Jak pomniki na mahile Bahuševiča źmianialisia ciaham stahodździa
Raskazvaje Uładzimir Sodal, ułaśnik unikalnaha zboru dakumientaŭ pra pieršabiełarusa.
Raskazvaje Uładzimir Sodal, ułaśnik unikalnaha zboru dakumientaŭ pra pieršabiełarusa.
Tak mahiła piśmieńnika vyhladała ŭ 1929 hodzie.
Taki pomnik pastavili kamunisty.
Janka Tarčeŭski la mahiły dzieda.
Francišak Bahuševič pierad śmierciu. Malunak jaho syna Tamaša.
«Mnie najdaražejšy pieršapačatkovy. Chaj jon i prościeńki, ale z vyjavami simvałaŭ tvorčaści piśmieńnika — dudki i smyka». Sp. Sodal hatovy bačyć luby pomnik, ale kab tolki tam zachavalisia tyja simvały.
Adrazu paśla śmierci na mahile Franciška Bahuševiča ŭ Župranach pastavili ścipły kryž ź viankami, dudkaj i smykom. Dzieści ŭ 1950-ch hadach kamunisty ŭstalavali cemientny pomnik z rasiejskamoŭnymi nadpisami. A ŭ 1975 hodzie źjaviŭsia novy, jaki zachavaŭsia i da siońnia (architektar K. Asadaŭ, skulptary V. Daniankoŭ, V. Piatrajeŭ).
Nahadajem, što ciapier pomnik z mahiły piśmieńnika ŭ Župranach znachodzicca na restaŭracyi. Jak paviedamili ŭ ideałahičnym adździele Ašmianskaha rajvykankama, užo hatovy hranitny pomnik Bahuševiču i svajakam, pachavanym pobač. Chutka ich ustalujuć.
* * *
Francišak Bahuševič (1840-1900). Adzin z pačynalnikaŭ novaj biełaruskaj litaratury. Naradziŭsia ŭ falvarku Śvirany. Udzielnik paŭstańnia 1863-1864 hadoŭ. Ratujučysia ad mahčymych represij, vyjechaŭ va Ukrainu. U 1884 pryjechaŭ u Vilniu, dzie pracavaŭ u sudovaj pałacie. Pad psieŭdanimami nadrukavaŭ zborniki vieršaŭ «Dudka biełaruskaja», «Smyk biełaruski». Z 1898 hoda žyŭ u Kušlanach (Smarhonščyna), pachavany ŭ Župranach (Ašmianščyna), na vysokaj hary tamtejšych mohiłak, kala kaścioła. Jamu naležać słovy: «Nie pakidajcie ž movy našaj biełaruskaj, kab nie ŭmiorli».