«Nie treba supraćpastaŭlać biełaruskuju movu ruskaj», — dyrektar dziaržaŭnaha Instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ
U razmovie sa Svabodaj kiraŭnik novaŭtvoranaha dziaržaŭnaha Biełaruskaha instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ (BISD) Aleh Makaraŭ raskazaŭ, jak idzie farmavańnie Instytuta, u čym jon bačyć infarmacyjnyja pahrozy dla Biełarusi i ci patrebny krainie biełaruskamoŭny infarmacyjny pradukt.
Pra stvareńnie Instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ stała viadoma 12 lutaha, paśla apublikavańnia adpaviednaha ŭkaza kiraŭnika dziaržavy Alaksandra Łukašenki. Pavodle ŭkaza, asnoŭnymi kirunkami dziejnaści novaj struktury majuć być vyvučeńnie tendencyj unutranych i mižnarodnych pracesaŭ, daśledavańnie vyklikaŭ i ryzykaŭ u infarmacyjnaj śfiery.
U toj ža dzień stała viadoma, što novastvoranuju strukturu ŭznačalić kiraŭnik infarmacyjna-analityčnaha ŭpraŭleńnia Rady biaśpieki Aleh Makaraŭ. Upraŭleńnie spynić isnavańnie.
Praź miesiac paśla publikacyi ŭkaza Aleh Makaraŭ adkazaŭ na niekalki pytańniaŭ Svabody pra chod stvareńnia Instytuta i svajo bačańnie ryzykaŭ i pahrozaŭ u sučasnaj infarmacyjnaj śfiery.
«Budziem zaprašać samych roznych ekśpiertaŭ»
«Na siońnia Instytut tolki ŭ stadyi stanaŭleńnia, — paviedamiŭ Aleh Makaraŭ. — Jašče idzie praces naboru ludziej, tamu pakul jašče nichto ŭ im nie pracuje. Va ŭkazie paznačana, što prezident daručyŭ ciaham miesiaca vykanać usie nieabchodnyja pracedury, źviazanyja z apłataj pracy i hetak dalej. Miesiac jašče nie prajšoŭ, budziem pakrysie nabirać ludziej. Pakul dla hetaha jurydyčnaha abhruntavańnia jašče niama».
Pavodle kiraŭnika Instytuta, štat apošniaha budzie składacca ź niekalkich dziasiatkaŭ čałaviek. Instytut zadumany jak standartny think tank, u im buduć pracavać niekalki dziasiatkaŭ daśledčykaŭ, jakija prafiesijna zajmajucca ŭnutrypalityčnaj i zamiežnapalityčnaj analitykaj. Sa słovaŭ Aleha Makarava, dziejnaść Instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ budzie značna adroźnivacca ad taho, čym zajmałasia rasfarmavanaje infarmacyjna-analityčnaje ŭpraŭleńnie pry Radzie biaśpieki.
«Maja praca na novym miescy budzie adroźnivacca ad taho, čym ja zajmaŭsia raniej, — havoryć Makaraŭ. — Tym, što staić zadača stratehičnaha analizu. Składanaja zadača. Na siońnia mnie nieviadomyja struktury i analityki, jakija rabili b jakasny stratehičny analiz. U IAC ja zajmaŭsia ŭsio ž analizam situacyjnym, praktyčnym, nazaviem jaho tak. Analizam padziejaŭ. Novaja zadača značna bolš składanaja».
Aleh Makaraŭ havoryć, što novaja struktura budzie pryciahvać da supracoŭnictva ŭ tym liku i niezaležnych ekśpiertaŭ.
«Zaduma takaja, kab pačuć usie mierkavańni, — kaža dyrektar Instytutu, — i abapiracca na najlepšyja praktyki. Majem namier uzajemadziejničać i z zamiežnaj supolnaściu, z takimi ž fabrykami dumak. Majem namier supracoŭničać z ekspertami. Z tymi, naprykład, chto byŭ zaprošany na «vialikuju razmovu» z prezydentam, i ź inšymi. Bo analityka patrabuje abjektyŭnaści».
«Biełaruskuju movu nie treba supraćpastaŭlać rasijskaj»
12 sakavika kiraŭnik dziaržavy Alaksandr Łukašenka ŭchvaliŭ Kancepcyju infarmacyjnaj biaśpieki Biełarusi. Navina vyklikała šyroki rozhałas u ŚMI, nieaficyjnaja viersija dakumienta razyšłasia pa telehram-kanałach. Aleh Makaraŭ adznačaje, što Instytut stratehičnych daśledavańniaŭ nie budzie zajmacca niepasredna adsočvańniem ryzykaŭ. Meta dziejnaści novaj struktury — analizavać ich.
«Vyklikaŭ u infarmacyjnaj sfery šmat, jany zychodziać z roznych krynic, — havoryć Aleh Makaraŭ. — Siońnia razhladałasia kancepcyja infarmacyjnaj biaśpieki, jana adkazvaje na pytańni, tam buduć sistemna adlustravanyja ryzyki i vykliki, jakija adbyvajucca ŭ infarmacyjnaj śfiery. My viedajem, što isnuje niehatyŭny kantent, jaki ŭździejničaje na psichiku moładzi, razburaje jaje i hetak dalej. Isnuje kantent, źviazany z ekstremisckaj dziejnaściu. I hetak dalej.
Nasamreč heta nie zadača Instytuta — adsočvać ryzyki i vykliki. Chutčej — analizavać infarmacyjnuju prastoru i vyjaŭlać ryzyki, jakija źjaŭlajucca. Naš Instytut — u čystym vyhladzie analityčnaja struktura, jakaja nie budzie ažyćciaŭlać administracyjnych funkcyjaŭ. Albo niejkich admysłovych manitorynhavych».
Adkazvajučy na pytańnie ab mahčymych ryzykach, što mohuć vynikać ź pieravahi rasiejskaha kantentu ŭ biełaruskaj infarmacyjnaj prastory, Aleh Makaraŭ adznačyŭ, što na spažyvieckim uzroŭni kožny moža mieć svoj dośvied. Adnak nieabchodna imknucca da taho, kab pieravažaŭ ułasny, stvorany ŭ Biełarusi kantent.
«Idealnaja situacyja — kali my žyviem u kantencie, jaki farmujecca ŭ nas, — śćviardžaje kiraŭnik Instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ. — Heta pryjarytet i najbolš pravilnaja situacyja. Ale havoračy navat pra spažyviecki dośvied, kali vy kažacie, što ŭ nas pieravažaje rasijski kantent, to ŭ mianie, naprykład, uražańnie, što vielmi šmat ukrainskaha kantentu. Kali sa svaim dzicionkam naviedvaju niejkija Youtube-kanały, naprykład.
Ja b nie skazaŭ, što ŭsio kankretna voś tak voś. Jašče raz paŭtaru, što treba sychodzić u bok intaresaŭ, čaho b my chacieli. Pra pahrozy — tak. Pahadžusia z vami, što treba vybudoŭvać ułasnuju sistemu, napaŭniać jaje ŭłasnym kantentam. Heta tak, heta pravilna».
Pry hetym, na dumku Aleha Makarava, biełaruski kantent nie abaviazkova pavinien być biełaruskamoŭnym.
«Biełaruskamoŭny kantent, viadoma, važny, — havoryć kiraŭnik Instytutu. — Ale mnie padajecca, što movu nielha vykarystoŭvać jak zbroju. Mova pavinna nie raźjadnoŭvać, a abjadnoŭvać. U suviazi z hetym ja, viadoma, dumaju, što, niesumnienna, treba padtrymlivać biełaruskuju movu. Ale jaje nielha supraćpastaŭlać [rasijskaj]. I ŭvohule moŭnaje pytańnie nie varta supraćpastaŭlać. U našym hramadstvie dastatkova składanaja situacyja z hetym, i hramadstva treba abjadnoŭvać, a nie dzialić».