Zimoŭka žyviołaŭ
№ 28 (185), 10 — 17 lipienia 2000 h.
pazytyvy
Zimoŭka žyviołaŭ
Niekatoryja, mabyć, pamiatajuć kazku z hetkaj nazvaj. Tam roznyja źviary budujuć sabie damki: chto ź piasku-trusku, chto jašče z čahoś. Dyk to, šanoŭnyja, u kazcy.
Nasamreč biełarusy dziela svaich karovak zvyčajna budavali dva pamiaškańni: u chlavie sama rahula staić, a ŭ puni zachoŭvajecca jaje pravijant, pieravažna duchmianaje siena. Toje było, pavažanyja, da pieramohi kałhasnaha ładu na ŭsioj etničnaj terytoryi.
Z 1941 hodu my adrazu pieraskočym ŭ 1961 h., kali ŭsio zbolšaha supakoiłasia, i kałhasny ład, zdavałasia, umacavaŭsia da druhoha pryšeścia.
Sialanaŭ rabiłasia ŭsio mieniej, bo išła «socyjalistyčnaja urbanizacyja». Karovaŭ rabiłasia ŭsio bolej, bo adbyvałasia «socyjalistyčnaja industryjalizacyja» sielskaj haspadarki.
U vyniku krajavidy napoŭnilisia lahiernaha vyhladu karoŭnikami i mienš brydkimi, padobnymi da čahości kaśmičnaha sianažnymi viežami. Niezaŭvažnyja zdalok siłasnyja jaminy taksama raspaŭsiudzilisia. Tolki sialanskija padvorki i fizijalohija karovaŭ za toj čas nie paśpieli źmianicca dosyć značna.
Karovy, jak im nakanavana, lubili travu i siena, a sialanie ŭciakali ŭ harady abo stareli i śpivalisia ad kałhasna-kamunistyčnaha ščaścia. Tamu svaje karovy dahladali siak-tak, a da dziaržaŭnych stavilisia ŭsio bolš abyjakava.
Paśla 1985 hodu systema razvalvajecca i karovaŭ štohod mienieje. Apošnimi hadami sytuacyja nabyvaje rysy katastrafičnaj. Pra jakaść karmoŭ nichto nie havoryć navat na selektarnych naradach, bo navat umoŭnych centneraŭ karmavych adzinak nie staje pry ŭsim aptymiźmie statystykaŭ.
Voś i sioleta narychtavali siena na 12 červienia až 52% da ŭzroŭniu minułaha hodu. Tym hodam, nia samym lepšym, štodnia z 5 da 12 červienia kasili pa 48 tys. ha, a sioleta — pa 32 tys. ha.
Z kastryčnika 1999 h. da 1 červienia 2000 h. kolkaść dziaržaŭnych karovaŭ skaraciłasia z 1245 da 1236 tys. Nie padobna, kab sioleta jana ŭzrasła.
Varta ŭzhadać, što ŭ 1913 hodzie ŭ sučasnych miežach Biełarusi paśviłasia, myčała i zimavała 1610 tys. karovaŭ. Ciapier majem 1860. Napieradzie zima. Žyć budziem lepš, čym pry caryźmie i pryvatnaj ułasnaści.
Michał Zaleski