachavańniu.
Paraŭnańnie kostak hetaha jaščara i rodnasnych jamu vidaŭ, inšych hihanckich tytanazaŭraŭ Patahonii, pakazvaje na toje, što jany naležali da adnoj i toj ža hrupy arhanizmaŭ. Chutčej za ŭsio, taki ekstremalny hihantyzm u chodzie evalucyi uźnik tolki adzin raz.
Usie kałasalnyja tytanazaŭry žyli tolki ŭ pramiežku 113-83 miljonaŭ hadoŭ tamu, na poŭdni sučasnaj Paŭdniovaj Amieryki.
Imavierna, doŭhija šyi i chvasty hetych jaščaraŭ dapamahali im vytrymlivać niezvyčajna haračuju tempieraturu, charakternuju dla taho pieryjadu.