Nia treba bajacca zamiežnych bankaŭ
Piša Michaił Kavaloŭ, dekan ekanamičnaha fakultetu BDU.
Zamiežny kapitał u statutnych fondach biełaruskich bankaŭ prysutničaje daŭno: jaho dola z 2000 hoda z 4,5 pracenta ŭzrasła da 22 pracentaŭ u vierasni 2008 h. Ale tolki z prychodam Raiffieisien Bank u Pryjorbank i krychu raniej Hazprambanka ŭ Biełhazprambank možna kazać ab prychodzie ŭ našu krainu surjoznych zamiežnych bankaŭ.Tamu što kali ŭładalniki banka — afšornyja kampanii, heta jašče nie abaviazkova zamiežnyja inviestycyi i zahadzia nie inviestycyi zamiežnaha banka. Za apošnija dva hady ŭ Biełarusi ŭznikli daččynyja banki hałoŭnaha rasijskaha banka — VTB-bank i lidara ŭ halinie źniešnieekanamičnych razlikaŭ Źniešekanambanka, inšych bujnych rasijskich bankaŭ — Alfa-banka (Mižhandalbank), Rasbanka (Biełrasbank), kazachskaha lidara — BTA-banka, najbujniejšaha Banka Hruzii (Biełaruski narodny bank), ukrainskaha Delta-banka. Bujnaja polskaja hrupa «Dohmat» nabyła Mižnarodny reziervovy bank, cikavaść da Bielinviestbanka vykazvaŭ niamiecki Kamiercbank, a da Biełprambudbanka — znakamity amierykanski Sici-bank. Z prykładna 30 dziejnych bankaŭ tolki ŭ 7 niama zamiežnaha kapitału.
Niekatoryja stali aścierahacca, što kantrol nad važnym bankaŭskim siektaram piarojdzie da inšaziemcaŭ i Biełaruś paŭtoryć los krain Centralnaj i Uschodniaj Jeŭropy (CUJE), u jakich praktyčna nie zastałosia nacyjanalnych bankaŭ. Zaŭvažym, što da hetaha jašče daloka, navat z ulikam ustalavanaha Nacyjanalnym bankam barjeru dla inšaziemcaŭ — nie bolš za 50 pracentaŭ statutnaha fondu.
Zvyčajna ž uličvajuć nie dolu inšaziemcaŭ u akcyjaniernym kapitale, a dolu kantralavanych ich bankami aktyvaŭ. Dyk voś, u nas jana pa-raniejšamu nievialikaja i składaje kala adnoj piataj, heta značyć pakul i na kredytnym, i na depazitnym rynkach daminujuć čatyry dziaržaŭnyja banki: Biełarusbank, Biełahraprambank, Bielinviestbank i BPS-bank.I nam zdajecca, što nastaŭ čas pry zachavanni pakul u dziaržavy kantrolnych pakietaŭ realizavać bujnyja pakiety akcyj hetych bankaŭ salidnym jeŭrapiejskim abo amierykanskim bankam. Pry hetym pryjarytetam dziaržavy pavinny być nie hrošy, jakija pry hetym buduć vyručany, — choć ich było b dosyć dla stvareńnia vyznačanaha ŭ 10 młrd zołatavalutnaha zapasu, — jak važny sihnał zamiežnym inviestaram. Prychod salidnych bankaŭ z razvitych krain, pa-pieršaje, pavysić krainavy rejtynh Biełarusi i tym samym znizić košt zamiežnych zapazyčańniaŭ, pa-druhoje, maciarynskija banki, biezumoŭna, akramia kapitału daduć svaim biełaruskim dočkam tannyja resursy, pa-treciaje, pryviaduć u realny siektar Biełarusi svaich klijentaŭ, pa-čaćviortaje, da krainy, u jakoj pracuje salidny zamiežny biznes, małavierahodna prymianieńnie ekanamičnych abmiežavańniaŭ. Z prychodam salidnych zamiežnych bankaŭ u krainach CUJE chutka pavyšaŭsia kaeficyjent manietyzacyi ekanomiki. Akramia finansava-manietarnaj pryčyny jość nie mienš važnaja kankurentnaja pryčyna. Prychod hrandaŭ suśvietnaha bankaŭskaha biznesu nam siońnia važny, kab chutka madernizavać uvieś bankaŭska-inviestycyjny praces. Niahledziačy na toje, što za apošnija hady našy hałoŭnyja banki vielmi šmat zrabili pa ŭkaranienni sučasnych technałohij absłuhoŭvańnia klijentaŭ, asabliva pa kruhazvarocie hrošaj ad adnoj častki nasielnictva inšaj — uziali 13 trłn lišnich u adnych chatnich haspadarak i 9 trłn addali ŭ pazyku inšym.
Zasvojena i dyrektyŭnaje kredytavańnie pad ilhoty abo harantyi dziaržavy. Ale sapraŭdnaha praryvu ŭ inviestycyjnym kredytavanni pa inicyjatyvie bankaŭ pakul nie nastupiła. Jość tolki asobnyja ŭdałyja prajekty pa pryciahnienni zamiežnych, u tym liku i sindycyravanych, kredytaŭ. Nie stali našy banki pakul stvaralnikami masavaha biznesu ŭ małych haradach, ahraharadkach i pa-sapraŭdnamu inavacyjnaha biznesu — niama pakul ni pry adnym z bankaŭ vienčurnych fondaŭ. Nie stali banki inviestycyjnymi kansultantami, abaroncami biznesu. A ŭ rynkavaj ekanomicy mienavita banki pavinny ŭziać na siabie ekanamičnyja funkcyi i abkama partyi, i viertykali ŭłady.
Vielmi nizkaj zastajecca pradukcyjnaść pracy, a takim čynam efiektyŭnaść pracy — realnaja marža z ulikam kamisijnych našmat pieravyšaje tradycyjnyja bankaŭskija 2—3 pracenty, što pavialičvaje realny košt kredytaŭ.
Salidnyja ž zamiežnyja banki pryniasuć novuju jakaść bankaŭskaha absłuhoŭvańnia dziakujučy sučasnym technałohijam i arhanizacyjna-kadravym rašeńniam. U čym heta prajaŭlajecca dla nasielnictva i arhanizacyj?
Pa-pieršaje, uzmacnieńnie žorstkasci kankurencyi pryviadzie da panižeńnia pracentnaj maržy — roznicy pamiž koštam vydadzienych kredytaŭ i pryciahnutych resursaŭ. Inšymi słovami, znižajecca košt kredytaŭ i heta adbyvajecca jašče i tamu, što inšaziemcy majuć dostup da tańniejšych resursaŭ. Da taho ž surjoznyja zachodnija banki nie buduć chitryć z kamisijnymi — jany zanadta kłapociacca ab dziełavoj reputacyi i daduć našym prykład zachavańnia normaŭ zakanadaŭstva i prazrystasci raboty.
Pa-druhoje, zamiežnyja banki stymulujuć pradprymalnickuju aktyŭnaść, asabliva rost novych firmaŭ, firmaŭ z inavacyjnym uchiłam. Jany prychodziać na kredytny rynak, dzie bujnyja klijenty razabranyja i im davodzicca znachodzić novych i być da ich bolš uvažlivymi, prapanoŭvajučy hnutkuju i efiektyŭnuju sistemu pasłuh. Zamiežnyja banki niejtralnyja ŭ dačynienni da ŭstalavanych "rodnasnych" adnosinaŭ pamiž asobnymi firmami i ich kišennymi bankami. Niekatoryja aścierahajucca, što, staŭšy zamiežnymi, banki nie stanuć akazvać sacyjalnyja pasłuhi. Ale hetaha moža zapatrabavać Nacyjanalny bank — luby klijent, i bahaty, i biedny, vybiraje bank, i bank nie maje prava admović.
Pa-treciaje, zamiežnyja banki prynosiać novyja inavatyŭnyja mietady raboty z klijentami: internet-bankinh, razlikovaja sistema klijent-klijent 24 hadziny ŭ sutki, ich charaktaryzuje chutkaść absłuhoŭvańnia.
Pa-čaćviortaje, zamiežnyja banki stanoviacca ŭzoram dla pierajmańnia jak u rabocie z klijentami, tak i ŭ rabocie z ułasnym piersanałam, i asabliva z sučasnymi infarmacyjnymi technałohijami (siońnia bank pracuje nie z hrašyma, a z infarmacyjaj ab ich).
Pa-piataje, zamiežnyja banki ŭ vačach nasielnictva bolš nadziejnyja i lepš zachoŭvajuć bankaŭskuju tajamnicu, i heta pavialičyć prytok układaŭ samych aściarožnych klijentaŭ — u Kamierc-bank achvotniej addaduć svaje skarbonki (a ich uvieś čas aceńvajuć u 5 młrd u.a.), čym u jaki-niebudź N-bank.
Pa-šostaje, z prychodam zamiežnych bankaŭ efiektyŭniej pačnie pracavać rynak pracy bankaŭskich rabotnikaŭ, a ich u krainie bolš za 40 tys. Častka piersanału piarojdzie ŭ novyja zamiežnyja banki, atrymaje novy vopyt raboty i vierniecca na bolš vysokija pasady ŭ svaje raniejšyja banki. Takaja ratacyja kadraŭ pavysić zarpłatu i pradukcyjnaść pracy ŭ bankaŭskaj śfiery. Naturalna, chto nie hatovy da sučasnych bankaŭskich technałohij, — stracić rabotu, ale biespracoŭja bajacca nie varta: na byłych bankaŭskich rabotnikaŭ vysoki popyt u ekanamičnych słužbach realnaha siektara. Da taho ž z prychodam zamiežnych bankaŭ biezumoŭna paskorycca farmavańnie zusim nie razvitaj ŭ nas infrastruktury pa kiravanni kapitałami ŭ vyhladzie inviestycyjnych, brokierskich, kansał-tynhavych, aŭtsorsinhavych i h.d. arhanizacyj i heta jość siomy vynik prychodu zamiežnych bankaŭ.
Vośmy vynik — salidnyja zamiežnyja banki pryvodziać u krainu svaich klijentaŭ u jakasci inviestaraŭ u tym liku tak patrebnyja nam TNK i absłuhoŭvajuć ich, spryjajučy rostu źniešnieekanamičnaj aktyŭnasci pamiž svajoj krainaj i Biełaruśsiu.
Dziaviaty vynik — zamiežnyja banki chutčej prymusiać pierajsci bankaŭskich rabotnikaŭ na metavuju ŭstanoŭku: «nie klijent dla banka, a bank dla klijenta».
Uzmacnieńnie žorstkasci kankurentnaj baraćby prymusić miascovyja banki pierajmać bujnyja zamiežnyja ŭ technałohijach pracy, a ich miascovyja pieravahi (viedańnie klijentaŭ, suviazi i h.d.) dapamohuć vystajać. Ahulnaje mierkavańnie ŭsich analitykaŭ — prychod zamiežnych bankaŭ pavyšaje kankurentazdolnaść krainy i pavialičvaje rost VUP. Zrazumieła, pry efiektyŭnaj rabocie centralnaha banka, jaki asabliva dbajna kantraluje inšaziemcaŭ z dapamohaj sistemnych narmatyvaŭ tranśmiežnaha ruchu kapitałaŭ (limity, terminy, reziervy). Tamu maja rekamiendacyja — Nacyjanalnamu banku prychod zamiežnych bankaŭ nie varta puskać na samaciok — jaho treba pradumana rehulavać i hieahrafična i siektaralna i asabliva, mahčymy adtok kapitału.
Na pohlad aŭtara, siońnia pryjarytetna pryciahnieńnie vielmi bujnych jeŭrapiejskich abo amierykanskich bankaŭ u statutnyja fondy AAT «AAB Biełarusbank» i Biełahraprambanka. Sietkavyja struktury dvuch našych samych bujnych bankaŭ majuć vostruju patrebu ŭ technałahičnaj i inavacyjnaj madernizacyi, jakaja patrabuje značnaha hrašovaha i intelektualnaha kapitału. Nieabchodna adrazu i doraha pradavać bujnym zamiežnym bankam zapłanavanuju dla inšaziemcaŭ dolu, pakinuŭšy druhuju pałovu ŭ dziaržavy i, mahčyma, pryniaŭšy abaviazak pradać častku jaje potym. Nie treba zabyvać i dolu nacyjanalnych inviestaraŭ, a mahčyma, i nasielnictva, abhavaryŭšy, kamu ŭ dziaržavie minarytarnyja nacyjanalnyja ŭłasniki buduć delehavać svaje paŭnamoctvy pa karparatyŭnym kiravanni.