Uładź Baranič. The United States of Leetwa
№ 35 (244), 27 žniŭnia 2001 h.
The United States of Leetwa
Praz 100 hadoŭ terytoryja z nazvaj Biełaruś budzie mieścicca niedzie pamiž Smalenskam i Saratavam. Na miescy ž sučasnych Biełarusi, Litvy, Karalaŭca, častki Łatvii j častki Ŭkrainy paŭstanuć Złučanyja Štaty Litvy (The United States of Leetwa). Bolšaść nasielnictva novaj Litvy buduć składać naščadki emihrantaŭ z Paŭnočnaj Ameryki i Aŭstralii. Hetyja dva kantynenty zrobiacca nieprydatnymi dla žyćcia — spačatku z-za častkovaha ich vyniščeńnia rasiejska-kitajskimi rakietami, a paśla z-za hlabalnaha paciapleńnia i tektaničnych zruchaŭ, u vyniku jakich bolšaść prydatnych dla isnavańnia ziemlaŭ budzie zatoplenaja. Rasieja paśla kitajskaj navały raspadziecca, i «iścinna» słavianskaj zastaniecca nievialikaja terytoryja ad Smalensku da Saratava, dzie atabaracca «ruskajazyčnyja» i pravasłaŭnyja ŭciekačy z amerykanizavanych i pratestanckich ZŠŁ. Dziaržaŭnaj movaj tut budzie «ruski jazyk» — naščadak siońniašniaj biełaruskaj trasianki. Hetaja “Biełaruś” zrobicca bufernaj zonaj pamiž ZŠŁ i Kitajem, zaznaje žachlivaj halečy j adstałaści, a jejnaje nasielnictva budzie znachodzicca na humanitarnym utrymańni AAN.
Dziaržaŭnaj movaj Złučanych Štataŭ Litvy (USL) zrobicca amerykanski varyjant anhielskaj movy, jaki pačnie daminavać na hetych ziemlach jašče za 80 hadoŭ da apisanych padziejaŭ, kali siudy, ratujučysia ad pieraśledu čornych musulmanaŭ, pačnuć pierasialacca biełyja chryścijanie (pratestanty i kataliki), a taksama habrei. Praŭda, kataliki, paśla radykalnaj reformy katalickaj carkvy pry Papu, jaki źmienić Jana Paŭła II, zrobiacca padobnymi da sučasnych pratestantaŭ-charyzmataŭ. Dziaržaŭny ład ZŠŁ paŭstanie na asnovie Statuta Vialikaha Kniastva Litoŭskaha i sučasnaj kanstytucyi ZŠA. Kiravać krainaj buduć Hieneralny Kancler (Chancellor General) i dźviuchpałatny Sejm (Seym) z Pałataj pradstaŭnikoŭ i Senatam.
Pierasialency adaptujuć usie nazvy i tapomnimy da anhielskamoŭnaha vucha. Kab nie vymaŭlać nazvu krainy «łajtva», jaje napisańnie źmienicca na bolš zvykłaje dla amerykancaŭ «Leetwa». Da taho ž jano budzie nahadvać im pra toje, što na hetaj ziamli jany znajšli prytułak (lee). Za Menskam (Mensk), bujnym ekanamičnym centram, zastaniecca status stalicy štatu. Praŭda jaho radykalna pierabudujuć, i ŭłasna Menskam budzie tolki administratyŭna-dziełavy daŭntaŭn, a spalnyja mikrarajony zamieniacca pryvatnymi damami nakštałt sučasnych amerykanskich pryharadaŭ. Ad staroha Mensku zastaniecca tolki Ancient City — byłoje Trajeckaje pieradmieście, pierajmienavanaje ŭ Paźniak Taŭn, dy adrestaŭravanyja staryja kvartały Niamihi. Adnajmiennaja raka budzie viernutaja z kanalizacyi ŭ histaryčnaje rečyšča. Adnoŭleny ŭ pieršasnym vyhladzie draŭlany dziadziniec pad nazvaj Menesk staniecca adnoj z asnoŭnych turystyčnych atrakcyjaŭ, jak i muzej draŭlanaha dojlidztva ŭ Stročycy, jaki zrobicca muzejem historyi i technalohii, nakštałt Greenfield Village pad Detrojtam. Na Frensis Skeryna Eveńju buduć vysicca čatyrochsotpaviarchovyja chmaračosy finansavaha centru śvietu. Stalicaj zrobicca cichi pravincyjny Ŭiłnas (Wheelnus), byłaja Vilnia z kołam rovara na hierbie.
Sa starych pomnikaŭ u Mensku zastanucca tolki pomniki Janku Kupału i Jakubu Kołasu. Pomnik Janku Kjupału (Yanka Qupala — z naciskam na pieršy skład) zrobicca miescam pałomnictva turystaŭ, pakolki ŭ paspalitaj śviadomaści paet budzie ličycca «baćkam» nacyi: va ŭsim śviecie nas buduć zvać nie «bulbašami», a «jankami». Bulba naahuł stracić status praduktu charčavańnia z pryčyny škodnaści dla zdaroŭja. Zamiest jaje vielmi papularnaj zrobicca zacirka chutkaha pryhatavańnia «Ankł Kołas» (Uncle Kolas) z vyjavaj Jakuba Kołasa na pačku. Sietka restaracyjaŭ chutkaha charčavańnia «Ciotka-burhier» budzie prapanoŭvać tradycyjnyja nacyjanalnyja stravy: prateinavyja kaŭbaski dy sojevuju mačanku.
Ad byłoj biełaruskaj litaratury zastaniecca tolki pierakładzieny na anhielskuju movu Aleks Razanaŭ (Alex Razanaw). U masavaj śviadomaści jon budzie ličycca klasykam anhielskaj, a dakaładniej, litvanskaj (Leetwan) litaratury. Pra jahonuju biełaruskaść zmohuć raspavieści chiba ŭniversyteckija prafesary. Aktyvisty tavarystva litvanskaj movy imia Noja Ŭebstera buduć zmahacca suprać praniknieńnia ŭ jaje hiermanizmaŭ, kitaizmaŭ dy słenhavaha vymaŭleńnia biełaruska-ŭkrainskaha «h» zamiest litaraturnaha anhielskaha. Teatry j kinateatry źniknuć, zamiest ich źjaviacca kamputarnyja prahramy virtualnaj realnaści, a taksama interaktyŭnaje suśvietnaje sieciva. Na školnych ispytach vučni buduć błytać Linkalna z Kalinoŭskim, Sapiehu z Džefersanam, a Adamsa z Adamkusam. Vyjavy ŭsich hetych dziejačoŭ apynucca na talerach — nacyjanalnaj valucie ZŠŁ.
Nastupstvy čarnobylskaj avaryi źlikvidujuć, z ekalohijaj naahuł usio budzie o'kiej. Praŭda, z-za vialikaj kolkaści nasielnictva (blizu 300 miljonaŭ) dla lasoŭ miesca zastaniecca nia duža šmat. Budzie niekalki bujnych nacyjanalnych parkaŭ, ale bolšaść ziamli pojdzie pad sielskahaspadarčyja patreby, indyvidualnaje žytło dy pramysłovyja abjekty. Rostu nasielnictva paspryjaje vialiki ŭpłyŭ na hramadztva Biblii i purytanskich kaštoŭnaściaŭ — słovy «pładzieciecia i množciecia» nabuduć litaralnaje značeńnie. Daminujučymi kanfesijami stanucca kalvinisty, baptysty, kataliki-charyzmaty i judziei. Pravasłaŭje abvieściać destruktyŭnaj sektaj i zabaroniać. Sadomski hrech (homaseksualizm i leśbijanstva) budzie karacca katavańniem da śmierci praz uździejańnie tokami vysokaj častaty na ŭžyvanyja nie pa pryznačeńni orhany. Abort budzie ličycca zabojstvam i karacca vykidańniem u adkryty kosmas. Uvohule, Kryminalny kodeks, sfarmavany častkova pa starazapavietnych kanonach, a častkova pa Statucie VKŁ, zrobicca vielmi surovym. Z-za hetaha ŭźniknie peŭnaja napružanaść u adnosinach ZŠŁ z krainami Eŭrapiejskaha Źviazu. Ale da vajny nia dojdzie, bo paśla amerykanska-kitajskaha kanfliktu acalełyja krainy zdolejuć vajavać adno na kamputarnych symulatarach.
Uładź Baranič