Jak budziem raźvivać turyzm u Hrodnie?

Zaŭvahi i prapanovy ad nieabyjakavych hrodziencaŭ.

Za apošnija niekalki tydniaŭ u horadzie prajšło niekalki sustreč «na vyšejšym uzroŭni», pryśviečanych raźvićciu turyzmu ŭ Hrodnie i vobłaści. Z adnaho boku ciešyć, što kiraŭnictva vobłaści źviarnuła ŭvahu na pytańni raźvićcia turystyčnaj śfiery horada (daŭno para, bo Hrodna na apošnim miescy siarod usich abłasnych centraŭ krainy pa kolkaści turystaŭ, asabliva zamiežnych). Ź inšaha boku, časam było takoje ŭražańnie, što čynoŭniki jašče vielmi dalokija ad pytańniaŭ kultury.

Asabliva kali adzin ź ich, adkazvajučy na skarhu pradstaŭnika turfirmy ab tym, što polskija turystyčnyja aŭtobusy trymajuć na miažy pa čatyry hadziny, zajaviŭ, što na palakach śviet klinam nie syšoŭsia i my budziem pryciahvać u naš horad «inšych» zamiežnych turystaŭ.

Asnoŭnaj mieraj, za jakuju ŭchapiłasia kiraŭnictva abłasnoha sportu i turyzmu, moža ŭ bližejšy čas stać zabarona niehrodzienskim ekskursavodam vadzić ekskursii pa našym horadzie. Jak heta rašeńnie budzie pravodzicca ŭ žyćcio i jakuju karyść akaža dla raźvićcia turyzmu ŭ vobłaści — nie zrazumieła.

Bo dazvołu pravodzić ekskursii (u tym liku i hrodziencam) vydaje kamitet pa turyźmie ŭ Minsku i dla jaho čynoŭnikaŭ budzie vialikim adkryćciom, što vydadzienyja imi paśviedčańnia «nie dziejničajuć» u Hrodnie.

Budzie cikava, kali svaje licenzii ŭviaduć Minsk, Połack, Navahrudak i inšyja harady krainy. Vajna ŭsich suprać usich? Tady, adpraŭlajučysia ŭ ekskursiju, skažam, na Navahrudak-Mir - Niaśviž-Minsk, treba budzie zamović 5 ekskursavodaŭ!?

Płanavyja pakazčyki čynoŭnikam pa pieršym časie heta rašeńnie padymie, adnak u kančatkovym vyniku pryviadzie da taho, što pazbaŭlenyja vyhady turfirmy ź inšych haradoŭ prosta pierastanuć prapanoŭvać ekskursii ŭ Hrodna i słabaja krynica turystaŭ u našym horadzie kančatkova vyčarpajecca.

Zastajecca spadziavacca, što hetaje absurdnaje rašeńnie nie budzie pryniata, ci jak minimum spačatku stvorać biuro dla akredytacyi ekskursavodaŭ u Hrodnie, ale z mahčymaściu atrymać tam licenzii nie tolki hrodziencam.

Inakš, akramia ŭsiaho inšaha, i tak daloki ad turystyčnych tras (palakaŭ ža my ŭ raźlik nie biarem) Hrodna ryzykuje zarabić imidž horada, dzie haniajucca za ekskursavodami.

Cikavaja i tradycyjnaja adździelenaść turyzmu ad kultury, jakaja zachavałasia z savieckich časoŭ. Za zachavańnie pomnikaŭ (hałoŭnaha abjekta turyzmu ŭ horadzie) ŭ nas adkazvaje ŭpraŭleńnie kultury, a za samich turystaŭ — kiravańnie sportu i turyzmu. Byccam hrodzienskija turysty, heta hrupa viasiołych chłopcaŭ u krasoŭkach z zaplečnikami, jakija źbirajucca łazić pa skałach, a nie naviedvać muziei abo staradaŭnija chramy. Było b niadrenna, viadoma, raźvivać i turyzm u spartyŭnym sensie, adnak dla hetaha nie zaškodziła choć by pabudavać paru dziasiatkaŭ kiłamietraŭ vieładarožak (na Aŭhustoŭski kanał, u rajon Hožy i Parečča-Azior i pa samim horadzie).

Naohuł patrabavańni «šturchnuć» raźvićcio turyzmu ŭ Hrodnie vyhladajuć dosyć kamična. Jany nahadvajuć situacyju, kali na staruju fabryku prychodziać novyja haspadary i zahadvajuć niadrennym, ale niezacikaŭlenych u prajavie inicyjatyvy rabočym (ich zarpłaty nichto padymać nie źbirajecca) zarabić na starych stankach dla novych haspadaroŭ vielizarnyja prybytki. Łahična tady spytać hetych haspadaroŭ: «A što vy sami zrabili dla taho, kab hetaja fabryka pačała davać prybytak?»

U Mahilovie adnavili ratušu, u Viciebsku razburanyja balšavikami chramy, u Homieli ŭkłali miljony dalaraŭ u adnaŭleńnie pałaca Paskievičaŭ

Ci natoŭpy turystaŭ pavinny valić u Hrodna, kab pahladzieć na razvaliny kirchi, paŭrazburanuju sinahohu sa škłopakietami ŭ voknach abo Stary Zamak, u jakim ad zamka zastałosia niašmat.

Usio heta, pytańni, viadoma, rytaryčnyja, adnak absalutna zrazumieła, što dla taho, kab patrabavać ad histaryčnaj spadčyny horada finansavaj addačy, treba spačatku ŭkłaści choć niešta ŭ hetuju našu spadčynu. I heta pavinny być nie tony silikatnych błokaŭ, tysiačy škłopakietaŭ, i miljony litraŭ tannaj farby.

Treba:

Pa-pieršaje — realna ŭziać pad achovu USIE cikavuju architekturnuju spadčynu horada, a nie tolki toje, što było ŭniesiena ŭ śpisy ŭ kancy 1980-ch hh. Siońnia bačnaje vidavočnaje niežadańnie adkaznych instytucyj hetyja śpisy papaŭniać (paśla šmatlikich hutarak ab Novym Śviecie tam ničoha nie robicca).

Pa-druhoje — treba padtrymać ułaśnikaŭ histaryčnaj spadčyny ŭ pytańni zachavańnia pieršarodnaha abličča budynkaŭ. Kali čałaviek budzie viedać, što jamu daduć tanny kredyt na draŭlanyja vokny, jon nie budzie stavić škłopakiety, a pastavić mienavita takija vokny. Ale hety kredyt treba jamu dać. Hetak ža treba padtrymać raźvićcio ŭ horadzie małoha biźniesu ŭ śfiery restaŭracyi, treba stvaryć bazu dla zachavańnia spadčyny.

Pa-treciaje — treba maksimalna «histaryzavać» prastoru horada. Patrebnyja tablicy sa starymi nazvami vulic (pobač u novymi), malunki starych mastakoŭ na vulicach, pakazalniki turystyčnych maršrutaŭ, vystavy pad adkrytym niebam, infarmacyja ab budynkach na ścienach starych pabudoŭ. Tut ničoha nie treba prydumlać — usio heta daŭno jość u Biełastoku, Varšavie, navat Mahilovie i Baranavičach. Hetaha niama tolki ŭ Hrodnie.

Pa-čaćviortaje — horadu patrebien ahulny prajekt, brend, pažadana centr papularyzacyi i «prasoŭvańnia» Hrodna. Ahulnym prajektam pavinna stać sprava, jakaja nas mahła b abjadnać, niešta nakštałt prajekta «Adnovim Kałožu razam», tolki nie taki biurakratyzavany i zahadzia pravalny. Naprykład, adnaŭleńnie Fary Vitaŭta ŭ jaje pieršapačatkovym vyhladzie. Hety chram — simvał našaha horada. Pakul jon znoŭ nie ŭźniasiecca nad nami — nie budzie nam ni spakoju, ni pośpiechu.

A ŭ cełym horad i ludzi, što viedajuć lubić jaho, pavinny adčuć na sabie nie prymus, nie zabaronnyja miery i pahrozy, a realny kłopat i praciahnutuju ruku supracoŭnictva. Tady, moža być, niešta i atrymajecca.

Kamientary da artykuła