Niedziciačyja cacki
Šyć cacki ŭ Žłobinie sam Boh zahadaŭ.
Ciapier na pieronach u Žłobinie handlaroŭ cackami nie sustrenieš.
Handlary cacak prapanujuć svoj tavar zdala.
Sabaki pačynajuć jurachać, kali bačać ludziej u formie.
Prynamsi, takoje ŭražańnie składvajecca ŭžo paśla samaha paviarchoŭnaha znajomstva z horadam. Repartaž Siarhieja Bałaja.
Usiaho adno horadaŭtvaralnaje pradpryjemstva — Biełaruski mietałurhičny zavod — haradžan prakarmić nie ŭ stanie. Zatoje z savieckich časoŭ pracuje fabryka AAT «Biełfa» — najbujniejšy vytvorca štučnaha futra ŭ SND.
Historyja zamoŭčvaje, chto pieršy prydumaŭ pradać cacku na vakzale. Ale prykład staŭ vielmi nahladnym. Siońnia vytvorčaść cacak u Žłobinie — cełaja industryja. Adnačasova heta i samatužnyja majsterni, što šyjuć kolki paru «lalek» na prodaž kala vakzała, i pramysłovaja vytvorčaść, jakaja adpraŭlaje partyi cacak optam u Rasiju.
Žłobin — adziny horad Biełarusi, dzie jość cacačny rynak. Tut pradajuć štučny miech, sinciepon z parałonam, raznastajnyja aksesuary — vočki, raty i inšyja detali.
Jašče piać hadoŭ tamu, prajazdžajučy hety horad, možna było nazirać harmidar kala ŭsich tranzitnych ciahnikoŭ. Uzdoŭž vahonaŭ vystrojvalisia dziasiatki pradaŭcoŭ.
U 2010-m miascovyja ŭłady zabaranili hety rynak na pieronie i navat naładzili palavańnie na nielehalnych handlaroŭ. Praŭda, skardziacca pradaŭcy-nielehały, alternatyvy pracaŭładkavańnia, pa sutnaści, nie prapanavali.
Ciapier na Žłobinskim čyhunačnym vakzale ŭ piceryi «niasie vachtu» niekalki pradaŭcoŭ. Chtości šyje cacki sam, niechta biare na realizacyju.
— U nas tut u dźvie źmieny praca, — žartuje Alena Fiodaraŭna (imiony surazmoŭcaŭ pa ich prośbie źmienienyja). — My staim dniom. Potym pryjdzie načnaja źmiena.
Pa słovach pradaŭcoŭ, z tych časoŭ, jak ich «vyžyli» ź pierona, pražyć na prodažy cacak stała vielmi ciažka.
— Našy ceny — ad 10 da 250 tysiač za cacku, — dzielicca surazmoŭca. — U asnoŭnym biaruć drobiaź za 10-15 tysiač rubloŭ. Časam tepciki abo čuni (ich my taksama šyjem). Tak u dzień vychodzić ad 30 da 50 tysiač zarobku. Časam bolš, ale čaściej — naohuł ničoha.
Alena Fiodaraŭna pajšła z BMZ ŭ 1986 hodzie i pačała šyć cacki na prodaž:
— Spačatku było ciažka. Ale potym pryvykła. Kuplajem miech, sinciepon, vykrojvać i šyjem.
Pa słovach samatužnych vytvorcaŭ, jany sočać za apošnimi tendencyjami ŭ śviecie cacak vielmi pilna. Na zasłanaj kardonam pryvakzalnaj plitcy možna znajści i Spanč-Boba, i šablazubuju vaviorku z «Lednikovaha pieryjadu», i Mašu ź miadźviedziem.
— Kali źjaŭlajecca novy piersanaž multfilma, kuplajem maleńkuju kitajskuju cacku takoha hieroja, raźbirajem na zapčastki i zdymajem kalki vykrajek, — dzielacca niachitrymi sakretami surazmoŭnicy. — Potym na ksieraksie pavialičvajem vykrajki i šyjem takija ž. A čaściej i navat lepš. Bo tyja — kitajskija, nieviadoma z čaho zroblenyja. A hetyja — našy.
Pobač z handlarami błukajuć sabaki.
— My ich nie pryručali, ale jany sami brešuć, ubačyŭšy čałavieka ŭ formie. Tak my paśpiavajem sabracca, — dzielacca žančyny. — Z padatkavikami ciažej — jany ŭ cyvilnym. Ale z Novaha hoda mocna nie «treśli».
— Ceny ŭ nas minimum u dva razy nižej, čym na kramnyja cacki, asartymient bolšy i z nahody jakaści možna paspračacca, — śćviardžaje adzin pradaviec. — Nam zabaraniajuć handlavać kala vakzała. A na što žyć, kali niekatoryja i miljona ŭ miesiac nie zarablajuć?
Surazmoŭcy, spačatku varoža hladzieli na fotaaparat, usio ž dzielacca svaimi prablemami. Kažuć, što ich tak zvany «biznes» zusim nie cukar, jak zdajecca čynoŭnikam i padatkovaj.
Uletku i ŭvosień padzarablajuć ŭ kałhasach, a ŭzimku šyjuć cacki. Časta pracujuć siamiejnym padradam — žonka vykrojvaje i šyje, muž nabivaje i pradaje.
Zusim pobač z vakzałam miascovaja słavutaść — «Rynak futra», na jakim pradajuć i kuplajuć cacki optam. Rynak pracuje z troch nočy i da ranicy, adsiul žłobinskija cacki furami źjazdžajuć u Rasiju i Ukrainu.
Nasuprać — aŭtavakzał. I tut znoŭ ŭsich chto źjaždžaje i prybyvaje, sustrakaje ź dziasiatak pradaŭcoŭ z vaviorkami, miškami, čaburaškami i vaŭkami. Situacyja — takaja ž jak i ŭ kalehaŭ na čyhunačnym vakzale.
— Jašče niekalki hadoŭ i nas «dacisnuć» štrafami, — narakajuć tut.
Pavieličeńnie bazavaj vieličyni, a adpaviedna, i sumaŭ štrafaŭ, tut pryniali sa zmročnaj asudžanaściu ...