«Baluča hladzieć, kolki stała kasałapych dziaŭčat!» — mify i praŭda pra varykoz
Kapilarnyja «sietački», sasudzistyja «pavučki» ci «zorački» na nahach, pieryjadyčnyja acioki — pa suśvietnaj statystycy bližej da 40 hadoŭ z takimi «siurpryzami» sutykajucca amal 70 pracentaŭ nasielnictva. Niadziŭna, što varykoz, ci pašyreńnie vien noh, navat nazyvajuć epidemijaj.
Čamu ŭsio bolš ludziej na jaho chvarejuć, čym niebiaśpiečnyja abcasy i abutak na płoskaj padešvie, i jakimi mifami pra varykoz zabitaja naša hałava — pra heta naša hutarka ź flebołaham miedycynskaha centra «Łade» Siarhiejem Pierapialicaj, jaki zajmajecca apieracyjami na vienach bolš 35 hadoŭ.
Flebołah Siarhiej Pierapialica.
«Naša Niva»: Siarhiej Ivanavič, niekatoryja ludzi zaŭvažajuć u siabie prablemy z nahami, ale nie ličać heta padstavaj dla taho, kab naviedać doktara. Kali nohi vyhladajuć niepryhoža — apranajuć doŭhuju spadnicu ci nahavicy i praciahvajuć ciarpieć pieryjadyčny bol dalej. U jaki momant treba z hetym zakančvać i ŭ abaviazkovym paradku iści da śpiecyjalistaŭ?
Siarhiej Pierapialica: Adrazu, jak tolki zaŭvažyli vizualnaje pašyreńnie vien, ci toje, što nohi pad kaniec dnia pačali aciakać, a pa načach niepakojać sutarhi. Treba bracca za lačeńnie varykozu na rańnich stadyjach, bo kali heta vyljecca ŭ samaje ciažkaje ŭskładnieńnie — jazvu ci złajakasnuju puchlinu, dapamahčy pacyjentu budzie vielmi składana, doraha i baluča. Pryčym bolna čałavieku budzie i dniom, i nočču. U druhim vypadku nohi mohuć navat amputavać.
«NN»: U vašaj praktycy byli takija ludskija trahiedyi?
SP: U majoj, na ščaście, nie. Ale mnie prychodzicca pracavać ź jašče adnym ciažkim uskładnieńniem varykozu — trombaembalijaj lohačnaj arteryi.
Z takim dyjahnazam čałaviek moža syści z žyćcia litaralna za 5 chvilinak, navat kali znachodzicca ŭ reanimacyi, bo tromby, čaściej za ŭsio, uźnikajuć u hłybokich vienach, jakija ciažka ŭbačyć ci namacać. A kali sychodziać pacyjenty — heta vielmi ciažka ŭ maralnym płanie dla luboha chirurha.
«NN»: Ličycca, što dadzienaja chvaroba «maładzieje», i ad jaje pakutuje ŭsio bolšaja kolkaść sučasnych ludziej? Čamu?
SP: U cełym, varykoznaja chvaroba pieradajecca nam u spadčynu z pakaleńnia ŭ pakaleńnie i, u niejkim sensie, źjaŭlajecca raspłataj za toje, što my chodzim prama: viertykalnaje pieramiaščeńnie ŭpłyvaje na adtok kryvi ad nižnich kaniečnaściaŭ: ścienki vien adčuvajuć pastajanny cisk słupa kryvi, jaki ŭzdymajecca da serca. Dadatkova adtok kryvi parušajecca ŭ ofisnych supracoŭnikaŭ, a taksama śpiecyjalistaŭ, jakija pracujuć na nahach — nastaŭnikaŭ, barmenaŭ, cyrulnikaŭ i hetak dalej.
Varykoz taksama nazyvajuć chvarobaj cyvilizacyi. Małaruchomy ład žyćcia, nieracyjanalnaje charčavańnie, ciesnyja abutak i adzieńnie — za ŭsio heta ekanamična paśpiachovy krainy raspłačvajucca svaim zdaroŭjem.
Hetym u niejkaj stupieni tłumačycca toje, čamu varykoz kudy mienš raspaŭsiudžany u krainach Afryki i Azii, a ŭ karennych žycharoŭ Aŭstralii — uvohule redkaść.
U apošni čas siarod pryčyn varykozu asobna razhladajuć złoŭžyvańnie harmanalnymi preparatami.
Na fonie vykarystoŭvańnia ich u jakaści supraćzačatkavych ci srodkaŭ karekciroŭki cykłu, źjaŭlajecca vialiki pracent pacyjentak z trambatyčnymi paražeńniami.
80 pracentaŭ usich pacyjentaŭ, jakija prychodziać da mianie na pryjom, — heta žančyny: ich pałavyja harmony hrajuć svaju rolu, a dzieci nie dajucca prosta.
Padrychtoŭvajučy arhanizm da rodaŭ, harmony robiać złučalnuju tkanku raściahnutaj i hnutkaj da pavyšeńnia cisku, nie atrymlivajecca vystajać i ścienkam vien. Kali heta nie pieršaja ciažarnaść, to ryzyka sustrecca z patałohijaj pavialičvajecca ŭ razy. I dobra, što bolšaść kabiet nie zaciahvaje z prablemaj, a na rańnich stadyjach prychodzić na pryjom. Uvohule, mahu pachvalić maładoje pakaleńnie. Sučasnaja moładź kudy bolš aktyŭna, čym ich baćki, cikavicca svaim zdaroŭjem.
«NN»: A čamu my pastajanna čujem tolki pra prablemy noh, vieny ž jość i ŭ inšych častkach cieła?
SP: Sapraŭdy, heta nie tolki pra nohi, ale i pra tazavyja vieny, heta pra hiemaroj. Mała taho, zachvorvańnie čaściakom spałučajecca z płoskastupniovaściu, hryžami. U varykozu jość uzajemasuviaź i z prałapsam mitralnaha kłapana, šmatlikimi zachvorvańniami sustavaŭ… Pra nohi kažuć čaściej tolki tamu, što na ich nastupstvy adrazu bačnyja i mocna adčuvajucca.
«NN»: Siarod asnoŭnych pryčyn varykozu vy nazyvali hienietyčnyja, to bok, kali heta pieradajecca ad baćkoŭ dzieciam. Kali małady čałaviek viedaje, što jon u hrupie ryzyki, jon moža vypracavać niejki płan, kab paźbiehnuć chvaroby?
SP: Kaniešnie, možna staracca paźbiahać statyčnych nahruzak, možna spać tak, kab piatki byli na ŭzroŭni patylicy, praktykavać raślinnaje charčavańnie, bo remadaliravańnie vianoznaj ścienki idzie za košt raślinnych vałoknaŭ, rabić roznyja «praktykavańni» («nažnicy», «łastaŭki»), zajmacca johaj, hidraaerobikaj, jakaja dobra zdymaje vianoznyja zastoi…
Adnak kali ŭ abodvuch baćkoŭ byŭ varykoz — vierahodnaść jaho ŭźniknieńnia ŭ dziaciej budzie składać 90 %, kali ŭ kaho-niebudź adnaho — 50 %. I ŭ vyniku ŭsio roŭna pryjdziecca źviartacca da doktara.
Praŭda, kali vaš lekar śćviardžaje, što lohka vylečyć vas ad varykozu — jon ci varjat, ci šarłatan. Pakul hiennaja inžynieryja nie dabiarecca da našaha kodu, nam chvarobu nie pieramahčy. Ale jaje možna padlečvać i trymać pad kantrolem. Dla roznych stadyj chvaroby — svaje sposaby: prymianieńnie lekavaj terapii — śpiecyjalnych preparataŭ-vienatonikaŭ, kampresijnych miedycynskich vyrabaŭ (ełastyčnych pančoch, kałhotak), ci chirurhičnaje ŭmiašańnie.
«NN»: Jak śpiecyjalist acanicie, kali łaska, nohi biełarusaŭ.
SP: Jak śpiecyjalistu mnie asabliva baluča hladzieć na dziaŭčat, jakija pastajanna chodziać na zanadta vysokich abcasach, a taksama u krasoŭkach ci kiedach na płoskaj padešvie. Jak vynik — pahladzicie, kolki ŭ Minsku stała kasałapych dziaŭčyn! Hetaj prablemaj, kaniešnie, chaj artapiedy zajmajucca, ale, jak ja ŭžo kazaŭ raniej, niajakasny abutak — heta taksama adzin z faktaraŭ ryzyki dla raźvićcia varykoznaj chvaroby.
«NN»: Niahledziačy na toje, što pra varykoz siońnia časta pišuć u ŚMI, ci sutykajeciesia vy ź niejkimi niebiaśpiečnymi mifami pra chvarobu?
SP: Da takoj łuchty adnosicca rekłama novych kremaŭ i maziaŭ, jakija nibyta dapamahajuć pry varykozie i navat jaho vylečvajuć. Akramia hetaha, u ludziej isnuje mierkavańnie, što rabić apieracyju pry varykozie biessensoŭna, bo sapsavanyja vieny znoŭ źjaviacca tam ža, dzie i byli. Heta častkovaja praŭda: kali apieracyju robić sapraŭdny śpiecyjalist, to šancy na recydyŭ minimalnyja. Praŭda, usiaho adnoj apieracyjaj stopracentnych vynikaŭ nie dasiahnuć nikoli: schilnaść da farmiravańnia novych varykoznych vien u čałavieka zachoŭvajecca na ŭsio žyćcio. Tamu, kab žyć kamfortna, jamu treba budzie naziracca ŭ doktara dva razy na hod, prachodzić lekavuju terapiju i hetak dalej.
Niapravilna taksama ličyć, što chirurh ahulnaha profilu zdoleje paśpiachova praapieryravać čałavieka z varykozam: takich virtuozaŭ, majstroŭ na ŭsie ruki, isnuje mała. Vieny — heta vielmi vuzkaja halina sasudzistaj chirurhii. Tut šmat niuansaŭ, jakija ahulnyja chirurhi prosta nie mohuć viedać.
«NN»: I kudy ž źviartacca za dapamohaj, kali žyvieš u pravincyi? Flebołahi-chirurhi pracujuć nie va ŭsich balnicach.
SP: Lepš jechać u stalicu. Vydatnaja škoła flebołahaŭ taksama ŭ Viciebsku, dobryja śpiecyjalisty pracujuć u Breście. Našy miedycynskija ŭniviersitety daŭno zajmalisia hetaj temaj, tamu my majem krutych prafiesijanałaŭ: niezdarma ŭ Biełaruś pryjazdžaje lačycca dosyć šmat zamiežnikaŭ z Rasii, Izraila, ZŠA, Kanady, Aŭstralii. Tym bolš, u nas takija pasłuhi kaštujuć razoŭ u 10 mienš.
«NN»: Chirurhija zdoleje kali-niebudź pieramahčy varykoz?
SP: Moža, niechta i nie viedaje, ale mietodyku skleraterapii (kali chvoramu ŭ vienu ŭvodziać śpiecyjalny rastvor), jakuju my vykarystoŭvajem dla lačeńnia patałohii sasudaŭ vien, prapanavaŭ jašče Hipakrat. Prosta ciapier heta adbyvajecca na novym uzroŭni dy ź inšymi preparatami.
Nie tak daŭno chirurhi rabili elektrakaahulacyju vien, ciapier my pracujem z łazieram — i heta vielmi małatraŭmatyčny i vysokaefiektyŭny mietad, dzieści chutka źjavicca płaźmiennaje lačeńnie…
Zahladajučy daloka, kali ŭ hetaj halinie i buduć novyja dasiahnieńni, to, chutčej za ŭsio, tolki dziakujučy hienietykam ci fizikam.