Andrej Dyńko. Paśmiarotnaja tuha čałavieka
№ 28 (185), 10 — 17 lipienia 2000 h.
Paśmiarotnaja tuha čałavieka
Alena Jermałovič abaraniaje dobraje imia svajho baćki
Čałaviek žyvie, nia majučy spakoju. I paśla śmierci ŭ spakoi jaho nie pakidajuć.
Mikoła Jermałovič zahinuŭ niedarečna i zvyčajna, jak hinuć tysiačy i tysiačy ludziej i jak tolki moža zahinuć napaŭślapy historyk, kinuty dažyvać u biazładny i razłohi mikrahorad mienskaj Malinaŭki. Pajšoŭ z ranicy pa hazety j časopisy na poštu (na paštovuju skrynku ŭ padjeździe vypisvać było niemahčyma, bo krali, a nie čytać jon jak pryrodžany intelihient nia moh). Išoŭ śnieh, pad nahami chlupała. Pierachodziŭ darohu — šyračeznuju malinaŭskuju mahistral. Taksist nie paśpieŭ zatarmazić. Mikołu Jermałoviča mašynaju ciahnuła jašče 25 metraŭ, hałavoju jon prabiŭ łabavoje škło.
Medyčnaja mova nia znaje ni słova «hienij», ni słova «pakutnik». Jana aperuje inšymi vyrazami: skalpavanaja rana hałavy, dyślakacyja hałaŭnoha mozhu, padvojny pierałom tazu, pierałom dvuch skabaŭ, pierałom łytki. Pry hetym Mikoła Jermałovič jašče 12 hadzinaŭ byccam by zachoŭvaŭ śviadomaść.
Uviečary jon mieŭsia jechać u Čyrvony kaścioł. Unačy pierad zdareńniem pryśniŭ, što vybiraje bulbu, na ranicy patelefanavaŭ dačce ŭ Maładečna. «Vielmi błahi son, — kaža jahonaja dačka Alena Jermałovič, — ja prasiła jaho: nikudy nie chadzi siońnia». Ratavać jaho nie ratavali, nejrachirurha nia vyklikali, kaža Alena Jermałovič. Chto lečyć u nas u krainie 80-hadovych dziadoŭ ź pierałomami tazu?
Na taksi jechaŭ chłopiec 1967 hodu naradžeńnia. «Jon prychodziŭ u toj dzień, kali baćka pamior, — kaža spn.Jermałovič, — ja kinułasia na jaho, mianie adciahnuli. Svajaki kazali mnie, što jak jon budzie davać hrošy na pachoviny, dyk biary, ale ja nie zachacieła». Pytajusia, ci znaŭ toj chłopiec, kim byŭ Vaš baćka? Advakat kaža, što viedaŭ.
Alena Jermałovič žachnułasia, kali pačytała materyjały kryminalnaj spravy. U spravie pišacca, što byccam by ŭ kryvi ŭ Mikoły Jermałoviča było 1,65 pramile alkaholu — heta identyčna niby jon byŭ vypiŭšy paŭlitra harełki. Heta jaje aburyła, skałanuła. Nu, niachaj by nie karali taho chłopca, niachaj by pryznali, što baćka sam vinavaty. Nu, viadoma, jak jon tam bačyŭ z-za svaich taŭściučych škielcaŭ. Ale ž navošta hańbić česnaje imia niežyvoha čałavieka?
Reč u tym, što Jermałovič zusim nia piŭ, nia moh sabie dazvolić pry svaim zdaroŭi i vializnych tvorčych planach. Tamu j zachavaŭ niazvykłuju fizyčnuju siłu da takich starych hadoŭ, abychodziŭsia biez čužoj dapamohi. Štoranicy, ustaŭšy, jon rabiŭ zaradku, paśla 5 chvilinaŭ siadzieŭ u chałodnaj vadzie ŭ vańnie, abciraŭsia ručnikom. «I pa-ichnamu jon paśla hetaha vyžłukciŭ plašku harełki i pajšoŭ na poštu?» Hety zapis u spravie moh być padrobleny, — da takoj vysnovy prychodziš, słuchajučy Alenu Jermałovič. Sapraŭdy, u adnym dakumencie pišuć, što alkaholu ŭ kryvi nia znojdziena, u druhim — što była zroblena proba Rapaporta, i jana pakazała 1,65 pramile. «Kab zrabić probu Rapaporta, treba piać chvilinaŭ dychać u trubku. Dyk heta treba ŭ knihu rekordaŭ Hinesa zanieści, kali čałaviek z baćkavymi traŭmami jašče zdolny piać chvilinaŭ dychać im u trubku», — kaža A.Jermałovič. Niedavier u jaje vyklikajuć i inšyja niaŭviazki ŭ spravie: u adnym miescy piša, što mašyna jechała z chutkaściu 60 km u hadzinu, u druhim — 45—50 i h.d.
U toje, što Mikoła Jermałovič moh być pjany, nia vierać i ludzi, jakija choć kolki jaho viedali. Plakatyst Uładzimier Krukoŭski kaža, što Jermałovič nia piŭ ani, jon navat nie pačastavaŭ sp.Krukoŭskaha kiliškam, kali toj braŭ apošniaje interviju ŭ historyka, choć tak viadziecca miž siabrami, što Jermałovič byŭ unikalny ŭ sensie ćviarozaści čałaviek. Pravaabarončy kamitet «Viasna-96» daručyŭ advakatu Siarhieju Curku dapamahčy Alenie Jermałovič u abaronie imia svajho baćki.
Maładomu taksistu nia chočacca siadać u turmu z-za zdareńnia. I siabry jahonyja chočuć jaho vyratavać.
Dyk što, usio ž falsyfikacyja dakumentaŭ?
Što ciapier dakažaš? Medyčnyja dakumenty supiarečać sami sabie, DAIšnyja taksama. Viadoma, u nas u krainie ŭsiudy ludzi, i nikomu nia treba tłumačyć, što statystyka ŭ nas šmat dzie viałasia j viadziecca pavodle planu, a nie realnaści. A z hetaha zhary kiravanaha padłohu ŭsio razłažeńnie j pačynajecca. Budzieš raśśledavać, dakažaš chiba brydkaść systemy, u jakoj usio možna padrabić, usio pierapisać, byccam tuju historyju, za ŭdumlivaje i dziorzkaje daśledavańnie jakoj tak bajalisia Mikoły Jermałoviča staryja i novyja ŭłady.
Andrej Dyńko