Mitrapalit Fiłaret: Śviatary ŭ vajnu byli miž mołatam i kavadłam
Na kanfierencyi, pryśviečanaj Druhoj suśvietnaj vajny, uładyka Fiłaret cytavaŭ knihu archijepiskapa Afanasija (Martasa).
U mai ŭ Minsku prajšła navukovaja kanfierencyja «Cyvilnaje nasielnictva ŭ vajnie». Forum adbyŭsia na bazie Nacyjanalnaj biblijateki Biełarusi i Biełaruskaha dziaržaŭnaha muzieja historyi Vialikaj Ajčynnaj vajny, piša church.by.
Kiraŭnik BPC, mitrapalit Fiłaret padzialiŭsia dumkami pra los biełaruskaha duchavienstva padčas niamieckaj akupacyi, jakoje apynułasia pamiž niamieckimi akupantami i savieckimi partyzanami.
«Ab stanoviščy śviaščennasłužycielaŭ u hety pieryjad, — skazaŭ uładyka, -- možna daviedacca sa słoŭ vidavočcy i ŭdzielnika padziej časoŭ akupacyi — archijepiskapa Afanasija (Martasa).Jon paviedamlaje nam: «Stanovišča biełaruskaha duchavienstva, asabliva ŭ vioskach, było nadzvyčaj ciažkim. Z adnaho boku — partyzany, jakija śmieła chadzili pa vioskach i rabavali nasielnictva i duchavienstva, z druhoha boku — niamieckaja žandarmieryja i padraździaleńni SD, jakija viali baraćbu z partyzanami i surova raspraŭlalisia z usimi, u kaho partyzany byvali».
Ale zatym mitrapalit padrabiazna spyniŭsia na represijach suprać duchavienstva z boku niemcaŭ, u tym liku i suprać tych śviataroŭ, chto adkryta dapamahaŭ partyzanam.
«Biełaruski narod u pieravažnaj svajoj bolšaści nie pryniaŭ akupacyjnuju ŭładu, jakaja niesła čužy jamu „novy paradak“ i jakaja zajmieła dziorkaść pryznać svaim ściaham jazyčničkuju svastyku zamiest Kryža Chrystovaha.I biełaruskaje duchavienstva zastałosia sa svaim narodam. Naraŭnie z pastyrskim słužeńniem duchavienstva ŭ Prastoła Božaha pra heta moža śviedčyć i jaho malitoŭnaja, maralnaja i materyjalnaja padtrymka narodnaha supracivu akupantam. Formy jaje byli roznyja: zabieśpiačeńnie praduktami charčavańnia, miedykamientami, pradastaŭleńnie prytułku partyzanam, ich lačeńnie; ŭtojvańnie moładzi ad zhonu ŭ Niamieččynu; dapamohu i ŭtojvańnie vajennapałonnych; vydača daviedak ab dobranadziejnaści i h.d».