Słavamir Adamovič. Droby i šrot
№ 6 (163), 7 — 14 lutaha 2000 h.
Słavamir ADAMOVIČ
Droby i šrot
...pra ściah
U №4 «NN» Siamion Šarecki tłumačyć, čamu jon u Vilni źniaŭ bieła-čyrvona-bieły ściah. I hetym upadaje ŭ jašče adnu — katoruju ŭžo likam! — pamyłku. Bo chto apraŭdvajecca, toj vinavaty na piaćdziasiat, a chto nastojvaje na svaim apraŭdańni — vinavaty na ŭsie sto.
Da zakonu turmy, jaki sfarmulavany ŭ karotkich «Nia vier!», «Nia bojsia!», «Nie prasi!», my musim dadać čaćviertaje: i nie apraŭdvajsia!
***
Mudry palityk što zrabiŭ by, trapiŭšy ŭ sytuacyju R. Prakapoviča i S.Šareckaha? Vy budziecie śmiajacca, ale mudry pravioŭ by svaje palitpopradki ŭ inšym — bieź ściahoŭ na ścienach — pamiaškańni. A nie, dyk i na vulicy. Voś i ŭsia kalizija, spadary. Pry ŭmovie, što hetaja historyja sa ściaham nie była zadumanaja specyjalna.
***
Jašče ŭ 1996-m vyjšła kniha Siarhieja Novikava «Kab viarnucca». U joj — historyja ŭzychodžańnia biełaruskich alpinistaŭ na samuju ciažkadastupnuju haru ŭ Himałajach — Kančendžanhu (treciaja viaršynia śvietu, vyšynia — 8586 m). U vieraśni—kastryčniku 1994 hodu 12 čałaviek atakavali haru pad biełaruskim bieła-čyrvona-biełym ściaham. Na hetym hieraičnym šlachu zahinuli rasiejka Kaciaryna Ivanova, baŭharka Jardanka Dymitrava i naš Siarhiej Žvirbla. Dajšoŭ adzin Viktar Kulbačenka, dajšoŭ, kab zapisać u svaim dziońniku: «Schił Kančendžanhi, pa jakim ja padymaŭsia na viaršyniu, pacichu źnikaje ŭ irvanych abłokach. Dastaŭ z rukzaka bieła-čyrvona-bieły ściah Biełarusi i zamacavaŭ jaho kamianiami na viaršyni».
... Paśla ekspedycyi Viktaru amputavali falanhi palcaŭ na levaj i paŭpalcy na pravaj ruce.
Ja dumaju, toje, što zrabili našyja alpinisty, heta i jość samaja sapraŭdnaja i ŭ pramym sensie słova čystaja palityka!
***
U «Biełaruskim knihazbory» vyjšli ŭspaminy Płatona Krenia. Standartny ciapier nakład — 500 asobnikaŭ. Praniźlivyja radki tekstu. Usio ŭ im jość: i naš biełaruski bol, i źniavahi, i pieramohi, i doŭhi šlach nacyjanalnaha samavyznačeńnia... Jašče adna nastolnaja kniha dla sučasnych biełaruskich patryjotaŭ.
... pra piva z šakaladam i bajkot
U Biełarusi pamienieła biełaruskaha piva i źjaviłasia roznaje rasiejskaje: navat u plastykavych dźviuchlitrovych butlach, navat u piacilitrovych bočačkach. Za miesiac da Kaladaŭ prapali šakaladnyja cukierki mienskaj «Kamunarki». Zatoje zavalili nas ichnymi «Russkimi uzorami». I ŭžo ŭ adnoj tutejšaj hazecie niechta Łupinos abiacaje, što ichny «Babajeŭski» moža choć zaraz prykupić kantrolny pakiet akcyjaŭ našaj «Kamunarki».
Hetaja šakaladna-piŭnaja ekspansija z maskaloŭ viartaje ŭ słoŭnik biełaruskaha nacyjanalnaha supracivu pryzabytaje słova bajkot. Što-što, a bajkot moža sabie dazvolić kožny biełarus. Tym bolej, što ichnyja prysmaki nam zadarahija. Tamu ŭžo ahučanuju formułu «Słuchaj svajo» dapoŭnim bolš jomistaj: «Spažyvaj svajo!»
... pra neafitaŭ
20 studzienia ŭ chałodnaj zali staličnaha Domu litaratara maładyja sprabavali havaryć pa-biełarusku. Najlepiej heta ŭdavałasia paetcy Valžynie Mort i Alhierdu Bachareviču, choć apošni i biespadstaŭna zryvaŭsia na kryk.
Zaŭvažym: a) nia varta kryčać, kali ŭmieješ havaryć; b) siła ŭ słovie, a ŭ hołasie — decybeły.
Viečarynu maładych litarataraŭ viała Hanna ŭ falklornym stroi. Dapamahaŭ joj Afrykaner u kašuli z šeraha ilnianoha pałatna. Hanna razdavała vystupoŭcam draniki. Afrykaner ź plastykavymi alihatarami ŭ rocie čytaŭ svaje biełmoŭnyja teksty.
Siarhiej Minskievič praśpiavaŭ pra siniaha kita. Praŭda, nabłytaŭ z porami hodu, paraŭnaŭšy Pilipaŭku z «krieŝienskimi morozami».
Z 28 listapada pavodle novaha stylu (dzień śviatych Hurja, Paisija, Markieła dy Źmitra) pačynajecca apošni hadavy post — Kaladny, albo Pilipaŭski, jaki ciahniecca da samych Kalad (24/25 śniežnia). U hety čas vaŭki źbirajucca ŭ zhrai, a ludzi ŭ vioskach — na viačorki j popradki. U kaho ŭ vioscy ci miastečku niama svaich baby-dzieda, tym varta paznajomicca z našaj biełaruskaj Biblijaj — akademičnym zboram Biełaruskaj narodnaj tvorčaści (BNT).