Źmicier Bartosik. Siakiera nieviadomaha sałdata
№ 14 (135) 1999 h.
Źmicier Bartosik
Siakiera nieviadomaha sałdata
U adnoj rocie ŭ Rasiei razam sa mnoju słužyli dva biełarusy, dva ziamlaki. Pamiž imi była vialikaja roźnica ŭ hadach — adnamu 19, druhomu 28. Za plačyma pieršaha byŭ tolki niaskončany technikum. U druhoha — burlivaje žyćcio, što pakinuła na jahonym ciele krasamoŭnyja šnary i tatuiroŭki. Proźvišča starejšaha zapomnić było niaciažka. Jaho zvali Niemiec.
Pakolki ŭ vojska Niemca zabrali z kalonii i pad samy ŭzrostavy limit, dyk uvieś svoj emacyjny zapał jon abrynuŭ na hałovy j dušy adnapałčanaŭ. Nia dziva, što na praciahu ŭsiaho svajho novaha dvuchhadovaha terminu jon staŭ abjektam nianaviści dla ŭsich — ad navabranca da «dziembiela». Ale asablivaj uvahaj Niemiec adorvaŭ svajho ziemlaka. Nie davaŭ jamu prachodu ani na abjekcie, ani ŭ kazarmie. Abrazy, žorstkija poŭchi dy inšyja «niestatutnyja dačynieńni» sypalisia na hałavu biednaha «ziomy» i ŭdzień, i ŭnačy. Toj maŭčaŭ. I heta praciahvałasia datul, pakul adnojčy rankam Niemca nie znajšli za budaŭničym vahončykam z prałamanym čerapam. Skarystanaja na toje siakiera lažała pobač.
Naš atrad uzdychnuŭ z palohkaj. A słava hieroja, dziakujučy hetamu ŭčynku, pajšła na ŭsiu vajskovuju akruhu. Usio było raźličana im da drobiaziaŭ — maršrut Niemca z abiedu, nieprahladnaje ź inšych kropak miesca pamiž vahonami. Navat čas zabojstva.
Niemcu zastavałasia słužyć niekalki tydniaŭ. Tamu, čyjo proźvišča nazaŭždy ścierłasia z majoj pamiaci, — paŭhoda. Jon zrabiŭ toje, ab čym nam usim tolki maryłasia. Tamu ŭsie ščyra žadali jamu nikoli nia być złoŭlenym.
A złavili jaho praz try miesiacy. Sud pryznačyŭ šeść hadoŭ ahulnaha režymu. Peŭna, Boh byŭ na jahonym baku. Niemiec vyžyŭ. Jon moh morhać vačyma, mykać i prymać ježu z matčynaj ruki...
Adzinaje, što dla mianie zastałosia niajasnym — ci ździejśniŭ by hieroj zadumanaje, kali b Niemiec byŭ uzbekam ci hruzinam? Ci dasiahnuła b nianaviść taho nakału, jaki biezrazvažna ŭźniaŭ ruku na kryŭdziciela-adzinakreŭnika? Nia viedaju. Mahčyma, adnaho čakała b ciapier karjera bandyta. Druhi ž nasiŭ by svaju złość pa siońniašni dzień.