Burak Abamčyk

Razmovy pra biełaruskaha Abamu na vybarach-2011 nielha nazvać biespadstaŭnymi. Piša Aleś Kudrycki.

Razmovy pra biełaruskaha Abamu na vybarach-2011 nielha nazvać biespadstaŭnymi. Piša Aleś Kudrycki.

Nie paśpieli jašče adćviści džynsavyja stužki‑kvietki na dreŭcach dy słupach, jak našyja apazicyjnyja asiarodki, zdajecca, užo amal zaciažaryli inšaj idejaj – sparadzić biełaruskaha Abamu. Nie ździŭlusia, kali hetymi doŭhimi zimovymi viečarami ŭ jakim‑niebudź partyjnym ofisie ŭžo pišacca stratehičny płan na nastupnuju prezidenckuju kampaniju z prycełam na «enerhičnaha palityka novaj hienieracyi», a sam budučy kandydat – nazaviem jaho Burakom Abamčykam – prymiaraje na siabie modny halštuk dy biełazubuju ŭśmiešku.

Žarty žartami, ale razmovy pra biełaruskaha Abamu nielha nazvać całkam naiŭnymi dy biespadstaŭnymi. U biełaruskaj dy amierykanskaj situacyjach sapraŭdy možna adšukać cikavyja paraleli.

Čamu prychod Baraka Abamy zrabiŭsia siensacyjaj? Najpierš tamu, što hety palityk zdoleŭ zavajavać davier bolšaści žycharoŭ svajoj krainy, niahledziačy na toje, što naležyć da koliś dyskryminavanaj hrupy

Pytańnie rasy ŭ ZŠA nie mienš ślizkaje, čym pytańnie movy dy kulturnaj prynaležnaści ŭ Biełarusi. Bolšaść amierykancaŭ, u pryncypie, padzialaje dumku, što ŭsie hramadzianie krainy, niahledziačy na ich koler skury, roŭnyja ŭ svaich pravach. Padobnym čynam i bolšaść biełarusaŭ (prynamsi, takuju vysnovu možna zrabić z apošniaha pierapisu nasielnictva) prymaje biełaruskuju movu – tearetyčna. Inšaja reč, jak biełyja amierykancy dačyniajucca z čarnaskurymi ŭ paŭsiadzionnym žyćci, a paspalityja biełarusy – sa svaimi biełaruskamoŭnymi suajčyńnikami. I ŭ pieršym i ŭ druhim vypadku staŭleńnie niaredka takoje samaje, jak da mienšaści. Zirnicie na amierykanskija dołary – ci šmat pabačycie na ich čarnaskurych prezidentaŭ? Voś vam – kraina roŭnych mahčymaściaŭ! Heta, darečy, staraja amierykanskaja dyskusija: čamu palityčnaja elita ZŠA dahetul, u svajoj masie, biełaja? Adny śćviardžajuć, što nijakaja heta nie dyskryminacyja – prosta, maŭlaŭ, čarnaskuraje nasielnictva nadta pasiŭnaje, nie ŭmieje i nie žadaje skarystacca z šancaŭ, jakija daje im demakratyčnaje hramadstva. Inšyja ž, naadvarot, kažuć pra toje, što afraamierykancy ŭžo ad naradžeńnia majuć horšyja startavyja ŭmovy, bo naradžajucca ŭ biadniejšych rajonach, vučacca ŭ horšych škołach, pakutujuć ad pobytavaha rasizmu i h.d.

A jak u nas, u Biełarusi? Voś, skažam, vy – biełaruskamoŭny čałaviek, jaki sprabuje zrabić karjeru na dziaržaŭnaj słužbie ci ŭ biznesie. Daloka pojdziecie? I kali nie vybjeciesia ŭ ludzi, to chto budzie ŭ tym vinavaty – asiarodździe, varožaje da vašaj biełaruskamoŭnaści, ci vy sami, niazdolnyja, nasupierak ciažkaściam, damahčysia pośpiechu? Kudy padziavalisia biełaruskamoŭnyja na kirujučych pasadach? Zacierli ich, nie dali chodu? Ci jany, sutyknuŭšysia ź ciažkaściami, prychavali pierakanańni da lepšych časoŭ, nastupili na horła ŭłasnamu śpievu dziela karjery? Tut, darečy,

my vyrazna bačym roźnicu pamiž movaj dy rasaj – ź biełaruskaj na rasiejskuju, polskuju, anhlijskuju možna pieraklučycca ŭ luby momant (ci, prynamsi, pieravučycca), a voś koler skury ŭ kišeniu nie schavaješ (kali, kaniečnie, vy nie Majkł Džeksan).

U Baraka Abamy takoha vybaru nie było – jakim naradziŭsia, takim i ŭ palityku pajšoŭ. Čornaskuryja palityki, nasamreč, užo nieadnarazova rabili sproby vybicca ŭ prezidenty ZŠA. Dziela hetaha jany, pa staroj zaviadzioncy, namahalisia mabilizavać čornaje nasielnictva, skałacić piarestuju kaalicyju z pravaabarončych ruchaŭ, šukali padtrymki ŭ inšych dyskryminavanych hrupach – karaciej, usialak sprabavali ŭzmacnić siłu svajoj mienšaści. Abama taksama spačatku paddaŭsia hetaj spakusie. Niejak na pačatku svajoj prezidenckaj kampanii, viarnuŭšysia ŭ ZŠA paśla turu pa Jeŭropie, jon pačaŭ byŭ akcentavać ŭvahu na kolery svajoj skury: «Ja nie padobny da inšych prezidentaŭ na našych hrašovych kupiurach!». Vynik byŭ niečakanym – ad hetaha biaskryŭdnaha skazu rejtynh palityka pačaŭ padać.

Tady

Barak Abama abraŭ kardynalna inšy šlach – jon vykinuŭ z pramovaŭ lubyja ŭzhadki pra «budučaha pieršaha čarnaskuraha prezidenta». Zamiest hetaha jon prezientavaŭ siabie vyklučna jak «prezidenta, jaki pryniasie źmieny».

Ujavicie sabie, što biełaruskamoŭny palityk, nabraŭšy papularnaść, raptoŭna pačynaje paźbiahać kantaktaŭ z apazicyjnymi partyjami dy ruchami, abychodzić u pramovach «moŭnyja» pytańni, a ŭ intervju «Pieršamu muzyčnamu» raić maładym apazicyjanieram uziacca za rozum (zaprošany na telekanał MTV, Abama paraiŭ afraamierykanskaj moładzi kinuć modu nasić pryspuščanyja portki).

«Zaznaŭsia! Pradaŭsia! Zdradnik!» – pačuje jon u svoj bok.

Paradaksalna, ale na pačatku pieradvybarčaj kampanii apytańni pakazvali, što čornaje nasielnictva nie tak užo i vieryła ŭ pośpiech Abamy.

«Nichto jaho nie puścić da ŭłady, a kali i puściać, to adrazu zabjuć», – takaja była łohika.

Ale, kali šancy Abamy na pieramohu zrabilisia sapraŭdy realnymi, to navat samyja pakryŭdžanyja sucišylisia – nadta vysokija byli staŭki. Pieršy čorny prezident ZŠA – heta vam nie žarty! A toje, što jon afraamierykaniec – dyk heta bačna i biez zališnich słovaŭ.

U vyniku, pytańnie rasy Abamy źnikła jak tema, adyšło na druhi płan. A na pieršy płan vyjšaŭ źmiest idejaŭ maładoha palityka. Chiłary Klintan zrabiła staŭku na «dośvied», a Barak Abama na «źmieny» – i hetaje karotkaje słova zrabiłasia klučom da jaho pieramohi. Respublikancy abrydli amierykancam svaimi vojnami dy baraćboj z teroram. Ludziam zachaciełasia źmienaŭ.

Napiaredadni minułych parłamienckich vybaraŭ u vieraśni 2008 h. NISEPD pravioŭ apytańnie, ź jakoha vynikała, što

bolšaść (61,8%) biełarusaŭ nie vierać, što ŭ krainie niešta źmienicca, i ŭ toj ža čas 52,2% žadajuć, kab hetyja źmieny adbylisia.

Atrymlivajecca, sprava zusim nie ŭ kolery halštuka, jaki pačepić sabie na šyju Burak Abamčyk. I, navat karystajučysia rasiejskaj movaj, jon nie harantuje sabie pieramohi, a vybraŭšy biełaruskuju, nie asudzć siabie na parazu (jak, zrešty, i naadvarot). Hałoŭnaje – natchnić biełarusaŭ na vieru ŭ źmieny. Nu i kab sam byŭ zdolny. Jak Abama.

Kamientary da artykuła