Barys Tumar. Pierakur
№ 09 (218), 26 lutaha — 5 sakavika 2001 h.
Pierakur
Łukašenka ŭsim nadakučyŭ. Jon na ekranie, na karykaturach, na ścienach. Abrydła słuchać pra jaho, upopierak horła stajać jahonyja histeryki, prytamiła zmahacca ź im. Nia chočacca ŭdzielničać u jahonych palitinfarmacyjach, vybarach, pratestach suprać jaho i bajkotach. Nia chočacca čuć.
Hramadzkaja apatyja nabyła hroznyja pamiery. Biełarusy ŭžo nia chočuć, kab było “iak raniej”. Biełarusy jašče nia chočuć, kab było, “iak u Polščy j Litvie”. Biełarusy prosta ničoha nia chočuć. Heta łukašyzm.
Łukašyzm za siem hadoŭ ujeŭsia ŭ kožnuju našu kletku. Vyrasła cełaje pakaleńnie maładych, jakija j nia viedajuć inšaj realnaści, aproč łukašenkaŭskaj. Jana składajecca z paŭsiudnaj – u ekanomicy i marali — padvojnaj buchhałteryi, z usichnaha chamstva i z telebačańnia paśla raboty — skrynki mrojaŭ, pola cudaŭ. Dziela hetaha – paŭsiudny nihilizm. Dla miljonaŭ sama ideja Biełarusi biez abrydłaha Łukašenki ŭžo ŭsprymajecca jak fantastyčnaja. “Hetak nie byvaje”.
Ź idejaj pra viečnaść svajho voraha zvyklisia navat mnohija zmahary ź im. “Nu, nie pieramožam, ale 15% peŭna źbiarom”, — takija perliny možna pačuć u pieradvybarčych štabach asobnych kandydataŭ, što pretendujuć na rolu “adzinaha”. Zmahańnie biez kanca, ad parazy da parazy, ad mitynhu da mitynhu, pačynaje stanavicca zmahańniem dziela zmahańnia, demanstracyjaj dziela demanstracyi. Łukašenka – niahledziačy na ŭsie vybary, bajkoty, šeści i hramadzianstva BNR – zastajecca. Bo takija “apazycyjanery”, što marać pra 15%, nia zdolnyja patłumačyć ludziam, u čym moža jašče zaklučacca pieramoha, aproč jak u baraćbie za 15% hałasoŭ. Takija apazycyjanery nie zaŭvažajuć kultury, histaryčnych viechaŭ, bo j sami žyvuć ad zarpłaty da zarpłaty, ad pasiaŭnoj da ŭboračnaj. Choć z vyšyni historyčnych viechaŭ siońniašniaja apatyja – prosta pierakur.
Biełarusy pierakurvajuć, dumajuć sabie i ŭsio bolš uśviedamlajuć, što Łukašenka supiarečyć usioj nacyjanalnaj istocie biełarusa, z adnaho boku, i ŭsioj racyi sučasnaje ekanomiki, z druhoha. Što jon zamachnuŭsia stać carom Rasiei i pralacieŭ. Jon bankrut. Jon hulaje tolki na apatyi j nihiliźmie. Ale chto b zamianiŭ jaho?
Apazycyja staić pierad składanaj zadačaj: jak abudzić ludzkuju enerhiju, kali da vybaraŭ zastajecca zusim ničoha času, a hramadztva bolš nia vieryć u “zbaŭcaŭ” i vialikija idei? Samaje darahoje, što biełaruskaja palityka straciła za časoŭ Łukašenki, – heta svoj idealizm, svaje fundamentalnyja kaštoŭnaści, jakija pakinuła valacca na šlachu zmahańnia. Kali stała hrać pavodle praviłaŭ, na jakich trymajecca łukašyzm, – padvojnaj buchhałteryi, chamstva i abahaŭleńnia televizara. Narod hladzić na takuju apazycyju i kaža — “nia baču alternatyvy”. I maje racyju!..
Jak viarnuć stračanyja ideały?
Barys Tumar