Siarhiej Astraŭcoŭ. Carkoŭna-kaścielnaja «ničyja»
№ 6 (163), 7 — 14 lutaha 2000 h.
Carkoŭna-kaścielnaja «ničyja»
Kiraŭnictva krainy moža spać spakojna: z dapamohaj uładaŭ na Haradzienščynie carkva narešcie dasiahnuła parytetu z kaściołam. Pravasłaŭnych parafijaŭ navat na adnu bolš, usiaho — 170. Praŭda, kaściołaŭ-budynkaŭ bolš na piać, ich 167. Ksiandzoŭ pakul što taksama krychu bolej — 154, a baciušak 138. Adnak apošnija amal usie svaje, tolki ŭkrainiec słužyć u Halšanach, a rasijanin — u Astrynie. A siarod ksiandzoŭ 68 tolki palakaŭ, jość niemiec (u Dziarečynie) i piać śviataroŭ ź Litvy.
U kadravym pytańni carkva pieraŭzyšła kaścioł značna. U Žyrovickaj seminaryi zajmajecca 232 čałavieki na stacyjanary i 191 vučacca zavočna. Plus jašče 22 ličacca navučencami akademii. Jość i 30 čałaviek u rehienckaj škole, jakija buduć kiravać carkoŭnymi charami. Letaś vučelnia vypuściła razam z zavočnikami 72 baciuški. A Haradzienskaja katalickaja seminaryja — tolki 10 ksiandzoŭ. Navučencaŭ u joj usiaho 121. Pravasłaŭnych manachaŭ — mužčyn i žančyn — taksama bolej — 89, a ŭ čatyroch katalickich žanočych klaštarach vobłaści ahułam 40 mnišak. Praŭda, u vobłaści pracuje šmat «siostraŭ zakonnych», jakija pryjechali z Polščy.
Usie hetyja ličby dali na presavaj kanferencyi ŭ Haradzienskim abłvykankamie 3 lutaha. Staršynia miascovaha Kamitetu ŭ spravach relihii Michaił Kantarovič skazaŭ, što sam jon «niavierujučy», pachodžańnia pravasłaŭnaha. Jon taksama paviedamiŭ, što «2000-hodździe chryścijanstva» — śviata dziaržaŭnaje, što ŭłady ŭklučylisia ŭ prapahandysckuju rabotu i navat raspracavali plan vypusku pradukcyi z symbolikaj «śviata». Kulminacyjaj usiaho budzie vialiki schod hramadzkaści, pryśviečany ŭhodkam Isusa Chrysta, zaplanavany na travień.
Žurnalisty taksama pačuli, što ŭ vobłaści adbyvajecca «łabiravańnie intaresaŭ sumiežnych krain» i «rost procidziejańnia z boku apazycyjnych destruktyŭnych siłaŭ z metaju raskołu pravasłaŭnaj carkvy». A mienavita — niekalki polskich ksiandzoŭ (proźviščy byli nazvanyja), pryjechaŭšy da nas z pryvatnymi vizami, prychodzili da kaściołaŭ i pravili nabaženstva. Padobnyja vypadki byli, naprykład, u Porazavie, Ščučynie, Lidzie. Usie vizytory papiaredžanyja, kab nie zajmalisia nielehalnaj dziejnaściu. U Łazdunach Iŭjeŭskaha rajonu miascovy ksiondz biez dazvołu pravioŭ mižnarodny festyval katalickaj moładzi i pryniaŭ udzieł va ŭšanavańni žaŭniera Armii Krajovaj.
Što da carkvy, dyk da jaje taksama, jak ni dziŭna, jość pretenzii. Carkoŭniki, adčuvajučy poŭnaje spryjańnie z boku ŭładaŭ, imknucca naładzić «systematyčnuju rabotu» z moładziu ŭ VNU i škołach, adkryvajuć dziciačyja letnija lahiery. Ale takija sproby, pavodle słovaŭ sp. Kantaroviča, uładami spyniajucca. U astatnim carkvie dapamahajuć hrašyma i čym tolki možna, Žyrovickamu klaštaru — navat na ŭzroŭni premjera Linha. Adzinaja prablema — sproby zarehistravać hramady Biełaruskaj aŭtakiefalnaj carkvy, jakaja nie padnačalvajecca Maskvie, u Pahraničnym i ŭ Słonimie. Kažuć, heta mahčyma tolki «praz trup ułady». U Pahraničnym, kab ludzi nie chadzili da buntaŭnika-śviatara Jana Spasiuka, ułady navat damovilisia, što čyhunačnaje načalstva addaść stałoŭku pad «pravilnuju» carkvu.
Jość i inšyja kłopaty va ŭładaŭ. U Skidzieli dazvolili pabudavać kaścioł pobač z aŭtamahistrallu Horadnia—Miensk, a potym spałochalisia: usio ž-taki nie carkva. Uziali dy zachilili kaścioł ad darohi benzazapravačnaj stancyjaj. U Zelvie pratestanty kupili pad chram cir(!). Znoŭ ułady paškadavali: nadta ž miesca pryhožaje!
Novaapostalskaja abščyna ŭ Horadni pasprabavała kupić pad chram muzej bajavoj słavy, veterany nie dazvolili! Tady vierniki nabyli byłuju synahohu na vuł.Sacyjalistyčnaj. Dyk stali aburacca judei.
Dziela spraviadlivaści treba adznačyć, što sp.Kantarovič nia tolki vykryvaŭ destruktyŭnyja padkopy, ale navat pachvaliŭ miascovych ksiandzoŭ za toje, što niekatoryja viaduć nabaženstva i karystajucca štodnia biełaruskaj movaj (byli nazvanyja proźviščy). Što da polskich, jakija ŭsio jeduć i jeduć da nas, dyk u ichnaj Polščy, akazvajecca, parafii pieranasyčanyja śviatarami — pa 7—8 čałaviek byvaje ŭ adnoj, usim nie staje pracy. Voś i kirujuć da nas, pryčym pravodziać polskija intaresy. Niekatorym, praŭda, ščaścić nie na ŭschod pajechać, a ŭ Niamieččynu, dzie płociać pa 1 tysiačy dalaraŭ. Ale tam, sa słovaŭ čynoŭnika, taksama kaścioły pierapoŭnienyja ksiandzami. Źbiarucca ŭsie razam u niadzielu na imšu, a potym «schodziać z uma, zaniacca niama čym», pakolki ŭ zvyčajnyja dni tam u chramy amal nichto nia chodzić, ludzi hrošy zarablajuć.
Siarhiej Astraŭcoŭ