Biełaruskija prajekty Rady Eŭropy
Raspracoŭvajecca prajekt stvareńnia ŭ Litvie kamunikacyjnaj platformy dla Biełarusi.
Raspracoŭvajecca prajekt stvareńnia ŭ Litvie kamunikacyjnaj platformy dla Biełarusi.
Rada Eŭropy – heta mižnarodnaja palityčnaja arhanizacyja, zasnavanaja ŭ 1949 hodzie, jakaja składajecca z pradstaŭnikoŭ 46 eŭrapiejskich krainaŭ. Heta bolš šyrokaje abjadnańnie, čym Eŭraźviaz. Usie siabry Eŭraźviazu ŭvachodziać i ŭ Radu Eŭropy. Ale ŭ skład RE ŭvachodziać i takija krainy, jak Rasieja, Ukraina, Małdova, Hruzija, Armenija, Azerbajdžan, jakija nie ŭvachodziać ŭ Eŭrapiejski Źviaz. Uvohule ž, z eŭrapiejskich krainaŭ adna tolki Biełaruś u RE nie ŭvachodzić – za parušeńni demakratyi i pravoŭ čałavieka jaje pazbavili navat statusu specyjalna zaprošanaje krainy.
Mety
U jakaści asnoŭnych metaŭ starejšaj miždziaržaŭnaj arhanizacyi možna vyłučyć try nastupnyja: heta abarona pravoŭ čałavieka, raspaŭsiud ahulnych eŭrapiejskich demakratyčnych standartaŭ i ŭstalavańnie pryncypu vierchavienstva zakonu na terytoryjach krainaŭ – udzielnic Rady Eŭropy. Rada Eŭropy taksama spryjaje vypracoŭcy krainami-ŭdzielnicami ahulnaha zakanadaŭstva ŭ sfery prava, sacyjalnaj i jurydyčnaj praktycy, raźvićciu eŭrapiejskaj samabytnaści, zasnavanaj na supolnych kaštoŭnaściach i raznastajnaści kultur eŭrapiejskich narodaŭ.
Kirunak
Na praktycy vychodzić, što asnoŭnym kirunkam dziejnaści RE jość raspaŭsiud i pašyreńnie demakratyčnych kaštoŭnaściaŭ Staroha Śvietu na postkamunistyčnyja krainy, dapamoha takim krainam u palityčnym, zakanadaŭčym refarmavańni. Składajecca, na pieršy pohlad, uražańnie, što chtości papraŭlaje śviečki ŭ čužoj bažnicy. Nasamreč heta nia tak. Rada moža sačyć za pracesami demakratyzacyi, vykanańniem pravoŭ čałavieka, upłyvać tolki na tyja krainy, jakija pažadali dałučycca da RE i ŭziali pry ŭstupleńni ŭ arhanizacyju na siabie peŭnyja abaviazki.
Dziela spraviadlivaści varta adznačyć, što Rada Eŭropy nie abmiažoŭvaje siabie baraćboj za demakratyju ŭ Eŭropie. Hetak, eŭrapiejcy aktyŭna vystupajuć suprać parušeńnia pravoŭ čałavieka ŭ ZŠA – u pytańniach pakarańnia śmierciu, utrymańnia pałonnych u Huantanama abo transpartavańnia asobaŭ, padazravanych u teraryźmie.
Struktura
RE raźmiaščajecca ŭ Strasburhu.
Parlamenckaja Asambleja Rady Eŭropy, jakaja sklikajecca na tydzień kožnyja try miesiacy, składajecca z 630 pradstaŭnikoŭ nacyjanalnych parlamentaŭ 46 krain i dźviuch krain – kandydatak na dałučeńnie da Rady Eŭropy. Da 1997 hodu parlament Biełarusi mieŭ status specyjalna zaprošanaha ŭ PARE.
Staršynia PARE – Rene van der Linden. Hieneralnym sakratarom arhanizacyi jość Tery Devis. Sakrataryjat składajecca sa specyjalizavanych dyrektarataŭ (pa palitycy, pravie, pravoch čałavieka, sacyjalnaj jednaści, adukacyi i kultury dy inš.) i adździełaŭ. Dźviuchpałatny Kanhres miascovych i rehijanalnych uładaŭ RE składajecca z pradstaŭnikoŭ nacyjanalnych miascovych uładaŭ. Čaćviertaj istotnaj instytucyjaj ŭ struktury Rady jość Eŭrapiejski sud pa pravach čałavieka.
Kamisaram RE pa pravach čałavieka, jaki sočyć za vykanańniem pravoŭ u krainach-udzielnicach, jość Tomas Chamerberh. Akramia kamisaryjatu, isnujuć inšyja mechanizmy manitorynhu vykanańnia krainami RE ŭziatych zabaviazańniaŭ. Struktura Rady Eŭropy finansujecca na košt unioskaŭ krainaŭ-siabroŭ. Biudžet arhanizacyi ŭ 2006 hodzie składaje krychu bolej za 190 miljonaŭ eŭra.
Kali niekalki krainaŭ padpisvajuć pahadnieńnie (kanvencyju albo chartyju) ab supracy ŭ peŭnaj sfery dziejnaści, stvarajecca kamisija ci kamitet z pradstaŭnikoŭ ad roznych krainaŭ. Pahadnieńnie moža być častkovaje (kali jaho padpisali nia ŭsie krainy RE), abaviazkovaje dla ŭsich krainaŭ Rady Eŭropy (naprykład, Eŭrapiejskaja kanvencyja pa pravach čałavieka), pašyranaje (kali da jaho dałučajucca krainy pa-za RE).
Tak, Biełaruś da hetaj pary jość padpisantam Kulturnaj kanvencyi Rady Eŭropy, što dazvalaje našaj krainie być paŭnavartasnym udzielnikam kampanii «Ŭsie roznyja – usie roŭnyja», jakuju raspačaŭ dyrektarat pa adukacyi, kultury, pytańniach moładzi i sportu na sesii PARE ŭ kancy červienia. Naša kraina taksama asacyjavany siabar Venecyjanskaj kamisii, jakaja specyjalizujecca na jurydyčnych pytańniach u sfery kanstytucyjnaha dy vybarčaha zakanadaŭstva. Praŭda, u 1997 hodzie siabroŭstva Biełarusi zablakavana, i ŭsie kantakty u hetaj sfery spynienyja.
Biełaruś u Eŭropu
U RE dastatkova praciŭnikaŭ izalacyi Biełarusi. Za adnaŭleńnie aficyjnych kantaktaŭ na sioletniaj sesii PARE horača vystupała rasiejskaja delehacyja. Staršynia Parlamenckaj asamblei, jaki ŭžo mieŭ razmovu sa śpikieram pałaty pradstaŭnikoŭ Kanaplovym, vykazaŭsia pra mahčymaść vizytu ŭ našu krainu ŭ vieraśni, kali budzie aficyjnaje zaprašeńnie. Taki namier staršyni vitaŭ u svajoj presavaj kanferencyi śpikier vierchniaj pałaty rasiejskaha parlamentu Siarhiej Mironaŭ. Eŭropa čakaje Biełaruś. Jana šukaje šlachi, a značyć – ryčahi ŭpłyvu, z dapamohaj jakich možna było b palepšyć sytuacyju ŭ Biełarusi, ale usio ž, pavodle słovaŭ Tery Devisa, nie źbirajecca mianiać svajoj acenki bełaruskich vybaraŭ i staŭleńnia da ciapierašniaha biełaruskaha kiraŭnictva.
Struktury Rady Eŭropy ŭvieś čas padtrymlivajuć kantakty z pradstaŭnikami niedziaržaŭnych arhanizacyjaŭ Biełarusi. Tak, Kanferencyja mižnarodnych niaŭradavych arhanizacyjaŭ Rady Eŭropy ładzić pasiedžańni z udziełam biełaruskich NDA, raspracoŭvaje prajekt pa stvareńni ŭ Litvie kamunikacyjnaj platformy dla Biełarusi. Dyrektarat pa adukacyi zaprašaje biełaruskuju moładź udzielničać u kampanii «Ŭsie roznyja – usie roŭnyja». Dyrektarat pa palityčnych pytańniach ładzić u lipieni ŭ Strasburhu Ŭniversytet demakratyi, kudy zaprošany 9 pradstaŭnikoŭ hramadzianskaj supolnaści Biełarusi. Venecyjanskaja kamisija sprabuje supracoŭničać ź biełaruskim Kanstytucyjnym sudom praz Kanferencyju eŭrapiejskich kanstytucyjnych sudoŭ.
❏
Za bolš detalovaj infarmacyjaj pra žyćcio Eŭropy źviartajciesia da ŭeb-bačyny belarus-europe.info.
Teleprahrama «Akno ŭ Eŭropu» tranślujecca na kanale RTV i praz kabelnaje telebačańnie štoniadzielu a 17-j i z paŭtoram u paniadziełak (a 5.00), aŭtorak (12.00), čaćvier (5.00) i subotu (2.00).
Štotydniovaja radyjoprahrama «Akno ŭ Eŭropu» tranślujecca pa Eŭrapiejskim radyjo dla Biełarusi na častotach AM i FM, praz spadarožnik i ŭ Siecivie a 8-j ranicy (AM: AM: 612 kHz, spadarožnik: 11013 Mhz, FM: 103.4 a 5.40).
Hetyja prahramy finansujucca Eŭrakamisijaj.
Fota