BIEŁ Ł RUS

Unikalnyja kryžy-enkałpijony i pahanskija amulety ŭ Minsku — siońnia apošni dzień

29.09.2011 / 12:51

Nacyjanalny histaryčny muziej (Marksa, 12).

27 vieraśnia Nacyjanalny histaryčny muziej Respubliki Biełaruś (Marksa, 12) pradstaviŭ kalekcyju pahanskich amuletaŭ i chryścijanskich nacielnych kryžoŭ X–XVIII stahodździaŭ. U joj sabrana 168 kultavych pradmietaŭ.
Kalekcyju kryžoŭ Nacyjanalnamu histaryčnamu muzieju dapamoh nabyć Biełźniešekanombank.

«Ekspazicyja dapamahaje vyvučyć duchoŭnuju kulturu našych prodkaŭ, — adznačaje dyrektar muzieja Siarhiej Viečar. — Akramia taho, dziakujučy raznastajnaści formaŭ i arnamientaŭ možna prasačyć roznyja kulturnyja i mastackija ŭpłyvy».

Na stendach pradstaŭlenyja bronzavyja padvieski ŭ vyhladzie łyžak, klučykaŭ, hrabianioŭ. U časy pahanstva hetyja amulety byli simvałami dabrabytu ŭ chacie. Minijaciurnyja siakiery nasili mužčyny — jany vieryli, što takija padvieski dadaduć im siły.

Što ž da kryžoŭ, to niekatoryja vykananyja ŭ tradycyjach Paŭnočnaj Jeŭropy, pra skandynaŭskuju rolu śviedčać nacielnyja kryžy z «hrubaj vyjavaj Ukryžavańnia». Mnohija amulety i kryžy, naadvarot, padkreślivajuć ahulnajeŭrapiejski charaktar biełaruskaha mastactva.

Asobnaje miesca ŭ ekspazicyi zajmajuć kryžy-enkałpijony, jakija składajucca ź dźviuch častak. U ich znachodzilisia moščy śviatych ci inšyja sakralnyja relikvii. Adzin ź ich, bronzavy z emallu, byŭ znojdzieny ŭ Mścisłaŭskim rajonie. Ekśpiert Vadzim Košman adznačaje, što takija kryžy raniej nie sustrakalisia. Enkałpijony nie mahli naležać sialanam praz darahoŭlu, chutčej za ŭsio, ich nasili pradstaŭniki duchavienstva.

«Nacielny kryž — reč, jakaja dajecca čałavieku ad naradžeńnia i zaścierahaje jaho ŭsio žyćcio, — praciahvaje sp. Košman. — U hetym pradmiecie — historyja žyćcia čałavieka, jaho hustu. U kalekcyi niama absalutna adnolkavych kryžoŭ.

Časta archieołahi znachodziać padčas raskopak chryścijanskija pradmiety ŭpieramiešku z pahanskimi. Što da ŭpłyvu dźviuch relihij, to adnaznačna skazać nielha. Na niekatorych kryžach jość arnamient u vyhladzie łazy. Interpretujuć jaho pa-roznamu: adny bačać vinahrad — simvał Chrysta, inšyja — raślinny ŭzor, chutčej za ŭsio ŭłaścivy pahanstvu».

Vystava dastupnaja da 29 vieraśnia ŭklučna.
U piatnicu kalekcyja budzie adpraŭlenaja ŭ fondy, a paźniej bolšaść pradmietaŭ uvojdzie ŭ skład histaryčnych ekspazicyj muzieja.

Čytajcie taksama:

Kamientary da artykuła