Zroblena rukami Albiny Judčyc. Apaviadańnie Natałki Babinaj
bieraściejskaje apaviadańnie
Kaściumčyk byŭ skamiečany. Kaściumčyk z poliesteru dla fizkultury; tolki moj kaściumčyk u svoj čas lažaŭ u admysłova pašytym pałatnianym miašečku, a kaściumčyk Tomci – u polietylenavym; ale jak mnie zapomniŭsia toj pałatniany, tak Tomcia budzie pamiatać hety. I pach poliesteru, skamiečanaha adrazu ž pa ŭroku i zasunutaha ŭ miašečak.
Kaściumčyk byŭ skamiečany.
Kaściumčyk z poliesteru dla fizkultury; tolki moj kaściumčyk u svoj čas lažaŭ u admysłova pašytym pałatnianym miašečku, a kaściumčyk Tomci – u polietylenavym; ale jak mnie zapomniŭsia toj pałatniany, tak Tomcia budzie pamiatać hety. I pach poliesteru, skamiečanaha adrazu ž pa ŭroku i zasunutaha ŭ miašečak.
Vosień.
Užo zimna.
Popielišča zarastaje zialonymi kalivami.
Ja naradziła Tomciu lohka. Zdajecca, možna skazać, što rody byli samyja lohkija. Jany byli naturalnyja i zrazumiełyja ŭ maim raschistanym i štučnym žyćci.
Maci pierastała sa mnoj razmaŭlać adrazu paśla taho, jak ja paviedamiła joj, što ŭ mianie budzie dzicia. Nie, spačatku jana nakryčeła na mianie. Sens krykaŭ zvodziŭsia da taho, što jana, maci, nia viedała, nakolki ja durnaja. Viedała, što durnaja, ale nia viedała, što nastolki. Ale ščyry dziakuj maci, što jana nie sprabavała vyhnać mianie z kvatery – kvatery, jakaja zastałasia pa babuli, kvatery, kudy maci zasialiła mianie, kab ja ŭładkavała svoj los, i dzie, zamiest hetaha, ja napoŭnicu prajaviła svaju duraść.
I my stali žyć z Tomciaj.
Kali ja, praź ślozy, upieršyniu pabačyła Tomciu, mianie ździviła, nakolki jana padobnaja da svajho baćki. Ale navat heta nia źmienšyła majho ščaścia. Adnak potym, kali dziaŭčynka z kožnym miesiacam stanaviłasia ŭsio bolš padobnaja da mianie, ja zrazumieła, što mianie heta kranaje niejak pa-asablivamu. Čas źvivajecca ŭ skrutki, i adnojčy ŭ parku, na starych arelach, ja pabačyła samu siabie tryccać hod tamu, rusiavuju i cybatuju.
Tomcia pajšła ŭ škołu.
Jak i tryccać hod tamu, u Bieraści niama nivodnaj biełaruskaj škoły, nivodnaj biełaruskaj klasy. Jak niama ni polskich, ni ŭkrainskich. Nie adčuvajučy siabie ŭ siłach barukacca z humovymi ludźmi, ja adviała Tomciu ŭ trynaccatuju siaredniuju škołu, dzie kaliści vučyłasia sama. Tut hułka i ciemnavata, a ŭ spartovuju zalu treba iści praz halereju.
Tolki dzicia budzie lubić ciabie ni za što i navat nasupierak usiamu.
Prychapiŭšy raniec i miašečak ź fizkulturnaj formaj, my idziem sa škoły, i Tomcin siabruk Nazar raspaviadaje pra rymskich hladyjataraŭ, i što jahonaha dziadźku zabrali ŭ Mahiloŭcy, i što ŭ jaho jość mulcik «Madahaskar», i što letam, kali jon byŭ z sabakam u lesie, to mima ich niechta prabieh.
– Čałaviek? – udakładniaju ja.
– Nie, – havoryć jon. – Na čatyroch łapach, a sabaka strašna haŭkaŭ!
Mnie chočacca abaranić Tomciu ad usiaho, ale ja viedaju, što heta niemahčyma.
Tomcia siadaje rabić uroki. Jana trymaje asadku trochu nia tak, jak treba, i zanadta schilajecca nad sšytkam, ale nie dajecca, kab ja papraviła. Ja pakidaju jaje na samocie.
Arjan dasłała fotku. Jana staić na tle svajho pola, a Paŭl abdymaje jaje tak, kab my bačyli vializny kruhły žyvot. Arjan na časach, zastalisia mo jakija dni. Ja pišu joj niekalki viasiołych słoŭcaŭ i naciskaju «Adasłać». Kali Arjan pryjechała da nas upieršyniu, jana pryviezła nam u padarunak nož dla narezki syru i kuločak kaštanaŭ. «Heta jość jadomy kaštan, – tłumačyła jana. – Jon raście na dvary ŭ majoj babuli. My źbirajem niekalki miachoŭ i jamo ŭsiu zimu. My pražym ich na žaroŭni».
– Mama! – Tomcia padnimaje hałavu ad propisiaŭ. – Ja nia vieru Nazaru.
– Nakont čaho?
– Što kala ich niechta prabieh na čatyroch łapach.
Nazar, Jan, Milena, Jeva, Bahdanka, Saŭka – tak zavuć Tomcinych družbakoŭ z klasy. U našaj klasie było try Natašy, čatyry Leny, try Śviety, a rešta – Iryny.
Ja adkidvaju bulbu i zakrašvaju alejem kapustu. Potym ja jašče zavaru sabie kavy, a Tomci zrablu čakalady.
Za voknami siače doždž. U ciemry čuvać rykańnie mašyn; hudzić ciepłachod nad rakoj; vokny śvieciacca. Siońnia dziady, ale talerki nie dryžać i nia padajuć dołu sa stała.
Tomcia jeść i kurčyć minki, i ja rablu joj zaŭvahu.
Voś i noč. Bomknuŭ kamputar: Paŭl ščaślivy paviedamić, što Arjan naradziła dziaŭčynku. U śpisie na rassyłku nia mienš za paŭsotni adrasoŭ. Ja ŭjaŭlaju, jak ciapier Paŭl tančyć i skača na svajoj fermie pad Delftam; ujaŭlaju, jak pačuvajecca Arjan u bolničnaj pałacie, jak jana razhladaje svajo dzicia. Ujaŭlaju, jak pierad ichnym domam šumić vializny stary kaštan pad hetym daždžom.
Ja dasyłaju im vinšavańnie i siadaju za rabotu. Zaraz ja zrablu im padarunki, majoj lubaj siabroŭcy i jejnaj dziaŭčyncy.
Ja viažu vielmi chutka.
Tomcia blednaja, jak usie dziaŭčynki ŭ horadzie. Jana skinuła koŭdru, a tonkija ručki schavała pad padušku.
Ja i maja dziaŭčynka, u vyšyni i ciemry nad horadam, nad rakoj, nad mašynami, tam, dzie siače doždž, dzie pralahajuć pavietranyja darohi dziadoŭ, dzie ciače čas, dzie śvišča viatryska. Voś i hatova: pulchny miły kaściumčyk dla małoj i stylovy žakiet dla Arjan. Zaraz jašče nalaplu svaje firmovyja jarłyčki:
Handicraft by Albina Judčyc
Belarus
A kali – užo chutka – raźvidnieje, to zialonyja kalivy ŭžo spres zaplatuć popielišča, i žyćcio sa śmiecham pojdzie sabie dalej.