Polski analityk: Treba zychodzić z taho, što Biełaruś stracić niezaležnaść
Jeŭrasajuzu treba prystasavać da hetaha svaju stratehiju, piša Vojciech Barodzič-Smalinski.
Ekśpiert upłyvovaha polskaha analityčnaha Centra mižnarodnych adnosin apublikavaŭ artykuł z analizam situacyi ŭ Biełarusi. I
Zapluščvali, bo jany małapryjemnyja.Barodzič-Smalinski adnym ź pieršych pryznaje realii, na jakija raniej u Jeŭropie imknulisia zapluščvać vočy.
Paśla ŭvachodžańnia ŭ Mytny sajuz i Adzinuju ekanamičnuju prastoru Biełaruś raźvitałasia z častkaj suvierenitetu.I hetyja źmieny nosiać niezvarotny charaktar, miarkuje
U Biełarusi zastanucca tolki farmalnyja prykmiety suvierenitetu.Treba ŭsprymać heta jak dadzienaść i z hetaha sychodzić, i pry hetym praciahvać padtrymku niezaležnickaha ruchu, miarkuje analityk.
«Jeŭrasajuzu razumniej było b zapluščyć vočy na dałučeńnie Biełarusi Rasijaj, — tak možna koratka sfarmulavać pravakatyŭnuju dumku— Heta chutčej pryviadzie da źmienaŭ u Biełarusi, čym advarotny padychod». Praŭda, sam analityk pryznaje ryzykoŭnaść takoha padychodu.Barodziča-Smalinskaha .
Pryvodzim tut nižej tekst jahonaha artykuła ź niaznačnymi skarotami.
Pasły krain Jeŭrasajuza vyjechali ź Minska.
Dvuchbakovyja adnosiny niebiaśpiečna nablizilisia da krytyčnaha punktu, za jakim moža adbycca poŭnaja strata ŭpłyvu Brusela na Biełaruś, ale jaki moža taksama stać pačatkam novaj palityki ES da hetaj krainy.
Prablemy z uviadzieńniem novych sankcyjaŭ da Biełarusi (kazus ź vieta Słavienii) pakazali, što Biełaruś dobra zasvoiła raniejšyja ŭroki i navučylisia vieści dypłamatyju pavodle rasijskich praviłaŭ, to bok pracavać cicha, ale nastojliva.
Biełaruś rašuča adreahavała na pašyreńnie sankcyj ES:adazvała svaich ambasadaraŭ z Brusela i Varšavy. U toj ža čas pradstaŭnikoŭ Jeŭrasajuza paprasili adpravicca na kansultacyi ŭ ich stalicy.
Dypłamatyčna vykazanyja prapanovy, jakija byli vyniesienyja na kansultacyi, nie raŭnavažnyja vysyłcy pasłoŭ z krainy abo pryznańniu ich piersonami non hrata. Biełaruski bok, abirajučy takuju stratehiju pavodzinaŭ, pakinuŭ dźviery adčynienymi dla viartańnia pasłoŭ.
Padobnyja situacyi zdarajucca niačasta i nie abiacajuć ničoha dobraha — jany śviedčać ab pravale dvuchbakovych adnosin.
Adnosiny ź Biełaruśsiu dva dziasiatki hadoŭ chodziać pa adnym kole: z rostu napružanaści ŭ kryzis, potym supakajeńnie — i tak da paŭtornaha achaładžeńnia adnosinaŭ. Biełaruś vykarystoŭvaje svajo vydatnaje raźmiaščeńnie pamiž Uschodam i Zachadam, rytoryku i słabaść
Jeŭrapiejskaja adkrytaść da dyjałohu ŭsprymajecca ŭ Minsku jak niepaśladoŭnaść.Jašče adnoj prablemaj źjaŭlajecca faktyčnaja adsutnaść surjoznych prapanovaŭ z Brusela dla krainy, jakaja nie vyjaŭlaje imknieńnia da intehracyi abo abjadnańnia sa strukturami ES, ale štoraz achvotniej zbližajecca z Rasijaj.
Ketryn Eštan i Radasłaŭ Sikorski musili znajści adkaz. Rašeńnie znajšłosia: prajavić salidarnaść i adklikać pasłoŭ na kansultacyi.
Na žal, srodki masavaj infarmacyi i palityki zajšli zadaloka, i niama nijakich padstavaŭ ličyć, što situacyja chutka palepšaje.
Miery, pryniatyja Zachadam, mahli b być dziejsnymi tolki pry ŭmovie, što śledam za imi buduć kankretnyja dziejańni, jakija prademanstrujuć, što Brusiel hatovy ŭziać na siabie inicyjatyvu i pazbavicca iluzij u dačynieńni da Minska.U advarotnym vypadku, praź niekalki miesiacaŭ pasły viernucca na svaje miescy i znoŭ pačniecca dypłamatyčnaja «hulnia muskułami».
Niahledziačy na šmatlikija «ale», padajecca ŭsio ž, što chutkaje viartańnie da paŭnavartasnaha funkcyjanavańnia dypłamatyčnych misij źjaŭlajecca najvažniejšym.Možna vykazać zdahadku, što jakraz u biełaruskim vypadku, kali rehularnyja kantakty pamiž Minskam i inšymi stalicami abmiežavanyja, praca ambasadaraŭ nadzvyčaj važnaja. Na žal, viartańnie pasłoŭ u Minsk nie vyrašyć prablemu nievynikovaści jeŭrapiejskaj palityki.
Adklikańnie pasłoŭ i niedachop piersanału ŭ dypłamatyčnych pradstaŭnictvach u doŭhaterminovaj pierśpiektyvie moža pryvieści da niebiaśpiečnaha dla Biełarusi pierafarmulavańnia jeŭrapiejskaj palityki.
ES moža vybrać, da prykładu, realistyčny i prahmatyčny kurs, što adkryje pole dla adstupleńnia ad aŭtanomii / niezaležnaści Biełarusi.
Kali heta adbudziecca, možna mierkavać, što novaja palityka ŭ dačynieńni da Minska budzie sfarmavana na asnovie nastupnych acenak:
a) Jeŭrapiejski sajuz nie budzie mieć patreby ŭ poŭnym składzie svaich dypłamatyčny pradstaŭnictvaŭ u Biełarusi, dla taho kab efiektyŭna abaraniać svaje intaresy.
b) dziaržavy Sajuza mohuć dazvolić sabie ćviordy kurs u dačynieńni da Minska i źnižeńnie ranhu dypłamatyčnych misij, bo heta nie paŭpłyvaje na dynamiku raźvićcia ekanamičnych adnosin. Palityčnyja adnosiny buduć farmavacca z ulikam pazicyi Rasii jak boku, jaki maje ŭpłyŭ na palityčnyja padziei ŭ Biełarusi.
v) stupień intehracyi Biełarusi z Rasijaj u ramkach intehracyjnych struktur: Sajuz Biełarusi i Rasii, Adzinaja ekanamičnaja prastora, Zona svabodnaha handlu i Mytnaha sajuza spryjajuć tamu, kab hałoŭny centr pryniaćcia ekanamičnych rašeńniaŭ byŭ pieraniesieny ŭ Maskvu, a Minsk tolki farmalna zachavaŭ atrybuty suvierenitetu: pasadu prezidenta, parłamient, vojska, ściah, himn, pašparty i h.d.
h) Jeŭrapiejski sajuz zhodny z tym, što Biełaruś moža časova stracić svaju niezaležnaść. Demakratyčnyja pieramieny ŭ hetaj krainie niemahčymyja biez hłybokich palityčnych i demakratyčnych źmienaŭ u Rasii.
d) hramadzianam Respubliki Biełaruś praściej znajści pracu ŭ Rasii, čym lehalna pracavać u krainach Jeŭrapiejskaha sajuza, jakija nie majuć namier spraščać praceduru vydačy viz u Šenhienskuju zonu i źnižać vydatki na ich atrymańnie.
Ryzykoŭnaja novaja palityka ES u dačynieńni da Minska, sfarmavanaja na asnovie pryviedzienaj vyšej hipatetyčnaj acenki situacyi moža pryniać nastupny vyhlad:
1. Prysutnaść supracoŭnikaŭ ambasady źviedzienaja da minimumu. Sajuz padtrymlivaje pasolstva ŭ reštkavaj formie (biez ambasadara, samaja vysokaja pasada — daradca). Poŭny skład štataŭ dypłamatyčnych pradstaŭnictvaŭ možna razhladać jak prykmietu reśpiektabielnaści, ale Brusiel nie zaležyć ad hetych suviaziaŭ całkam. Padtrymańnie pradstaŭnictvaŭ u takoj formie dazvalaje chutka adnavić poŭnuju strukturu i viarnucca da dypłamatyčnaha dyjałohu ŭ nadzvyčajnych situacyjach, i adnačasova prymušaje kiraŭnictva Biełarusi da anałahičnaha skaračeńnia štatu i źnižeńnia ranhaŭ svaich ułasnych pradstaŭnictvaŭ.
2. Sajuz rearhanizuje rasparadak konsulstvaŭ: kali krainy Šenhienskaha dahavoru unifikujuć paradak vydačy viz, moža stacca, što mienavita ŭ Biełarusi Brusel zmoža jaho aprobavać. Mahčyma, buduć sfarmavanyja adzinyja konsulstvy ES u kožnym abłasnym horadzie.
3. Handlovyja pradstaŭnictvy ŭzmocniać pazicyi za košt dypłamatyčnych pradstaŭnictvaŭ. Umacavańnie siaredniaha kłasu i ekanomiki Biełarusi ŭ ekanamičnych intaresach usich krain sadružnaści. Urad Biełarusi zajaŭlaje ab svajoj adkrytaści dla inviestycyj, a taksama ab žadańni pryciahnuć zachodni kapitał.
4. Biełaruskija adździeły, jakija adkazvajuć za manitorynh situacyi, mohuć być pieraviedzienyja ŭ ambasady adpaviednych krain ES u Maskvie.
5. Padtrymka hramadzianskaj supolnaści ŭ Biełarusi budzie ažyćciaŭlacca i nadalej: nijakich surjoznych źmienaŭ tut nie čakajecca. Finansavańnie hramadzianskaj supolnaści i NDA siońnia ažyćciaŭlajecca z parušeńniem normaŭ miascovaha zakanadaŭstva, i krainy ES nie majuć instrumientaŭ dla abarony svaich partnioraŭ.
6. Jeŭrapiejski sajuz
Jakimi b fantastyčnymi i niejmaviernymi ni zdavalisia hetyja tezisy, treba zychodzić z taho, što Biełaruś hublaje svaju niezaležnaść.Biełaruski bok taksama pavinny zrazumieć, što sproba hulać z ułasnaj niezaležnaściu, šantažujučy Jeŭrasajuz (ź jakim treba było b supracoŭničać, bo inakš biełaruski bok šturchaje krainu ŭ abdymki Rasii), nikudy nie viadzie. Jość šmat adcieńniaŭ šeraha, i pryviedzienyja vyšej razvahi pakazvajuć, što ŭ Brusela ŭsio ž jość vybar.
Strata suvierenitetu Biełarusi nie adbudziecca adnamomantava.My sočym za pracesam, i nam zdajecca, što jon zvarotny: mahčyma, marudlivaść pracesu prytuplaje pilnaść Jeŭropy.
Hramadzianskaja supolnaść u Biełarusi nie isnuje: my bačym tolki jaje zarodki, ale jana moža hetak ža raźvivacca ŭ situacyi, kali Biełaruś nie budzie aficyjna niezaležnaj dziaržavaj.
Zachad moža praciahvać inviestavać u Biełaruś, kab dbać ab svaich intaresach i vybudoŭvać dobryja adnosiny, ale Alaksandr Łukašenka i jaho asiarodździe musiać razumieć, što biez surjoznych strukturnych reformaŭ Biełaruś stanovicca ŭsio mienš pryvabnaj u ekanamičnym płanie. Inviestycyi ŭ hetaj krainie raźličanyja na bolš doŭhi čas, kab, mahčyma, pieražyć Łukašenku —
dla biznesu niama roźnicy, raźvivacca im u miežach Respubliki Biełaruś ci ŭ Biełaruskaj Hubierni.U abodvuch vypadkach jany pryniasuć svaju vyhadu.
* * *
Vojciech