Ab usim patrochu
№ 35 (244), 27 žniŭnia 2001 h.
Ab usim patrochu
Ščylnymi radami
Kab pieraškodzić mahčymym sprobam falsyfikacyi vynikaŭ vybaraŭ, 10 vieraśnia apazycyja planuje pravieści ŭ Miensku šerah akcyjaŭ. Lider Maładoha Frontu Pavał Sieviaryniec zaklikaŭ usich, “kamu darahaja praŭda i svaboda”, vyjści na płošču Niezaležnaści, kab “adśviatkavać pieramohu demakratyčnaha kandydata abo kab adstajać svaju pieramohu”. Sa słovaŭ Sieviarynca, u dzień vybaraŭ z Voršy, Bieraścia, Homielu j Maładečna ŭ Miensk nakirujucca kalony demakratyčna nastrojenaj moładzi. Jany pojduć pieššu, kab da ich mahli dałučycca ŭsie achvotnyja.
Hančaryk abiacaje reabilitacyju
U.Hančaryk paabiacaŭ u vypadku svajoj pieramohi na vybarach adnavić pracoŭnyja pravy 58 rabočych mienskaha metrapalitenu, zvolnienych padčas strajku ŭ 1995 h. Hančaryk i raniej źviartaŭsia da hieneralnaha prakurora, staršyni mienskaha harvykankamu i prezydenta z prośbaj adnavić metrapalitenaŭcaŭ na pracy, ale tyja jaho nia słuchali.
B.T.
Udakładnieńni
U artykule Julii Andrejevaj “Karaokie pa-biełarusku”, nadrukavanym u №21 (230) “NN”, byli dapuščanyja niedakładnaści: zamiest “na vuł.Kalinoŭskaha” treba čytać “na vuł.Siadych”, zamiest “U 1970 h. u Miensku adbyvaŭsia Ŭsiesajuzny konkurs pijanistaŭ” treba čytać “U 1972 h. …” i h.d. pa tekście.
A ŭ №33 “NN” ad 13 žniŭnia zamiest “akademik Mikałaj Kastel” treba čytać “akademik Mikałaj Kartel”.
Prosim prabačeńnia ŭ našych čytačoŭ.
Paciarpiełyja za Biełaruś
U Viciebsku za raspaŭsiudžańnie niedziaržaŭnaje presy zatrymali pensijanerku Ludmiłu Cierašonkavu. Taksama byli zatrymanyja zubroŭcy Aleś Suchadołaŭ, Źmicier Siemiankoŭ, Kiryła Vołkaŭ, Źmicier Rabakoń, Joran Maksimaŭ, Źmicier Kałašnikaŭ i niapoŭnahadovy Ihar Alšanka. U Horadni 19 žniŭnia byli zatrymanyja maładafrontaŭcy Aleh Zabłocki, Valer Rusielik, Taciana Sakovič, Jury Śvirydzienka, Volha Kamiahina, Kastuś Hrynčanka, Alaksiej Tkačuk, Vadzim Sarančukoŭ, Alesia Sidlarevič. 23 žniŭnia taksama za rasklejku pieradvybarnych plakataŭ U.Hančaryka byli zatrymanyja Vadzim Sieła i Maksim Hubarevič. U Miensku byli zatrymanyja maładafrontaŭcy Kastuś Źmitryjevič, Aleś Vasileŭski, Vital Košaleŭ, Alaksiej Košaleŭ, Aleś Jankoŭski.
21 žniŭnia ŭ Viciebsku padčas pikietu KCHP-BNF byli zatrymanyja Ŭładzimier Pleščanka i maładafrontaviec Andrej Kaporykaŭ.
U toj samy dzień u Mahilovie padčas pikietu zatrymali Ŭładzimiera Hajdukova, Alaksieja Šyvaronka i Valerja Razumava. U hetuju ž noč milicyjanty zatrymali maładafrontaŭcaŭ Andreja Kačaroŭskaha i Hannu Ziuzinu, jakija rasklejvali partrety Hančaryka. U vioscy Hałubica Pietrykaŭskaha rajonu zatrymanyja zubroŭcy Źmicier Karpienka i Dzianis Čykieleŭ. 23 žniŭnia ŭ Miensku byŭ zatrymany zubroviec Ihar Siulda. 25 žniŭnia ŭ haradzienskim hateli “Manalit” byŭ zatrymany hramadzianin ZŠA, supracoŭnik amerykanskaha Centru mižnarodnaj pracoŭnaj salidarnaści Robert Fiłbinh. Jaho vinavaciać u parušeńni pašpartnaha režymu i źbirajucca departavać z krainy.
Lavon Ačapoŭski, Vital Košaleŭ, Dzianis Marchatok, Alaksiej Tałstoŭ, Franc Korzun, Źmicier Čartkoŭ, Pavał Krasoŭski, Alaksiej Ułanaŭ, Viktar Barysaŭ, Źmicier Laščynski, Jaŭhien Muraška z Žodzina, a taksama Aleś Torap, Eduard Sarančuk, Siarhiej Hardzijevič, Alaksiej Žura, Julija Škurko, Rusłan Lutarevič, Kiryła Ksiandzoŭ, Maja Bobryk, Alaksandar Ivanoŭ, Andrej Ihnacienka, Siarhiej Saroka, Alaksandar Siamaška ź Śvietłahorsku, pamyłkova nazvanyja ŭ minułym numary “NN” zubroŭcami, nasamreč źjaŭlajucca maładafrontaŭcami.
Listy ŭ redakcyju
Nia chočuć być volnymi
U piatnicu 17 žniŭnia Hłybockaje adździaleńnie “Biełsajuzdruku” admoviłasia brać u prodaž hazetu “Volnaje Hłybokaje”.
Zasnavalniku hazety Ŭładzimieru Skarabatunu zahadčyca adździaleńnia hetuju źjavu matyvavała nastupnym čynam: “Vaša hazeta pryhožaja i tannaja. Viadoma ž, jaje kuplajuć chutčej, čym “Sovietskuju Biełoruśsiju”. My navat nia možam pradać 5 asobnikaŭ “Sovietskoj Biełoruśsii”, jakija pastupajuć u kožny kijosk. My pavinny pradavać u pieršuju čarhu svaje hazety, jakija znachodziacca na datacyjach dziaržavy. Ad vašaj hazety ničoha nia majem, nie patrebnyja nam i hetyja 25 —pracentaŭ za realizacyju. Kali my nia vykanajem planu, nas pazbaviać premijalnych, tak što rviem damovu. Pradavajcie sami”.
Adna čytačka, jakaja nabyvała hazetu na rynku ŭ raspaŭsiudnika, skazała: “Čuła, što ranicoj načalstva patelefanavała ŭ “Biełsajuzdruk”, kab nia brali vašaj hazety ŭ prodaž, tamu voś i pajšła na rynak...”
Prablema ŭźnikła adrazu, kali “Volnaje Hłybokaje” pačało vychodzić štotydniova z kalarovym dadatkam “Plus TV”. Ale prablema, vidavočna, nia ŭ hetym. Napieradzie prezydenckija vybary! Treba, kab adnym volnym słovam stała mienš.
Ł.Špak, Hłybokaje
Zahavaryć na Movie
U pačatku 90-ch biełarusam-viaskoŭcam dali demakratyju. Tyja pahladzieli i spačatku ničoha nie zrazumieli.
Tady demakratyju spraścili da prostaha adkazu na pytańnie: “Chto z prapanavanych ludziej vam bolš padabajecca?”. Viaskoŭcy pakazali palcam na takoha ž viaskoŭca, jak i jany. Tak u Biełarusi źjaviŭsia pieršy prezydent, jaki ŭziaŭ kurs na kanservacyju tradycyjnaha hramadztva.
Što ž rabić, kab z narodnaści stvaryć nacyju? A ničoha. Nie intelihiencyi heta sprava. Jana sama stvorycca. Jak pakazaŭ A.Čobat, nielha ŭ horadzie žyć pa viaskovych zakonach viečna. Da taho ž cyvilizavanaja Eŭropa pad bokam: hladzi j vučysia.
Zatoje intelihiencyja moža sadziejničać nacyjanalizmu. Ale dla hetaha treba samomu ćviorda vyznačycca, bo lubyja pieramieny treba pačynać ź siabie (a nie ad ułady ich patrabavać). A to ŭ nas šmat takich “nacyjanalistaŭ”, jakija ŭ kramie bajacca biełaruskaje słova skazać. A tut jašče hetyja “zubry”. Na čužyja hrošy nacyi nie pabuduješ, a prychod da ŭłady nienacyjanalista ničoha pryncypova nie vyrašaje. Kab niešta atrymałasia, treba saboj achviaravać. I tut nie abaviazkova paści ŭ bai – dastatkova zahavaryć na Movie. Vytravić ź siabie kałhasnaha chałuja. Ad intelihiencyi ničoha bolš i nie patrabujecca. Ale kali ty heta zrabiŭ, to možaš, kali chočaš, pačynać vučyć inšych: ci zajmacca palitykaj, ci prapahandavać biełaruskuju muzyku, ci pašyrać nacyjanalnuju ideju praź isnuju systemu adukacyi. Tolki treba hetyja namahańni, jak słušna piša Vadzim Šyško, skiravać na moładź. Dumka Maryi Sałaŭjovaj, što “žudasny śvietapohlad baćkoŭ” treba pieraadolvać pry dapamozie aśviety, tvorčaści, hramadzkich inicyjatyvaŭ i lubovi, źjaŭlajecca ŭtapičnaj. Śvietapohlad farmujecca ŭ maładyja hady, potym jaho nie pieraadoleć. Dziakuj Alesiu Čobatu!
Źmicier Vićko, Ataleź (Staŭpieččyna)
Žnivo, abo dumki ŭniz hałavoj
Katory ŭžo dzień ščyruju ź siarpom. Pšanica vyrasła niebłahaja, ale kambajn padydzie nie raniej, jak praź miesiac, kali maja zbažyna palaža, zabjecca travoj i častkova budzie abmałočanaja ptuškami. Ničoha bolš nie zastajecca, jak zavichacca ź siarpom.
Sierp – vynachodnictva vielmi daŭniaje, ledź nie z kamiennaha vieku. A voś dažyŭ ža i da našych dzion. Prynamsi, u Biełarusi, dzie hadoŭ 20 tamu byŭ užo amal pabudavany kamunizm, a zaraz budujecca niejki novy typ hramadztva. U asnovie hetaha “novaha” hramadztva – ludzi stałaha vieku, pensijanery, jakija zvykli pracavać da siomaha potu. Asnoŭnyja pryłady ich pracy: płuh, rydloŭka, kasa, viły, miech dy voś jašče hety relikt – sierp. Mienavita dziakujučy ichnaj samaaddanaj pracy isnuje ŭsia systema z vertykallu i haryzantalami. Moj baćka taksama z hetych ludziej. Staromu 78 hadoŭ, pensija ci nie ŭdvaja bolšaja za moj zarobak, a jon jašče 2 karovy trymaje, 5 śviniej, konika dy hiektar ziernievych i 70 sotak bulby pasadziŭ. Nia moža čałaviek nie pracavać. Jamu ŭsio žyćcio złamali, kali śsialili z chutara i zahnali ŭ kałhas. Jon pamaładzieŭ hod na 10, kali znoŭ svajho konika zajmieŭ.
Načalniki kažuć, što biez kałhasaŭ my nie pražyviem. Načalniki, moža, i nie pražyvuć. A haspadary vyžyvuć, dy jašče pa dziasiatku čałaviek zmohuć prakarmić. Haradžanie mohuć zachvalavacca: jak ža biaz tannaj sielhaspradukcyi, jakuju daje vioska. Jany i zaraz ni praduktami, ni zarpłataj nie abdzielenyja, bo kali ich pakryŭdzić – mohuć vyjści na vulicy i skazać svajo mocnaje praletarskaje: “Dałoŭ!”. A ŭ vioscy sapraŭdny HUŁAH atrymlivajecca: choć i na svabodzie, a ceły dzień hałavoj uniz ad ciamna da ciamna i amal što biaspłatna pracujuć.
A to rapartujuć z usich bakoŭ: vałavy nacyjanalny pradukt padvyšajecca, zarobak padvyšajecca, nadoi i pryviesy taksama. Voś-voś uzroŭniu taho samaha niedabudavanaha kamunizmu dasiahniem... Hałavoj uniz na sancapioku ci hetaksama pad daždžom na bulbianiščy.
Stojačy ŭniz hałavoj, dumaju jašče i ab tym, što budzie siońnia jeści siamja. Aščadžaješ kožny rubiel, a ŭ vyniku ich usio adno nie chapaje navat na samaje nieabchodnaje. Dziakuj Bohu, hryby ŭ lesie pajšli. U lesie ciapier poŭna ludziej, tut chutčej znajomaha sustrenieš, čym na vulicy, usie niejki pažytak šukajuć.
Mnie zdajecca, što bolšaść ludziej u našaj krainie tak i žyvie – hałavoj uniz. Adny ad niesupynnaj napružanaj pracy vyprastacca ŭžo nia mohuć, druhija – pierad načalstvam zvykli stajać u takoj pozie, a bolšaści prosta tak zručniej: pieravierniešsia hałavoj uniz — i ŭsio ŭ žyćci robicca zrazumiełym, VNP raście. Ščyruje siało. Pa hiektaru ziamli dazvolili ŭziać i kania zajmieć. Ciapier nie chvalujsia, prezydent, – nie padviadziem. I z reformami nia treba śpiašacca. Navošta niešta mianiać, kali možna prosta stać uniz hałavoj. Voś tolki za budučaje krychu tryvožna: što budzie, kali vymruć usie tyja, kamu zručna ŭniz hałavoj? Moładź saładziejšaha žyćcia choča, nahledzielisia pa televizary, jak u inšych krainach žyvuć, nia chočuć stajać rakam.
Hieorhi Stankievič, vioska Staryja Rečycy (Biešankoviččyna)