Chto narodny? Vyniki apytańnia
Uletku «Naša Niva» zapačatkavała dyskusiju na temu Narodnaha piśmieńnika: ci varta zachavać zvańnie Narodnych piśmieńnikaŭ u sučasnaj Biełarusi i, kali tak, to jak?
Uletku «Naša Niva» zapačatkavała dyskusiju na temu Narodnaha piśmieńnika: ci varta zachavać zvańnie Narodnych piśmieńnikaŭ u sučasnaj Biełarusi i, kali tak, to jak?
Da zakranutaj «NN» temy dałučylisia šarahovyja čytačy. Na sajcie «NN» adbyłosia internet-apytańnie. Vykazalisia biełaruskija litaratary, litaraturaznaŭcy, mastaki, muzyki, vydaŭcy i pierakładčyki, siarod jakich Michaś Skobła, Arlen Kaškurevič, Hienadź Viniarski, Piatro Vasiučenka dy inš. Na radyjo «Svaboda» ŭ prahramie Jurja Drakachrusta svaje mierkavańni vykazvali Adam Hlobus, Jaŭhien Budzinas i Valancin Akudovič.
Za Narodnaha
Patryjarch biełaruskaje intelektualistyki Arsień Lis miarkuje: «Kali tvorca hodna reprezentuje litaraturu svajho narodu jak mastak słova i hramadzianin, to nia hrech jaho ŭšanavać adpaviednym čynam». Ad siabie prapanuje kolki kandydaturaŭ, siarod jakich Alaksiej Dudaraŭ, Hienadź Buraŭkin, Aleś Razanaŭ.
Čytačka ź Miensku H. uvažaje temu Narodnaha aktualnaj. Na jaje dumku, hetaha zvańnia hodny rok-muzyka i litaratar Lavon Volski, dziakujučy tvorčaści jakoha moładź pačała viartacca da rodnaj movy.
Kasia ź Miensku piša, što sapraŭdny Narodny piśmieńnik najpierš pavinien być addany Baćkaŭščynie. Jana śćviardžaje, što Michał Aniempadystaŭ svaimi vieršami hetuju addanaść demanstruje. Da taho ž piša teksty dla rok-hurtoŭ, jakija majuć upłyŭ na moładź.
Čytač Jahor Marcinovič zhodny na Narodnaha, adno što jamu bačacca ŭ hetaj roli stałyja tvorcy i mienavita piśmieńniki. Nie pierakładnik Siomucha dy palityk Paźniak, pry ŭsioj da ich pavazie, a, naprykład, Ivan Ptašnikaŭ.
I suprać
A. Hlobus ličyć savieckuju tradycyju Narodnaha piśmieńnika prajavaj niepavahi rasiejcaŭ da litarataraŭ z pravincyi: «Piśmieńniki, jakija pisali pa-rasiejsku i byli imperskimi piśmieńnikami – imperyi SSSR, nie atrymlivali zvańnia Narodnaha piśmieńnika Rasiei. A heta takoje hreblivaje staŭleńnie da litarataraŭ z uskrain».
Ź im pahadžajecca čytač Jury Miankoŭ z Karmianskaha rajonu: «Hetaje zvańnie prysudžali ŭ imperski čas z metaj kantralavać piśmieńnickaje asiarodździe». Sp.Miankoŭ ličyć, što tvorcy musiać zajmacca svajoj spravaj nia dziela ŭznaharodaŭ i pryznańnia, tady heta budzie sapraŭdnaja tvorčaść i litaratura. I stavić u prykład paetku Łarysu Hienijuš, jakaja nikoli nia mieła zvańniaŭ, u tym liku zvańnia Narodnaj, ale pavodle duchu, svaich pierakanańniaŭ jana była sapraŭdnaj narodnaj, bo žyła dziela svajho narodu, žyła dziela Biełarusi.
Siarhiej Chareŭski ličyć adžyłaj hetuju tradycyju, a za lepšaje ŭvažaje stvareńnie litaraturnaj premii, kštałtu Hankuraŭskaj. I zaznačaje, što peŭnyja sproby i pravobrazy takoj premii ŭ biełarusaŭ užo jość, majučy na ŭvazie «Załatuju litaru» i «Hlinianaha Vialesa».
Kandydaty na Narodnaha
Vyniki zładžanaha praz poštu i telefanavańni hałasavańnia ŭ značnaj stupieni adroźnivalisia ad vynikaŭ internet-hałasavańnia. U apošnim pryniali ŭdzieł 715 čałaviek. Ich hałasy raźmierkavalisia nastupnym čynam: Uładzimier Arłoŭ – 191, Lavon Volski – 99, Adam Hlobus – 90, Śviatłana Aleksijevič – 88, Hienadź Buraŭkin – 45, Aleś Razanaŭ – 33, Ivan Ptašnikaŭ – 4. Savieckim pieražytkam zvańnie Narodnaha nazvali 148 čałaviek, 17 paličyli, što nichto nia varty być Narodnym piśmieńnikam. Takija sympatyi maładziejšaje častki našaniŭskaj aŭdytoryi, čytačoŭ sajtu.
Pry dapamozie pošty i redakcyjnych apytańniaŭ prahałasavaŭ 121 čałaviek. Tutaka pieršaje miesca padzialili Hienadź Buraŭkin i Aleś Razanaŭ, za jakich addali pa 17 hałasoŭ, na druhim miescy – Uładzimier Arłoŭ, 14, treciaje – za Volhaj Ipatavaj dy Ivanam Ptašnikavym, pa 7. Pa 6 hałasoŭ majuć Uładzimier Niaklajeŭ dy Viktar Kaźko, Siarhiej Zakońnikaŭ – 4, Śviatłana Aleksijevič, Anatol Viarcinski dy Andrej Fiedarenka – pa 3. Pa 1–2 hałasach atrymali Adam Hlobus, Lavon Volski (lidery internet-apytańnia), Michał Aniempadystaŭ, Valancin Taras, Ryhor Baradulin, Aleś Pietraškievič, Jury Stankievič, Vasil Siomucha, Vitaŭt Čaropka, Danuta Bičel, Alaksiej Dudaraŭ, Andrej Chadanovič, Vasil Zujonak, Zianon Paźniak, Janka Sipakoŭ. Nia bačać vartych uznaharody 12 čałaviek.
Chto maje ŭznaharodžvać
Najlepš, kali hetym buduć zajmacca «staryja» Narodnyja, miarkuje Michaś Čyhunok. Bo tolki jany majuć maralnaje prava ŭznaharodžvać inšych takim hanarovym tytułam ci vyrašać, što takoje ŭznaharodžvańnie nie patrebna naahuł. «Chto paśla dazvolić sabie zajavić, što Baradulin ci Hilevič pamylilisia ŭ vyznačeńni taho ci inšaha na hetu pasadu?» – zaznačaje sp.Michaś i dadaje, što pry hetym abaviazkova treba ŭličyć mierkavańnie narodu. Dla hetaha treba ładzić šmatlikija apytańni, hramadzkija abmierkavańni z pryciahnieńniem viadomych i aŭtarytetnych ludziej.
Volf Rubinčyk prapanuje nadać hetuju funkcyju parlamentu, jaki maje ŭznaharodžvać tvorcaŭ padčas admysłovych pasiedžańniaŭ.
Ź inšych idejaŭ, što prahučali, najbolš realistyčnaj zdajecca prapanova, kab nadańniem zvańnia Narodnaha zajmałasia Tavarystva biełaruskaj movy. Niama inšaj takoj masavaj i aŭtarytetnaj arhanizacyi. Dyj i zadačy TBM – zachavańnie, uzbahačeńnie i papularyzacyja našaj movy j litaratury. Zastałosia raspracavać spraviadlivy i jurydyčna varty mechanizm...
Jaskravy arhument
Piśmieńnicki asiarodak pieražyvaje nialohki čas. Apalny piśmieńnicki sajuz kančatkova vysielili z budynku, kiraŭnik inšaje arhanizacyi dazvalaje sabie nazyvać biełaruskamoŭnych školnikaŭ «ubludkami». Na adkryćci pomnika Narodnamu piśmień¬niku Ivanu Šamiakinu nie było pradstaŭnikoŭ abiedźviuch piśmieńnickich arhanizacyjaŭ.
U toj ža čas Narodny paet Ryhor Baradulin vykazaŭsia ŭ padtrymku niepryznanaha ŭładami Sajuzu palakaŭ u Biełarusi akurat u toj momant, kali pieraśled jaho nabyŭ złaviesnyja rysy. Adzin z aktyvistaŭ Sajuzu Andrej Pačobut nazvaŭ heta «salidarnaściu Biełarusaŭ z Palakami», zastupnictva paeta rasceńvajecca jak hołas biełaruskaha narodu. Mahčyma, heta najbolš jaskravy arhument na karyść taho, što aŭtarytet Narodnaha piśmieńnika jašče nia zžyŭ siabie.