Z Bresta ŭ Minsk pryjechali karciny «hienija, jakoha pravaronili»
Vystava bieraściejca Mikałaja Čuraby adkryłasia ŭ Pałacy mastactvaŭ da 95-hodździa mastaka.
Vystava bieraściejca Mikałaja Čuraby adkryłasia ŭ Pałacy mastactva da 95-hodździa mastaka. Niekatoryja nazyvajuć jaho adnych z najlepšych biełaruskich mastakoŭ XX stahodździa.
Majstar vačyma inžyniera Nieściera…
Brestaŭčanin Juryj Nieścier asabista viedaŭ majstra, byvaŭ u haściach u siamji Čurabaŭ da śmierci mastaka:
– U jaho jość cudoŭny šmatsensavy aŭtapartret 1986 hoda na fonie ruin Bieraściejskaj krepaści, — u čas supraćstajańnia dźviuch sistemaŭ. Jon trymaje pendzal trochpierściem, jak by pierachryščvaje niekaha. Lubuju spravu jon pačynaŭ z malitvy, z malitvaju i zakančvaŭ.
Sa svajoj žonkaj, raskazvaje spadar Nieścier, tryccacihadovy Čuraba paznajomiŭsia ŭ Pružanach u 1943 hodzie. Dzieviacidzionnaja žałoba fašystaŭ paśla Stalinhradu zatrymała ŭ Pružanach hastrolnuju hruppu, jakaja rabiła śpieŭnyja abjezdy Biełastoččyny. Voś, darečy, tema dla historykaŭ, kaža Juryj Nieścier. Ubačyŭ tryccacihadovy Mikałaj dzieviatnaccacihadovuju Taniu – i stała jana jamu na ŭsio žyćcio Taniuleńkaj.
Da hetaha Mikałaj Čuraba paśpieŭ pajeździć bolej na ŭschod ad rodnaha Minska: vučyŭsia ŭ słynnym svaimi mastakami Viciebsku, potym pierad samaj vajnoj zakončyŭ Maskoŭski mastacki instytut. Tam vučyŭsia ŭ Favorskaha, Bruni.
…i architektara dy mastaka Kałodziča
U vajnu i apaśla niejak abminuła licha. Čuraba žyŭ ź siamjoj u Breście, vykładaŭ hrafiku i pisaŭ karciny. Tut jon stvaryŭ u 1959 hodzie ilustracyi da paemy Kołasa «Novaja Ziamla». Jahony vučań, a potym kaleha pa pracy ŭ budaŭničym instytucie Kanstancin Kałodzič śviedčyć:
– Jon i sapraŭdy chadziŭ śpiavać u carkoŭnym chory. Mieŭ vielmi dobry hołas, tenar, raźbiraŭsia ŭ muzycy. A mahli ž na płaniorcy skazać: što takoje, dacent chodzić śpiavać na kliras, mahli na toj čas unizić, prynizić, vyhnać z pracy.
Spadar Kałodzič člen Sajuzu mastakoŭ Biełarusi. Tak jon dacaniaje narobak majstra:
– Alej, akvarel, huaš, tempiera – usio heta jon umieŭ. Jedzie ŭ tralejbusie – dastaje raptam błaknocik i robić eskiz niejki. Jon nie moh žyć biez ałoŭka.
Mastak Kałodzič padkreślivaje redkaje spałučeńnie ŭ Čurabie malavalščyka i žyvapisca:
– Jon hruntavaŭsia mienavita na plenernaści. Jaho vytoki heta barbizoncy. Jon zachaplaŭsia Karo, kazaŭ, jaki Karo vybitny mastak, i plus impresijanisty. Ale jon nie syšoŭ u čysty impresijanizm, rastvoranaść, byŭ čałaviekam formy, materyjalnaści. Ruščyc, Białynicki‑Birula i Čuraba heta adzin płan, roŭnyja pa sile mastaki.
Mikałaj Čuraba nie byŭ prydvorny mastak, braŭ tolki pracaj, kaža spadar Kałodzič. Chto žyŭ u stalicy, kamu spryjali ŭsialakija Mašeravy dy Śluńkovy, stali narodnymi mastakami. A Čurabu biełarusy pravaronili. Dyk niachaj by ciapier, praź dziesiać hadoŭ paśla śmierci, škołu mastackuju nazvali jaho imieniem albo zału Čuraby adčynili ŭ muziei, kaža spadar Kałodzič.
Naprykancy jon pakazvaje ŭ katałohu jarki piejzaž: pole z makami. Voś, kaža, chiba možna pavieryć, što čałaviek namalavaŭ takoje ŭ 84 hady.
Mienčuki, źbirajciesia na sustreču z Čurabam
U hłuchija siamidziasiatyja ź plamaj žyćcia pad akupacyjaj i śpievaŭ na klirasie Mikałaj Čuraba padpisvaje svaje karciny pa‑biełarusku. Jašče adna rysačka samadastatkovaści i nieprydvornaści.
Mnohija maje znajomyja, chto viedaŭ niadaŭna‑taki pamierłaha Majstra, pomniać jaho za pracaj: na Biełym voziery za eskizami, u Bresckaj krepaści albo ŭ malaŭničych vakolicach Bieraścia na plenery. Namalavanyja sotni karcinaŭ, častkaj jany razyšlisia pa pryvatnych zborach i fondach skroź pa śviecie, niejkuju častku troje dziaciej Čuraby, jakija łučnyja z mastactvam prafiesijna i paklikańniem, trymajuć u poli zroku i mohuć sabrać dziela takoha vypadka, jak vystava.
Na vystavie ŭ Breście byli pradstaŭlenyja kala sotni pałotnaŭ, estampaŭ, malunkaŭ. Ad 18 sakavika častka ich vystaŭlenaja ŭ Pałacy mastactvaŭ na vulicy Kazłova, 7. Nie praminiecie naviedać!
Taniuleńka.
Aŭtapartret na fonie krepaści.
Aŭtapartret z dačkoj.
Eciud dla abrazu Isus Chrystos