Siarhiej Chareŭski. Viera — heta svajo
№ 07 (128) 1999 h.
Viera — heta svajo
Paet Adam Hlobus u adnym svaim vieršy napisaŭ:
Ja staju na kryžy
Biełaruskich daroh
I nia baču dźviarej
Za jakimi jość Boh
U hetych słovach rospač pakaleńnia, jakoje hvałtam było adarvanaje ad śviatyniaŭ. I, šukajučy Boha nanoŭ, novyja pakaleńni nie znachodziać jaho ŭ pakaleńniaŭ starejšych. Poviaź abarvałasia. Abarvałasia niedzie tamaka, dzie źnikała i mova.
Pošuki Boha pačynajucca tam, dzie adkryvajecca Biełaruś. Pavieryŭšy ŭ biełaruščynu, u jaje biaskoncuju praciahłaść u histaryčnym časie, šukajecca bolšych tłumačeńniaŭ taho, čamu my adroznyja ad inšych: «Boža, što kaliś narody na asobki padzialiŭ, i chacieŭ kab narod kožny movaj rodnaj havaryŭ...» Spačatku nia vieryłasia, što naša mova musić zahinuć, prapaści miž inšych. Heta pieratvaryła b u absurd stahodździ našaje historyi, pasyjanarnyja pamknieńni adradžencaŭ i ich achviaru. Achviara nia hinie. Achviaru možna zabyć. I jana była zabytaja. Ci možna pavieryć u achviaru Chrysta, kali nie daješ viery achviary svaich suplamieńnikaŭ?
Zrabiŭšy dla siabie adziny vybar na karyść biełaruščyny, heta aznačaje, pavieryŭšy ŭ jaje biaskoncaść, niepaźbiežna paŭstanieš pierad nastupnym vybaram: «Ci ŭsio, što stvorana pakaleńniami da ciabie, što robiš ty sam i što buduć rabić paśla ciabie, isnuje tolki tut, na ziamli?» Kali tak, to, moža, biełaruščyna jość tolki pryvatnym zaniatkam, hobi, źbieham hustaŭ?
... Kali ja stajaŭ na Vielikodnaj imšy ŭ Višnieŭskim kaściole, słuchaŭ kazańnie ajca Čarniaŭskaha, bačyŭ u vačach ludziej čystyja ślozy chvalavańnia j radaści, niešta źmianiłasia i ŭva mnie. Kali ž zapiajaŭ chor, u mianie pierachapiła dychańnie i ja amal fizyčna adčuŭ prysutnaść Boha. Heta byŭ ci nia samy śvietły dzień u žyćci. Usio było tut maim: mova, ludzi, bažnica i... prydbanaja viera. Hetak dla mianie, savieckaha padletka, śviet nabyvaŭ cełaść. Ja pierakanaŭsia va ŭsim, pra što raniej tolki zdahadvaŭsia...
Niama svajho — nia budzie viery. Pra toje kazaŭ i apostał Pavał, zaklikajučy malicca ŭ słovach svaich, zrazumiełych, a nie hruvaścić bieźlič niezrazumiełych čužych słovaŭ. Ci moža być viera ŭ pastvy, jakuju viaduć čužyja pastary? Čužyja ludzi, čužaja mova. Tolki viera nia moža być čužoju.
Ci možna abyścisia biez pasiarednikaŭ, adnamu spaścihnuć sens sakramentu, adčuć prysutnaść Boha? Badaj. Ale kali na tvaim šlachu paŭstaje Asoba, jakaja svaim ducham macuje ciabie i daje nadzieju, tvoj šlach moža stać śvietłym i peŭnym. Śviatarstva ajca Nadsana, ajca Čarniaŭskaha, ajca Matusieviča adkryła toj šlach dla mnohich.
Hetkim ci padobnym čynam da relihii źviartalisia maje adnahodki, jakija znachodzili siabie va ŭłońni biełaruščyny. Najpierš viartałasia mova, za joj histaryčnaja śviedamaść. Paśla ŭśviedamleńnia siabie subjektam času i ziamli, źjaŭlałasia praha poviazi ź biaskoncaściu, znajści sabie apiryšča, ci apraŭdańnie, u viery. Badaj, niechta znajšoŭ i Boha.
Viera — heta svajo. Jana vierniecca ŭ Biełaruś, kali Biełaruś stanie svajoj dla biełarusaŭ.
Siarhiej Chareŭski