«Dyjaloh z Eŭropaj — heta maneŭr Łukašenki
Łukašenku, i heta vidavočna, vielmi chočacca dyjałoha ź Jeŭropaj, ale tolki takoha, pry jakim buduć stvoranyja ŭmovy dla jaho nastupnych krokaŭ na šlachu pažyćciovaha prezidentcva.
Siońnia ŭpłyvovaja polskaja hazieta «Gazeta Wyborcza» apublikavała artykuł lidera abjadnanych demakratyčnych sił Biełarusi Alaksandra Milinkieviča «Dyjałoh ź Jeŭropaj heta manieŭr Łukašenki». Prapanoŭvajem Vašaj uvazie hety tekst:
U Jeŭropie niekatoryja palityki marać, raspracoŭvajuć i ahučvajuć novy padychod da Biełarusi: «bolš chitravaty» i «bolš realistyčny»: Zachad pierastaje sprabavać izalavać Łukašenku i prapanoŭvaje jamu zamiest hetaha ździełku. Faktyčna razmova moža iści pra toje, kab pakinuć Łukašenku va ŭładzie, ale ŭžo ŭ jakaści sajuźnika Zachada, a nie Kramla. Taki svojeasablivy Azierbajdžan na ŭschodniaj miažy ES.
U Jeŭropie padličyli, što mohuć sabie dazvolić na takuju «bolš chitravatuju» hulniu, bo prytrymlivajucca mierkavańnia, što pazicyi Łukašenki krytyčna pachisnulisia. Maŭlaŭ, Łukašenka zahnany ŭ tupik i staić pierad vybaram: pahłybleńnie ekanamičnaha kryzisu i ŭ vyniku zhoda na status maryjanietki Kramla, ci navat strata Biełaruśsiu niezaležnaści; albo palityčny dyjałoh z Zachadam, peŭnyja vymušanyja kroki ŭ nakirunku demakratyzacyi krainy i ŭ vyniku padtrymka z boku Jeŭropy pa niejtralizacyi cisku z boku Rasii.
Biełarusam niama sensu ciešycca iluzijami – Jeŭropa zacikaŭlenaja ŭ pabudovie takoha farmatu stasunkaŭ z aficyjnym Minskam, jaki b zabiaśpiečvaŭ jaje, Jeŭropy, intaresy – heta i baraćba ź nielehalnaj mihracyjaj, narkatrafikam, i, pierš za ŭsio, intaresy ŭ niaspynnym funkcyjanavańni biełaruskaha tranzitnaha karydoru. Tak stałasia, što siońnia ŭ Minsku dla Jeŭropy zyšlisia razam biełaruskaje pytańnie i enierhietyčnaja biaśpieka, kamfortnaje žyćcio jeŭrapiejcaŭ, ich dabrabyt. Harantyi ŭsiaho hetaha niekatoryja jeŭrapiejskija palityki zdolnyja bačyć navat u dyktatary Łukašenku, ale ŭ stabilnym i padkantrolnym. Zabyvajučy tolki, što nie byvaje stabilnych dyktataraŭ. Dyktatary z pryrody svajoj nie mohuć być nadziejnymi partniorami.
Łukašenka sa svajho boku prykładaje namahańni, kab padšturchnuć Zachad da krokaŭ nasustrač jaho dyktatury. Łukašenka vykarystoŭvaje cisk z boku Rasii dziela taho, kab pałochać Zachad pierśpiektyvaj pašyreńnia miažy Rasii da Bresta. Heta aznačaje pašyreńnie i rasijskaj vajennaj infrastruktury. A taksama, aznačaje adpaviednyja źmieny u samoj Rasii, jakija nie abaviazkova buduć vyhadnyja Zachadu. Łukašenka imkniecca stvaryć i pašyryć na Zachadzie mierkavańnie, što jaho režym – «mienšaje zło za Rasiju da Bresta». Pavodle jahonaj łohicy, Zachad pavinien pryznać jaho lehitymnym partnieram i pajści na aktyvizacyju palityčnych kantaktaŭ, pašyreńnie ekanamičnaha supracoŭnictva biez vyłučeńnia patrabavańniaŭ takich jak vyzvaleńnie palityčnych viaźniaŭ i ŭvohule biez napaminaŭ pra pravy čałavieka ŭ našaj krainie. Heta vyrazna prahučała ŭ niedaŭnim intervju Die WELT.
Nasamreč usie hetyja namioki Jeŭropie ab supracoŭnictvie Łukašenku patrebnyja tolki dzie zachavańnia režyu asabistaj ułady. Jon vyrašaje šerah unutrypalityčnych zadač.Imkniecca kansalidavać kirujučuju elitu, jakaja z ułasnych ekanamičnych intaresaŭ zacikaŭlenaja nie puścić u Biełaruś ni Rasiju, ni Zachad. Jon nabiraje bały ŭ hulni z elektaratam, vystupajučy ŭ roli abaroncy ad rasijskich aliharchaŭ i źviazanaha ź imi Kramla. Jon dumaje pra toje, jak zalacajučysia da Jeŭropy, zmusić Rasiju viarnucca da byłoha farmatu adnosinaŭ, kali Maskva płaciła salidnuju canu za vykanańnie Łukašenkam roli stratehičnaha sajuźnika.
Ale ŭ toj čas, kali ŭvaha hramadstva pryciahnutaja da naftahazavaj epapiei, uzmacniajecca žorstkaść palityčnaha režymu. Praciahvajucca represii adnosna aktyvistaŭ apazicyjnych arhanizacyjaŭ, niezaležnych žurnalistaŭ, dziejačoŭ niezaležnych prafsajuzaŭ.
Naradžajecca naturalnaje pytańnie: a ci nie adbiare biełaruskaje hramadstva, jaho prademakratyčnaja častka, u tym liku, tyja ludzi, jakich bili i bjuć, kidali i kidajuć u turmy, jakija stracili svaich rodnych, hety «bolš chitravaty» i «bolš realistyčny» padychod, jak zdradu? Adkaz – adznaznačny.
U hetaj situacyi dla Jeŭropy, i ŭ pieršuju čarhu dla našaj susiedki – Polščy, pamyłkova mierkavać, što napružanyja adnosiny režyma Łukašenki z Rasijaj stanuć šturškom da demakratyzacyi Biełarusi. Jeŭrapiejski sajuz pavinien, urešcie rešt, skłaści stratehiju dapamohi demakratyčnym źmienam u Biełarusi, stratehiju supracoŭnictva z prademakratyčnaj častkaj hramadstva, jakaja źjaŭlajecca adzinym nadziejnym pierpiektyŭnym partnieram dla Jeŭropy.
Pra surjoznaść namieraŭ i ŭnutranych mahčymaściaŭ režymu Łukašenki vieści dyjałoh ź Jeŭropaj možna budzie kazać tolki paśla vykanańnia šerahu ŭmovaŭ. Pierš za ŭsio, Łukašenka pavinien vyzvalić usich palityčnych viaźniaŭ. Pavinien dać svabodu presie i stvaryć mahčymaści dziela bieśpieraškodnaha isnavańnia i raźvićcia palityčnych partyj. Pravieści śledstva, adchilić z pasadaŭ i addać pad sud tych, chto datyčny da palityčnych źniknieńniaŭ u Biełarusi. Spynić represii ŭ dačynieńni da aktyvistaŭ apazicyjnych arhanizacyj. Biez vykanańnia hetych umovaŭ, lubyja sastupki Zachada buduć vieści tolki da zachavańnia ŭ centry Jeŭropy žorstkaha aŭtarytarnaha režymu.
Dziela kankretnaha dyjałohu z Zachadam Łukašenka pavinien vyrašycca na źmieny ŭ Biełarusi, jakija pahražajuć nie tolki jaho asabistym intaresam, ale i intaresam jaho najbližejšaha atačeńnia. Tamu, pakul Łukašenka budzie znachodzicca pry ŭładzie ŭ Biełarusi, vierahodnaść narmalizacyi stasunkaŭ ź Biełaruśsiu absalutna vyklučana.