Mif pra niezamiennaść kiraŭnika
№ 15 (136) 1999 h.
Mif pra niezamiennaść kiraŭnika
Televizar
Mif pra niezamiennaść A.Łukašenki na pasadzie kiraŭnika krainy stvaraŭsia ŭsie hetyja piać hadoŭ. Vynik — u siońniašnich sacyjalahičnych apytańniach, dzie 45 pracentaŭ i siońnia hałasavali b za Łukašenku, ź ich pracentaŭ 20 — tamu, što lepšaha (inšaha) usio roŭna niama. Miž tym, heta tolki mif, i jahonaje stanaŭleńnie źviazanaje ź dźviuma pryčynami:
1. Uzurpacyja A.Łukašenkam elektronnych ŚMI. Dzie jašče možna pabačyć i pačuć patencyjnych kankurentaŭ, jak nia ŭ radyjo i telebačańni? U niezaležnaj presie? Ale jaje efektyŭnaść u sto razoŭ nižejšaja za TB, dzie na dzień času Łukašenki prychodzicca nul času kankurentaŭ.
2. Bačačy marnaść vysiłkaŭ i vuzkaść svajho infarmacyjnaha pola, apazycyjnyja partyi pierastali surjozna «raskručvać» svaich kandydataŭ. Takaja praca prosta nie viadziecca.
1. Ci jość u A.Łukašenki realnyja kankurenty?
2. Što treba zrabić pretendentam na pasadu prezydenta, kab pieramahčy na vybarach?
3. Što b Vy zrabili ŭ pieršuju čarhu, kali b stali prezydentam Biełarusi?
Siarhiej ANTONČYK,
lider rabočaha ruchu:
1. Takija kankurenty jość: u Biełarusi ž, kali nie pamylajusia, dzieści 2300 kałhasaŭ i saŭhasaŭ, čyje staršyni mahli b paspaborničać z Łukašenkam, bo ŭzrovień u ich adnolkavy ź im. Kali ž havaryć surjozna, dyk u nas nasamreč jość dziasiatki vielmi dobrych arhanizataraŭ, kiraŭnikoŭ bujnych pradpryjemstvaŭ nacyjanalnaha ŭzroŭniu. U respublicy šmat dastatkova viadomych palitykaŭ, navat kiraŭnik prafsajuzu — luboha: rehijanalnaha, aficyjnaha, niezaležnaha — budzie lepšy za Łukašenku. Da taho ž, u nas bahata ludziej «niezaśviečanych»: razumnych, zdolnych, adkaznych. Ja paŭtarusia: luby čałaviek budzie lepšy za jaho, bo nichto nia budzie svarycca z usimi susiedziami, parušać ekanamičnyja, palityčnyja zakony tak, jak heta robić Łukašenka.
2. Treba vyjści na telebačańnie, vystupać praź inšyja ŚMI. I nieabchodna mieć vielmi mocnuju kamandu prafesijanałaŭ. Uziać, naprykład, Vałensu. U jaho ž usiaho 8 kłasaŭ adukacyi, i vialikuju rolu ŭ jaho abrańni adyhrała kamanda. Dumaju, nastupnaha prezydenta vyłučyć liberalnaja namenklatura. Takimi realnymi pretendentami na pasadu Prezydenta źjaŭlajucca siońnia Čyhir, Lavonaŭ. Karaciej, chto-niebudź z namenklatury, bo kraina ž savieckaja i narod nie padtrymaje krajniuju demakratyčnuju apazycyju.
3. Heta pytańnie z haliny fantastyki. Kali ž heta sabie ŭjavić, dyk, u pieršuju čarhu, ja b pierapyniŭ represii, što čynić Łukašenka, i ŭzbudziŭ by kryminalnyja spravy suprać kožnaha, chto parušaŭ zakon, siedziačy ŭ dziaržaŭnym kreśle. A ŭ sfery ekanomiki niama čaho vydumlać, u nas jość dobryja prykłady raźvićcia našych susiedziaŭ: Polščy, Litvy, Łatvii. Asnoŭnaje — heta palityčnaja i ekanamičnaja skiravanaść na Zachad.
Stanisłaŭ BAHDANKIEVIČ,
lider Abjadnanaj Hramadzianskaj Partyi:
1. Ja zaŭždy kazaŭ, što dumka ab tym, niby 10-miljonny narod sparadziŭ tolki adnaho hienijalnaha palityka — poŭnaje hłupstva. Patencyjał biełarusaŭ vielmi vialiki. Pryčynaj ža najaŭnaj niastačy realnych kankurentaŭ Łukašenku źjaŭlajecca adsutnaść dostupu da ŚMI, mahčymaści sustrečaŭ z rabočymi, studenckaj moładździu i h.d. Lideraŭ-prafesijanałaŭ u nas šmat, chiba tolki brakuje lidera ekstremalnaha, lidera vulicy. Ludziej, zdolnych kiravać, analizavać, pryjmać rašeńni, u nas bolš, čym dastatkova. U našaj partyi, da prykładu, 6 eks-ministraŭ. Čym jany nie realnyja kandydaty i kankurenty Łukašenku? Sprava palahaje ŭ tym, što adzin hraje ŭ šachmaty jak intelektuał, a druhi biare došku i bje joju svajho praciŭnika pa hałavie.
2. Pa-pieršaje, treba stvaryć narmalnaje zakanadaŭstva ab vybarach, pavodle eŭrastandartaŭ, a kab vyklučyć mahčymaść falsyfikacyi, treba, kab apazycyja mahła kantralavać vybarčy praces na ŭsich uzroŭniach, kab byli niezaležnyja naziralniki na ŭsich učastkach. Nu i, viedama, nieabchodna zabiaśpiečyć dostup da ŭsich srodkaŭ masavaje infarmacyi ŭ roŭnym pamiery dla ŭsich kandydataŭ.
3. Samaje pieršaje — zabiaśpiečyŭ by poŭnuju svabodu infarmacyi dla nasielnictva, kab dapamahčy narodu strukturyzavacca, vyznačycca ŭ svaich palityčnych pohladach.
Da taho ž, ja b zrabiŭ realnaj viarchoŭnaść zakonu, adnaviŭ by vybarnaść miascovych orhanaŭ ułady, meraŭ haradoŭ, u pryvatnaści, pravioŭ by demakratyčnyja źmieny, raźvivaŭ by kulturu. Abaviazkova b viarnuŭ nacyjanalnaj movie jejnaje pačesnaje miesca. Nu, i hałoŭnaje — stvareńnie efektyŭnaj liberalna-rynkavaj ekanomiki, pry jakoj by čynoŭniki mieli b minimum ułady, a dziaržava vykonvała 4 funkcyi: harantavała b pražyćciovy minimum, prava na atrymańnie medyčnaj dapamohi, adukacyi i pensijaŭ.
Vincuk VIAČORKA,
lider Narodnaha Frontu:
1. Kankurentaŭ kolki zaŭhodna, čałaviek piać-siem, prynamsi, ja mahu nazvać. I realnymi jany stanucca tady, kali budzie isnavać realnaja infarmacyjnaja prastora.
2. Pa-pieršaje, treba stać viadomym praz učynki, a pa-druhoje — praz srodki masavaj infarmacyi.
3. Ja b adrazu admianiŭ sam instytut prezydenctva i zrabiŭ by Biełaruś parlamenckaj respublikaj.
Viktar IVAŠKIEVIČ,
lider Svabodnych prafsajuzaŭ
1. Kankurentaŭ Łukašenku ŭ Biełarusi vielmi šmat, choć adbaŭlaj. Prynamsi, tych, jakija siabie ličać takimi i ab hetym zajaŭlajuć na kožnym kroku. A realnych kankurentaŭ u baraćbie za pasadu Prezydenta niama, tamu što nie isnuje jašče realnaj sytuacyi vybaraŭ.
2. Hałoŭnaje — maksymalna ŭdzielničać u zavajavańni ŭpłyvu siarod vybarščykaŭ. Moža zdarycca, što našmat macniejšym budzie toj, chto zaraz rychtuje strajki, čym tyja, chto viadzie biasplonnyja pieramovy z zachodnimi dyplamatami i palitykami.
3. Pa-pieršaje, viarnu krainie jejny sapraŭdny ściah i hierb, bo heta abaviazkovyja metafizyčnyja ŭmovy pośpiechu. Usio ž astatniaje — sprava taktyki. Ja asabista nie vyłučaŭsia jak kandydat na pasadu, a maje dalejšyja dziejańni zaležać ad toj sytuacyi, što składziecca napiaredadni vybaraŭ. Mahčyma takoje, što niekalki palitykaŭ, jakija spračajucca zaraz pamiž saboju, chto ź ich lepšy, padtrymajuć niekaha treciaha, jaki b ich zadavalniaŭ jak hałava krainy. Adnak usie hetyja pierastanoŭki siarod kandydataŭ jašče napieradzie.
Siarhiej KALAKIN,
staršynia Partyi Kamunistaŭ Biełaruskaj:
1. Kankurentaŭ vielmi šmat. Kali ŭ ich budzie volny dostup da ŚMI, praź jakija jany zmohuć davieści narodu, da čaho davioŭ Łukašenka krainu i jakija isnujuć jašče alternatyvy raźvićcia, Łukašenka vybary prajhraje.
2. Nieabchodna stvaryć mocnuju kamandu palitykaŭ i prahmatykaŭ, pajści da narodu, kab rastłumačyć svaju prahramu, ale znoŭ-tki, treba zabiaśpiečyć roŭny dostup da ŚMI, stvaryć narmalnyja ŭmovy dla kožnaha z kandydataŭ. Biaz hetaha vybary — poŭnaja prafanacyja. Pastaviać adnaho čałavieka za trybunu z papierki čytać, pakažuć pa televizii, i narod za jaho prahałasuje. A što jamu zastajecca rabić?
3. Ja b adrazu admianiŭ «dazvolnuju» systemu, kali ŭsio vyrašaje nie zakon, a čynoŭnik, drobny ci bujny. Ad ich rašeńnia zaležyć usio, i jany hetym karystajucca i parazytujuć. Asnoŭnym źjaŭlajecca narmalnaja dziejnaść zakonaŭ.
Taciana PROĆKA,
staršynia Biełaruskaha Helsynskaha Kamitetu:
1. Jość dva aspekty hetaha pytańnia. Pa-pieršaje, treba vyznačycca, što takoje Łukašenka, chto jon. Jon čałaviek, jaki prapahanduje realnyja pohlady na žyćcio, svaje čałaviečyja pohlady. Jon pazbaviŭ krainu zakonu, jaki źjaŭlajecca hałoŭnym rehulatyvam isnavańnia hramadztva, i luby palityk, jaki razumieje i ŭśviedamlaje važkaść zakonu, jaho funkcyi, moža zrabicca realnym kankurentam Łukašenku ŭ baraćbie. Z druhoha boku, hramadztva našaje zastałosia na pazycyjach dziaržaŭnaj ułasnaści, a ŭsia taja demakratyja, jakoj my zachaplajemsia i stavim sabie ŭ prykład, zasnavanaja na tradycyjach pryvatnaj ułasnaści. I tamu z realnym demakratyčnym kankurentam z hetaha punktu hledžańnia ŭ nas ciažej. Nastupnaha prezydenta, na maju dumku, vyłučyć namenklatura, što zaraz prybližanaja da Łukašenki, u minułym kamunistyčnaja. Ja tolki malu Boha, kab nastupnik hety, u adroźnieńnie ad Łukašenki, razumieŭ, jakuju vialikuju kaštoŭnaść ujaŭlaje saboj nacyjanalnaja dziaržava.
2. Hałoŭnaje — zaručycca padtrymkaj dziaržaparatu, ale jak heta zrabić, ja vam skazać nie mahu, bo tady Łukašenka prymie adpaviednyja zachady. Ciapierašni Prezydent dobra razumieje, nakolki niebiaśpiečnyja tyja represii, što jon pravodzić. Treba rabić staŭku na mahutny dyrektarski i staršyński korpus, bo tolki jaho pradstaŭniki zdolnyja siońnia na sapraŭdy revalucyjnyja dziejańni.
3. Ja b adrazu vyvučyła, jak pracuje systema kiravańnia, čaho vartyja tyja ci inšyja čynoŭniki, chto ź ich lepšy, chto horšy. Ja b adździaliła zbožža ad zieliva. U filazofskim ža planie ja b viarnuła biełaruskamu narodu maralnaść i zakon, bo zaraz my žyviem pa-za ich miežami.
Julija ČYHIR
adkazvaje za svajho źniavolenaha muža Michaiła Čyhira:
1. Takich ludziej šmat, ale bolšaść ź ich, na žal, mała viadomaja siońnia nasielnictvu z pryčyny adsutnaści dostupu da srodkaŭ masavaj infarmacyi.
2. Kandydaty na pasadu Prezydenta musiać prytrymlivacca ahulnapryniataj pieradvybarčaj stratehii: praviadzieńnie reklamnaj kampanii, vystupy praź ŚMI, sustrečy z vybarcami, stvareńnie mocnaj kamandy.
3. Michaił Čyhir, kali b staŭsia Prezydentam, u pieršuju čarhu pravioŭ by kanstytucyjnuju reformu: była b abmiežavanaja ŭłada samoha kiraŭnika dziaržavy, byli b pierahledžanyja paŭnamoctvy kabinetu ministraŭ, parlamentu, była b refarmavanaja systema «vertykali». U planie ekanomiki moj muž, nakolki ja viedaju, dobra razumieje, što ŭ našaj składanaj sytuacyi biez zamiežnaj dapamohi nie abyścisia. A Zachad budzie vieści dyjaloh tolki z tym čałaviekam, čyja fihura tam viadomaja z dobraha boku. Michaił Čyhir zrabiŭ by ŭsio, kab stvaryć takuju dziaržavu, dzie možna było b narmalna žyć, pracavać jamu, nam, našym dzieciam i paśla jahonaha zychodu z pasady Prezydenta. Kab jahony nastupnik moh praciahvać spravu, pačatuju im.
Apytvaŭ Anatol Prasałovič