Viačasłaŭ Budkievič: “U biełaruskaha VPK vialikija mahčymaści”
№ 35 (244), 27 žniŭnia 2001 h.
Viačasłaŭ Budkievič:
“U biełaruskaha VPK vialikija mahčymaści”
Na pytańni karespandenta “NN” adkazvaje Viačasłaŭ Budkievič, vajenny ahladalnik ahiencyi BiełaPAN
“NN”: Jakimi ŭzbrajeńniami ciapier handluje Biełaruś? Heta ŭsio jašče reštki savieckich zapasaŭ ci ciapier heta ŭžo sučasnaja pradukcyja biełaruskaj vytvorčaści? A mo my tolki pasiaredniki dla rasiejskaha “šeraha biznesu”?
V.B.: Handlujem pieravažna tym, što zastalisia ad Biełaruskaj vajennaj akruhi: tankami, bajavymi samalotami j hielikopterami, artyleryjskimi systemami, elementami zenitna-rakietnych kompleksaŭ, strałkovaj zbrojaj. Paśla raspadu SSSR u biełaruskich arsenałach zastałasia vializnaja kolkaść strałkovaj zbroi. U adnym z pałažeńniaŭ Kancepcyi vajennaj reformy, jakaja raspracoŭvałasia ŭ 1996 h., havaryłasia, što ŭ vypadku vajny biełaruskaja armija moža być razhornutaja da miljonu čałaviek. Dyk možna sabie ŭjavić, kolki my majem strałkovaj zbroi.
Što datyčyć prodažu bajavoj techniki, dyk ŭłady infarmavali hramadzkaść tolki pra adnu handlovuju ŭhodu z Vuhorščynaj, jakaja ŭ krasaviku 1996 h., u ramkach Damovy ab zvyčajnych uzbrojenych siłach u Eŭropie, kupiła ŭ nas 100 tankaŭ T-72. Kali b Biełaruś nie pradała hetaj techniki, jaje daviałosia b parezać na Barysaŭskim tankaramontnym zavodzie.
U 1996 h. Biełaruś pradavała źniščalniki Mih-29 i šturmaviki Su-25 u Peru. Aficyjnaha paćvierdžańnia hetaje infarmacyi dahetul niama, adnak dniami kamandujučy VPS Biełarusi hienerał Bułyhin na pytańnie: “Ci maje Peru pretenzii da Biełarusi z-za taho, što sioleta viasnoju padčas demanstracyjnaha palotu raźbiŭsia adzin ź Mihaŭ?” — adkazaŭ: “Nie, nia maje”. Faktyčna za 5 hod heta adzinaje paćvierdžańnie takoj uhody. Kolkaść i košt kantraktaŭ pa ciažkich uzbrajeńniach nie afišujucca ŭładami Biełarusi. Ja atrymlivaju źviestki z suśvietnych infarmacyjnych ahiencyjaŭ, analityčnych centraŭ, jakija zajmajucca hetym. Tolki tak robicca viadomym, što j kudy biełaruskija ŭłady pradajuć. U 1993 h. byli pradadzienyja ŭ Brytaniju reaktyŭnyja systemy załpavaha ahniu “Ŭrahan” (kolkaść nieviadomaja), u 1993 dy 1998 hh. – u Anhołu pradali dźvie partyi bajavych mašynaŭ piachoty BMP-1 (21 i 7 mašynaŭ), košt druhoha kantraktu skłaŭ miljon dalaraŭ. U 1994 h. u Ameryku pradali kampanenty zenitna-rakietnaha kompleksu. U Alžyr u 1996 i 1998 hh. pradavali źniščalniki Mih-29 i bambavalniki Su-24. Ale heta stała viadoma, paŭtaraju, ź nieaficyjnych krynicaŭ. Biełaruś handluje savieckaj zbrojaj z Paŭnočnaj Karejaj, Ruandaj, Maroka, Pakistanam, Konha, Małdovaj, Śjera-Leone, Uhandaj, Papua-Novaj Hvinejaj, Švecyjaj. Apošniaja kupiła ŭ nas nie ciažkoje ŭzbrajeńnie, a aptyčnyja prybory. Pra hety vyjhrany Biełaruśsiu tender aficyjnyja paviedamleńni byli.
“NN”: Za košt čaho my ŭźlacieli až da vośmaha miesca ŭ śpisie eksparcioraŭ zbroi?
V.B.: Usio jašče za košt savieckich zapasaŭ. Adnak u apošnija hady i biełaruskija pradpryjemstvy vajenna-pramysłovaha kompleksu zrabili praryŭ na suśvietnym rynku ŭzbrajeńniaŭ. Toj švedzki tender vyjhrała naša ŭłasnaja aptyčnaja pradukcyja. Biełaruś ličyłasia zbornym cecham SSSR, ale nikoli nie vypuskała kančatkovaha praduktu. Adzinaja vajskovaja technika, što całkam źbirałasia na Mienskim zavodzie kołavych ciahačoŭ — mašyny dla pieravozki balistyčnych rakietaŭ. Biełaruś pracavała na kosmas, na patreby vojskaŭ suviazi, zenitna-rakietnych vojskaŭ, avijacyi, stvarajučy kamplektujučyja častki ŭzbrajeńniaŭ. Jany stvarajucca j zaraz, tolki nia ŭ tych abjomach. U krainach SND majuć popyt biełaruskija aŭtamatyčnyja systemy kiravańnia j kamandnyja punkty kiravańnia dla patrebaŭ abarony. Zrešty, toje, što Biełaruś stvaraje zbroju, maje nie takoje značeńnie, jak toje, što my zdolnyja madernizavać uzbrajeńni dla krain Blizkaha Ŭschodu, Afryki, SND, byłych udzielnic Varšaŭskaj damovy – słovam, usim, chto maje savieckuju zbroju. Adnak tut składana prabicca ŭ kankurentnaj baraćbie, bo zachodnija krainy i Rasieja taksama prapanujuć svaje pasłuhi.
U biełaruskaha VPK vialikija mahčymaści. U 1998 h. hałoŭnaja dziaržaŭnaja kampanija pa eksparcie vajennych pasłuhaŭ i pradukcyi, “Biełtechekspart”, vydała kataloh, u jakim, na 700 staronkach, pieraličanyja kampanii i pradpryjemstvy, zadziejničanyja ŭ systemie VPK — ad BDU da Mienskaha zavodu kołavych ciahačoŭ, 140-ha avijaramontnaha zavodu, 140-ha tankavaha zavodu j 558-ha zavodu avijacyjnaj techniki ŭ Baranavičach.
A nakont 8-ha miesca… Kraina mahła ŭźlacieć na 8-je miesca tolki pry ažyćciaŭleńni niejkich bujnych kantraktaŭ. Biełaruś była na 9-m miescy ŭ 1996 h, kali pradała Peru samaloty.
“NN”: Ci šmat my možam jašče pradać?
V.B.: Dakładnych ličbaŭ kolkaści ŭzbrajeńniaŭ nie afišujuć. Ale možna padličyć nastupnym čynam: zhodna z Damovaj ab zvyčajnych uzbrojenych siłach u Eŭropie, isnujuć uzroŭni ŭzbrojenych siłaŭ i techniki, jakija Biełaruś nia maje prava pierasiahnuć. Naprykład, paśla skaračeńnia vojskaŭ pavodle Damovy ab zvyčajnych uzbrojenych siłach u Eŭropie ŭ Biełarusi pavinna było zastacca kala 80-ci źniščalnikaŭ Mih-29. Ja bačyŭ spravazdaču Nacyjanalnaj ahiencyi pa kantrolu i inspekcyi ab vykanańni Biełarusiaj Damovy. Pry kancy 2000 h. Mih-29 zastałosia kala 45-ci. Praŭda, Biełarusi niama patreby mieć hetulki ciažkoj techniki, tamu jana moža svabodna prapanoŭvać jaje na rynak. Kamandujučy VPS niadaŭna kazaŭ pra mahčymaść skaračeńnia avijacyi, maŭlaŭ, bolš srodkaŭ zastaniecca na paliva dla palotaŭ i h.d. Niama ničoha haniebnaha ŭ samim prodažy zbroi. Ale tolki tady, kali heta ažyćciaŭlajecca ŭ ramkach mižnarodnych damovaŭ, kab nie pasyłać zbroju ŭ haračyja kropki, ekstremisckim režymam.
Prablema ŭ tym, što niama nieabchodnaj prazrystaści pry prodažy zbroi – kamu, za kolki, kudy pajšli hrošy… Hetyja kantrakty zaklučajucca niehałosna. Hramadztva moža bolej viedać pra toje, kudy pradajecca zbroja ŭłasna biełaruskaj vytvorčaści, ale ničoha nia viedaje pra toje, kudy pradajecca technika, što zastałasia ad SSSR. Kali b atrymanyja srodki išli na pabudovu žylla dla vajskoŭcaŭ, heta było b prosta fajna! Bo za apošnija hady hrošy na žyllo dla aficeraŭ i praparščykaŭ, pabudavanaje za košt prodažu zbroi, składajuć mizerny adsotak ad abjomu prodažaŭ.
Hutaryła Śviatłana Kurs