Vodhuki skrynka

---

 Vodhuki

 

Nia budziem spadziavacca na cudy

Chaciełasia b mnie zabrać hołas u spravie, jakuju parušaje Michaś Łužynski ŭ “NN” №28 ad 9 lipienia 2001 h.

 

Viedaju Michasia Łužynskaha jašče ź biełaruskaha lahieru ŭ Vatenštecie, dzie jon byŭ haduncom Biełaruskaje himnazii j biełaruskaha skaŭtynhu, u Aŭstralii jon vioŭ biełaruskaje radyjo, u 1988 h. byŭ udzielnikam 18-je Sustrečy Biełarusaŭ Paŭnočnaje Ameryki, što adbyvałasia ŭ Taronta, u časie jakoj byŭ aśviečany Biełaruski pamiatny Kryž u proščy Midland, u Kanadzie. Sp.Michasia Łužynskaha ja vielmi šanuju. Ale ź jahonym pohladam na novuju biełaruskuju emihracyju j budučyniu nie zusim pahadžajusia.

U Kanadzie sytuacyja padobnaja da aŭstralijskaje. Našaje pakaleńnie, što ŭ 1948 h. raspačało biełaruskaje nacyjanalnaje arhanizacyjnaje žyćcio ŭ Kanadzie, zhodna z zakonam žyćcia, vymiraje. Ale śviet paśla nas nia skončycca. Nia skončycca i biełaruskaje nacyjanalnaje arhanizacyjnaje žyćcio ŭ Kanadzie. Niezaležna ad taho, jakoj padajecca nam budučynia. Ale, XXI st. naležyć da novaje biełaruskaje emihracyi. I my nia majem prava dumać, što pakaleńnie XXI st. budzie nacyjanalna horšaje ad inšaha. Budzie inšaje, tak, jak biełarusy XIX st. byli inšymi ad nas u XX st. XXI st. naležyć da vas, i vy budziecie rabić tak, jak budziecie ŭvažać za patrebnaje.

Nazirajučy za tym, što ŭ ciažkich palityčnych abstavinach tvorycca ciapier u Biełarusi, ja pierakonvajusia, što siarod novaje biełaruskaje emihracyi znojducca, jak znajšlisia j siarod našaje, “hrudzi achviarnyja j mocnyja ruki” dy mazhi, jakija paviaduć biełaruskuju niezaležnickuju spravu dalej. Nia budziem spadziavacca na cudy.

Niezaležnaść – heta najmacniejšaje, što narod moža mieć, tamu jana lohka nie dajecca. Da jaje narod namahańniami j achviarnaju pracaju imkniecca z pakaleńnia ŭ pakaleńnie. I ŭ hetym zaruka, što, jak Kniaź “Na Kućciu” kazaŭ:

Nia ŭmruć, nia ŭmruć užo jany,

Raz chočuć sonca, słavy, pieśni;

Zabjuć im zyčnyja zvany

Prabudnym zvonam napradvieśni.

Svajoj zabranaj staranie,

Skavanaj mučanicy Kniažnie

Ŭźniasuć pasad na kurhanie

Na panavańnie niedasiažnie.

Chtości mnie moža skazać, što pryhožyja słovy, dy nia majuć praktyčnaha značeńnia. Dla mianie – majuć, bo žyvili mianie duchova praz usio majo doŭhaje žyćcio.

 

Raisa Žuk-Hryškievič, Kanada, a rodam ź Biełarusi

 

Viaskovaść i šlachietnaść

Jak tolki horad azdablajecca roznaha hatunku apazycyjnymi nalepkami, niechta ŭparta supracivicca ichnamu źjaŭleńniu. Ich zryvajuć, zamaloŭvajuć, klejać na ich pryvatnyja abviestki etc.

 

Balšynia nazvanaj pradukcyi, kali nie tekstualna, dyk padtekstam zaklikaje ci da dziejańnia, ci da dumańnia. Ale i toje, i druhoje dla ładnaje častki maich suajčyńnikaŭ źjaŭlajecca praŭdzivaju pakutaj. Kanfarmisckaja častka biełaruskaha hramadztva vyznaje ideały spakoju j cichmianaści. Kožnaja aznaka taho, što chtości moža piarečyć uładzie, kidaje hety lud u rospač i strach. Naklejka z zaklikam da dziei ci dumki vyklikaje ŭ takich ludziej mutarnaść. I ad jaje chočacca schavacca. Tamu j karcić prybrać dalej ad vačej usie hetyja lipučyja karcinki.

Cichmianaść biełarusaŭ vypracoŭvałasia stahodździami. U Vialikim Kniastvie Litoŭskim sielanin musiŭ moŭčki tryvać svavolu svajho pana. Maŭčaŭ, kab doma za miskaju zacirki prašypieć: “Chaj pan nia radujecca, budzie jamu Radaŭnica”.

U Rasiejskaj imperyi baćkoŭ-panoŭ raźmianiali na baciuchnu-cara. Padčas reformy 1861 h. sialanie byli pierakananyja, što pany chavajuć ad ich sapraŭdny manifest ćviordaje, ale spraviadlivaje carskaje ruki.

Nia dziŭna, što bahata chto nazyvaje Łukašenku baćkam, nie ŭkładajučy ŭ toje słova ani ironii, ani sarkazmu. Uzhadavanyja ŭ patryjarchalnych siemjach, dzie skazać baćku “nie” — raŭnaznačna samavyhnańniu, mnohija siońniašnija biełarusy trymciać-trapiečucca pierad baćkam usichnym. Toj ščodra płacić im za heta kamplimentami: moj narod, pamiarkoŭnyja biełarusy, talerantnaja nacyja etc. Nasamreč hetaja častka narodu pamiarkoŭnaja j talerantnaja tolki pierad uładaj. U mižčałaviečych adnosinach skroź naziraješ źvierstvy. Adna z ulubionych temaŭ “pamiarkoŭnaha” ludu – razvahi pra patrebu śmiarotnych strataŭ na haradzkich płoščach z tranślacyjaj pa TV. Pryčym strataŭ dla ŭsich – ad kišańkovaha złodzieja da putčystaŭ. Jak hetki radykalizm suisnuje sa stracham pierad uładaj? Zahadka. I čym bolšy strach, tym radykalniejšyja nastroi.

Dziela azdaraŭleńnia biełaruskaha hramadztva tre było b najpierš za ŭsio vykaranić hetyja nastroi. Ideja novaj šlachty, jakuju raźvivajuć teksty S.Paŭłoŭskaha j S.Chareŭskaha, mahła b stacca padstavaju dla azdaraŭleńnia biełaruskaha hramadztva. Šlachiectva musić być pryncypam nie kryvi, ale pierakananaści: “Ja šlachcic, ja tvorca i abaronca ŭłasnaje Krainy j sobskaje siamji”. I zusim nieistotnym budzie toje, što niechta z novaje šlachty staić za takarnym stankom, kiruje traktaram albo čytaje lekcyi pa historyi Biełarusi ŭ vajskovaj akademii.

 

Siarhiej Bałachonaŭ, Homiel

BT i ŬT

Vielmi mianie ŭraziŭ materyjał M.Juhova pra Biełaruskaje telebačańnie. Vynikaje žadańnie paraŭnać Vašaje TB z ukrainskim.

 

Ja zdaju sabie spravu, što ŭkraincam niama čym asabliva vychvalacca pierad biełarusami ŭ planie svabody słova. Tak, my majem 5—6 ahulnanacyjanalnych kanałaŭ; tak, viaščajuć jany pieravažna pa-ŭkrainsku. Tak, pamiž ichnymi pazycyjami (to bok pazycyjami kłanaŭ, što za imi stajać) isnuje siaki-taki pluralizm. Ale redka na jakim ź ich možna pačuć, jak krytykujuć prezydenta. Najbolš niebiaśpiečnych dla jaho lideraŭ apazycyi paprostu zamoŭčvajuć. Peŭnyja kanały ŭvohule admaŭlajucca ad palityčnaha eteru na karyść “rejtynhavych” pieradačaŭ (biaskoncyja miantoŭskija seryjały z Rasiei, nia nadta śmiešnyja humarystyčnyja šoŭ). U vyniku ludzi addajuć pieravahu zamiežnym (rasiejskim, a na zachadzie krainy — polskim) kanałam.

Uvohule našyja narody — vielmi blizkija, a movy ŭzajemna zrazumiełyja bieź nijakaje padrychtoŭki. Dyk čamu my musim daznavacca adny pra adnych praź niejkija ORT, “Maskoŭskija kamsamolcy” abo PolSat'y? Čamu ŭ kijeŭskich šapikach nie lažyć “NN” ci BDH, a ŭ mienskich — Dzierkało tižnia (darečy, www.zn.kiev.ua) albo PiK?

Prapanuju ŭsim, kaho cikavić niešta pra Ŭkrainu, źviartacca na moj e-mail adras. Pa mahčymaści, adkažu ŭsim. A tak — usiaho Vam najlepšaha! Ščaślivaha Vam prezydenta ŭ vieraśni!

Z pavahaju, Ihar Bułyha, Kijeŭ ihor@ndiasb.kiev.ua