«Lubimaje kafe — «Sajhon» na Kamaroŭcy». Japoniec pierajechaŭ u Minsk i raskazvaje pra našu krainu ŭ tvitary
Japoncu Chiroki Akamota 27 hadoŭ. Miesiac tamu jon pierajechaŭ u Minsk — źbirajecca adkryć tut svoj biznes. A pakul znajomicca z našaj krainaj (lubujecca kvitniejučymi kaštanami, raźbirajecca, who is who ŭ rodzie Radziviłaŭ) i dzielicca svaimi nazirańniami ŭ tvitary. My sustrelisia z Chiroki ŭ horadzie i pahutaryli pra jaho lubimyja miescy ŭ stalicy, biełaruskuju kuchniu, słavianskich žančyn i niavietlivych kasiraŭ.
«Minsk akazaŭsia bolš raźvitym, čym ja dumaŭ»
Za miesiac, što Chiroki ŭ Biełarusi, jon paśpieŭ pabyvać u Miry, Niaśvižy, Breście.
— Bresckaja krepaść — sama kruta. Pierad tym, jak trapić tudy, ja pahladzieŭ film «Bresckaja krepaść» 2010 hoda. Piersanažy ŭ kino vielmi padobnyja da tych, što na karcinach u muziei. Heta kranaje, — dzielicca ŭražańniami japoniec.
Padčas hutarki my špacyrujem pa Vierchnim horadzie i Kastryčnickaj płoščy — lubimych miescach Chiroki ŭ Minsku. Płošču jon lubić za vialikuju prastoru i małuju kolkaść ludziej.
— U Japonii nahruvaščana stajać vysokija damy i ŭsiudy šmat narodu. U ciahnikach kašmar jak šmat — nasamreč, vy budzie ździŭleny, kali trapicie ŭ Tokia i pasprabujecie prakacicca ŭ transparcie ranicaj: niemahčyma ruchacca. Heta nie pierabolšańnie.
Chiroki pryznajecca, što Minsk akazaŭsia bolš raźvitym, čym jon dumaŭ da pryjezdu siudy.
— Mahčyma, heta źviazana z nabližeńniem Jeŭrapiejskich hulniaŭ. Tut pryhoža, amal usio śviežapafarbavana. Minsk vielmi padobny da jeŭrapiejskich haradoŭ. Z punktu hledžańnia turysta, heta pryciahalna. Ja ździviŭsia tamu, što ŭ mietro pa kredytnaj kartcy možna prajści. Čuŭ, što chutka heta źjavicca ŭ aŭtobusach — kłasna.
Što dla Chiroki niečakana, dyk heta toje, kolki ludziej u nas chodzić pa kafe i restaranach. Jon viedaŭ, što siaredni zarobak u nas nizki ŭ paraŭnańni ź inšymi krainami, tamu dumaŭ ubačyć inšuju karcinu.
«Vašy dziaŭčaty bolš patrabavalnyja»
Chiroki rodam z Tokia, ale dziacinstva jaho prajšło ŭ susiedniaj prefiektury Sajtama, na poŭnačy ad stalicy. Paśla škoły jon pastupiŭ u Takijski ŭniviersitet zamiežnych moŭ, dzie vyvučaŭ ruskuju. Vybraŭ jaje, bo, pa-pieršaje, Rasija blizka, a pa-druhoje, u Japonii mała ludziej, jakija viedajuć hetu movu — a značyć, kankurencyja pry pracaŭładkavańni budzie nievysokaja.
— Ruskaja mova hučyć pryhoža dla mianie: skłanieńni, skłony. Ale vielmi składanaja hramatyka. Ja čatyry hady vyvučaŭ ruskuju va ŭniviersitecie — i naohuł nie moh razmaŭlać na joj. Prosta tamu što ŭ toj čas ja zajmaŭsia rehbi, nie byŭ batanikam. A potym, kali pa pracy vyvučaŭ movu, kaniečnie, zasiarodziŭsia, dla taho kab prynosić prybytak kampanii. I praz paŭhoda bolš-mienš zmoh razmaŭlać.
Chiroki pracavaŭ u bujnoj handlovaj kampanii Marubeni, u adździele pramysłovych tavaraŭ. Adkazvaŭ za adkryćcio handlovych pradstaŭnictvaŭ na terytoryi SND. Spačatku pracavaŭ u Tokia, a potym jaho pieraviali va Uładzivastok. Tam mužčyna paznajomiŭsia sa svajoj budučaj žonkaj.
Heta było čatyry hady tamu, na japonskim fiestyvali. Hałodny Chiroki padyšoŭ pa łanč-boks i ŭbačyŭ na razdačy Anastasiju — jana tady pracavała pierakładčykam u kampanii, što kiravała restaranam. Uziaŭ numar telefona. Tak i zaviazalisia stasunki. A praz paŭtara hoda para ažaniłasia.
— My rabili ścipłaje viasielle, bo pravodzili jaho i ŭ Rasii (Anastasija rodam z partovaha horada Nachodka. — NN.by), i ŭ Japonii. Kali b my kožny raz ładzili vialikaje, my b zbankrutavali, — śmiajecca surazmoŭca.
Choć u jaho na radzimie mnohija addajuć pa 20 tysiač dalaraŭ za śviatkavańnie. «Navat jość ludzi, jakija na Havajach ładziać. Kašmar!» — usklikaje Chiroki. Jon tłumačyć: u Japonii tradycyja na šykoŭnyja viasielli, bo zvyčajna šlubam biarucca raz u žyćci.
— U nas pracent razvodaŭ maleńki. My ciarplivy narod. Časam sužency nie lubiać, nienavidziać adno adnaho, ale praciahvajuć adnosiny. Napeŭna, u Japonii tak pryniata… Kultura soramu — ludzi słuchajuć hramadskaje mierkavańnie. Apasajucca, što, kali raźviaducca, na ich buduć hladzieć z asudžeńniem. Choć nasamreč nichto nie asudžaje. A vašym ludziam, mnie zdajecca, važnaje svajo mierkavańnie, svaje pačućci. Nie padabajecca — to ŭsio!
Słavianskija žančyny, pa nazirańniach Chiroki, mocna adroźnivajucca ad japonak. Lubiać, kab ź imi šmat razmaŭlali, i złujucca, kali papiaredžvaješ, što zatrymlivaješsia na pracy i pozna vierniešsia dadomu.
— Vašy dziaŭčaty bolš patrabavalnyja. Jany słovami tłumačać, što im chočacca — kachańnie, kvietki, padarunki. Japonki bolš ścipłyja, chavajuć svaje emocyi. Ale heta prablema. Bo paśla łopnie ciarpieńnie i jana ŭsio vykaža. Kali ciarpieńnie skončyca, to heta chana, kapiec!
«Biełaruskaja mova mocna adroźnivajecca ad ruskaj»
U Biełaruś Chiroki pryjechaŭ, kab raźviedać biznes-abstanoŭku. Jon čuŭ, što ŭ našaj krainie raźvivajuć pramysłovaść (jak i ŭ Japonii, vypuskajuć samazvały, šyny) i IT-siektar. Niadaŭna mužčyna byŭ na kanfierencyi i ździviŭsia, što ŭ nas šmat startapaŭ.
— U płanie biznesu vaša kraina dla mianie pryvabnaja, tym bolš u vas mała japoncaŭ — bolšaść źviartaje ŭvahu na Kitaj, ZŠA, Paŭdniova-Uschodniuju Aziju, mahčyma, na Izrail, Estoniju. Ja zvolniŭsia ź vialikaj kampanii, bo chacieŭ by samastojna zarablać, rabić što-niebudź novaje. Ja mahu stać mostam pamiž dźviuma krainami. Pakul kankretnaj idei niama, ale, napeŭna, budu kštałtu pasiarednikam pamiž biełaruskimi i japonskimi kampanijami. Abo pačnu impartavać japonskija tavary ŭ Biełaruś.
U volny čas Chiroki znajomicca z našaj kulturaj. U tym liku hastranamičnaj.
— Ja pražerlivy čałaviek, — žartuje. — Draniki smačnyja. U vas jość jašče dranik-burhier. Kaštavali? Ja, kali daviedaŭsia pra jaho, adrazu zachacieŭ. Kali ščyra, dla mianie ruskaja, biełaruskaja i ŭkrainskaja kuchnia padobnyja.
— I što z hetych troch kuchniaŭ padabajecca najbolš?
— Katlety pa-kijeŭsku! Kali masła vychodzić — ach, vielmi smačna, ažno palčyki abližaš. A jašče pielmieni padabajucca — tanna-siardzita.
Ale kudy bližej Chiroki azijackaja ježa. Jaho lubimaje kafe — «Sajhon» na Kamaroŭcy. Mužčyna sumuje pa japonskich stravach, tamu doma žonka hatuje jamu rys z kary i misosup. Prypravy jany śpiecyjalna pryvozili ź Japonii. Biełaruskija sušy Chiroki, darečy, taksama kaštavaŭ. Adznačaje: niadrenna. Ale vielmi daloka ad aryhinała.
— Chaču padkreślić, što tut maroziva vielmi smačnaje. I tannaje. Ja kaštavaŭ šakaładnaje, nie pamiataju nazvy. U Japonii mała sustrakaju takoha smačnaha maroziva.
U kramach mužčyna časta biare biełaruskija tavary, bo jany značna tańniejšyja za impartnyja. Užo kuplaŭ rušnik, pienu dla haleńnia, fien — da jakaści pretenzij niama.
Biełaruskuju movu Chiroki składana razumieć.
— Viedaju tolki «čytyry». I «dziakuj», «dźviery začyniajucca» — heta časta čuju. Adzin z maich padpisčykaŭ mianie zaprasiŭ na «Hulniu tronaŭ» na biełaruskaj movie, ja z zadavalnieńniem pahadziŭsia. Spadziavaŭsia, što zrazumieju. Ale nie zrazumieŭ. Vielmi mocna adroźnivajecca ad ruskaj movy.
Prapanujem japoncu zdahadacca, jak pierakładajecca fraza «vykonvaj chutkasny režym», nakont jakoj nie tak daŭno vykazvaŭsia prezident.
— Režym, režym… Kamiendancki čas?
«Padabajecca Cima Biełaruskich»
U tvitary Chiroki časta piša pra adroźnieńni japoncaŭ i biełarusaŭ. Naprykład, pra toje, što ŭ našych siemjach bolš ciesnyja adnosiny.
— U vas čaściej telefanujuć baćkam. Mohuć razmaŭlać pa telefonie ź siamjoj na pracy. Japoncy tak nie robiać. Zaraz na rabocie jany pierapisvajucca z dapamohaj WhatsApp, sacyjalnych sietak, ale raniej, kali takich zručnych prahram nie było, nie mahli pahutaryć. Pryniata tak: pracoŭny čas — heta pracoŭny čas.
Adznačaje mužčyna i minusy, jakija zaŭvažaje ŭ horadzie. Małuju kolkaść hramadskich prybiralniaŭ i adsutnaść papiery ŭ ich, pavodziny našych kasiraŭ.
— U Japonii kasiry viaduć siabie vietliva, navat zanadta. «Dobry dzień. Pakiet patrebny? Pałački? Videlec? Padahreć?» I kali reštu dajuć, to z ruk u ruki. U vas — prosta kładuć hrošy na kasu i kidajuć ček. Kultura inšaja. Ja mahu prymać heta, ale zvyčajnyja japoncy nie. «Što? Ja klijent! Ja płaču vam hrošy, treba vietliva stavicca da nas». Kaniečnie, japoncy nieemacyjnyja, nie skažuć tak, ale padumajuć.
Pasty Chiroki składaje pa-rusku, i časam z-za niedaskanałaha vałodańnia movaj zdarajucca kazusy. «Terminał» stanovicca «terminataram», «padešva» — «paduškaj». Niejak mužčyna padzialiŭsia videarolikam pra śmiećcie ŭ mory, ale pierabłytaŭ adzinočny i množny lik i napisaŭ «mnoho musorov». Padpisčyki jamu paśla patłumačyli, što heta za słova…
A jašče japoniec u kursie muzyčnych navinak, jakija kruciać našy radyjastancyi. Z chodu nazyvaje papularnych vykanaŭcaŭ: Cimaci, Jahor Kryd, «Hryby», Naścia i Patap, «Leninhrad». Padabajecca jamu i Cima Biełaruskich. «Raznoćvietnaja vitami-i-i-nka», — napiavaje Chiroki adnu ź jaho piesień.
— Na YouTube kožny tydzień abnaŭlajecca top-20 ruskich piesień. Tamu ja zaŭsiody saču, — tłumačyć surazmoŭca, adkul jon u temie.
Kab paznajomić japoncaŭ ź Biełaruśsiu, Chiroki viadzie jašče adzin błoh na svajoj rodnaj movie. Pakolki jaho suajčyńniki mała viedajuć pra našu krainu, to raźmiaščaje tam asnoŭnuju infarmacyju — pra ceny, infrastrukturu.
— Zvyčajna japoncy ździŭlajucca: «Ach, takaja raźvitaja heta kraina».