Viadski kraj i Balasłaŭ Pačopka

Mała chto viedaje, što ŭ Cielachanach znajšoŭ apošni prytułak aŭtar pieršaj biełaruskaj hramatyki łacinkaj.

Mała chto viedaje, što ŭ Cielachanach znajšoŭ apošni prytułak aŭtar pieršaj biełaruskaj hramatyki łacinkaj.

Balasłaŭ Pačopka i unijackaja carkva ŭ Babrovičach.

Viadski kraj — heta terytoryja naŭkoła Babrovickaha (u staražytnaści Viadskaje) voziera, što na ciapierašniaj Cielachanščynie (Ivacevicki rajon). Viadski kraj nasamreč u mnohim unikalny. Jon maje ŭ svajoj historyi i takuju ščymliva-balučuju staronku:

pierad druhoju suśvietnaju vajnoju babrovickaja hreka-katalickaja parafija sv. Paraskievy Piatnicy naličvała kala 1150 viernikaŭ, dušpastyram jakich z 1926 pa 1940 hady źjaŭlaŭsia słynny biełaruski unijacki śviatar Balasłaŭ Pačopka.

U «Biełaruskaj encykłapiedyi», vydańnie jakoj niadaŭna zakončyłasia, nie znajšłosia, na žal, miesca dla piersanalii našaha vydatnaha suajčyńnika, jakoje jon, biezumoŭna, zasłužyŭ. Hladzicie sami. Balasłaŭ Pačopka, akramia śviatarskaj dziejnaści, byŭ jarkim publicystam, piedahoham, vydaŭcom, adnym z zasnavalnikaŭ i vykładčykaŭ Śvisłackaj biełaruskaj nastaŭnickaj sieminaryi (1915–1918).

Jahonaja radzima — zaścienak Ulany pablizu Rukojniaŭ, za 20 km ad viekaviečnaj Vilni. Nielha nie zhadać, što ŭ kaściole ŭ Rukojniach byŭ achryščany i Francišak Bahuševič.

Balasłaŭ Pačopka supracoŭničaŭ z ksiandzom Adamam Stankievičam, siabravaŭ z Branisłavam Epimach-Šypiłam. U 1913—1915 hh. Pačopka redahavaŭ katalickuju hazietu «Biełarus», jakuju jamu prapanavaŭ uznačalić Ivan Łuckievič. Sumiesnaja praca pa ačolvańni «Biełarusa» ŭ B. Pačopki supała ź siabroŭstvam i vučobaju z aŭtaram pieršaha biełaruskaha ramana «Zołata» Jadvihinym Š.

Pačopka zavočna skončyŭ Lvoŭskuju hreka-katalickuju duchoŭnuju sieminaryju. U lipieni 1926 hoda jon — 42-hadovy mužčyna i baćka piacioch dziaciej — byŭ vyśviečany na śviatara ŭschodniaha abradu ŭ Lvovie hreka-katalickim mitrapalitam Andrejem Šaptyckim.

Siońnia studenckaj moładzi treba viedać, što

aŭtaram pieršaj biełaruskaj hramatyki, napisanaj łacinkaj (1917), źjaŭlajecca Balasłaŭ Pačopka («Hramatyka dla škoł» Branisłava Taraškieviča vyjšła praz hod). Što heta Balasłaŭ Pačopka ŭvioŭ u navukovy ŭžytak nazvy takich čaścinaŭ biełaruskaj movy, jak prymietnik, ličebnik, złučnik (za B. Taraškievičam — dziejasłoŭ, prysłoŭje).

Žyćcio Balasłava Pačopki abarvałasia trahična, jon pachavany na cielachanskich katalickich mohiłkach.

U kancy XX stahodździa ŭ Babrovičy z Varšavy pryjazdžaŭ jaho syn Piotruś, jaki pabačyŭ i pačuŭ, jak starejšaje pakaleńnie parafijanaŭ pomnić i šanuje pamiać pra svajho baciušku, zhadvaje dobrym słovam matušku Marcyjanu, što zajmałasia lekavańniem i ŭsim babroŭcam, a taksama parafijanam ź inšych viosak prychodu, chto mieŭ u hetym patrebu, dapamahała.

U 2000 hodzie vierniki Ivacevickaj hreka-katalickaj parafii Žyrovickaj ikony Božaj Maci ździejśnili pilihrymku ŭ Babrovičy. Na ŭzhorku la Babrovickaha voziera ŭstalavali pamiatny kryž. Druhi kryž ustanavili na babrovickich mohiłkach, na tym miescy, dzie pachavany pareštki zabitych i spalenych viaskoŭcaŭ. Praz čatyry hady na Dziady delehacyja z Polščy naviedała miesca apošniaha supačynu Balasłava Pačopki i viosku Babrovičy, byŭ adsłužany malebien i adbyłasia sustreča z babroŭcami, jakija pamiatajuć Pačopku (kolišnich prychadžanaŭ naličvałasia tady 27 čałaviek).

U Cielachanach na mahile B. Pačopki byŭ ustanoŭleny raźblony pomnik — z uvaskrosłym Hospadam i słovami ź Jevanhiella. Vyrazaŭ pomnik ź lipy raźbiar Mikoła Kołas z Baranavič.

U fotaalbomie «Paleśsie. Fotazdymki z dvaccatych i tryccatych hadoŭ» jość zdymak (datujecca 1934—1937 hh.) Juzafa Abremskaha, na jakim zafiksavany momant pachavańnia ŭ Babrovičach. Z pravaha boku ad surodzičaŭ pamierłaha i charuhvaŭ — śviatar Balasłaŭ Pačopka. Vidać na fota i jahonaja siadziba. Siońnia ab kolišnim chatnisku nahadvaje ździčeły sad.

Šanoŭny čytač! Kali nadarycca tabie nahoda być u Cielachanach, znajdzi časinku naviedać katalicki ćvintar, supyni svoj krok ci zahłušy ruchavik aŭto, kab ušanavać pamiać vialikich našych suajčyńnikaŭ, što spačyvajuć u hetym śviatym dla nas miescy.

Kamientary da artykuła