Sprava źnikłych: novy pavarot
22 listapada 2000 hodu staršynia KDB Biełarusi Ŭładzimier Mackievič pastanaviŭ zatrymać Źmitra Paŭličenku na 30 sutak. Aproč podpisu staršyni Kamitetu pad dakumentam staić sankcyja namieśnika hieneralnaha prakurora Śnihira. Sensacyjny dakument apublikavaŭ «respublikaniec» Valery Frałoŭ. Svaje krynicy infarmacyi jon nie raskryvaje.
Pra los Zacharanki, Hančara, Krasoŭskaha, Zavadzkaha havorać i pišuć, zdymajuć filmy. Tolki vyśvietlić hety los śledztvu nijak nie ŭdajecca. I kožny novy vitok cikavaści da ich spravy prypadaje na abvastreńnie adnosinaŭ biełaruskaha kiraŭnictva z Rasiejaj.
Upieršyniu pra «rasiejski śled» u spravie źniknieńniaŭ napisaŭ niejki Viktar Klinko. U 2001 h. jaho narys vyjšaŭ asobnaj brašurkaj. Pavodle Klinko, ataka na Łukašenku planavałasia z dapamohaj spravy žurnalista Źmitra Zavadzkaha. Adnak «jašče nia pozna» Łukašenku nanieści preventyŭny ŭdar i vyčyścić biełaruskija orhany ŭłady i siłavyja struktury ad rasiejskaj ahientury, pisaŭ tajamničy Klinko.
Sprava išła da prezydenckich vybaraŭ u Biełarusi. Źnikłyja, jak heta ni cynična hučyć, stalisia niebiaśpiečnaj zbrojaj u rukach roznych palityčnych siłaŭ. Apazycyja spadziavałasia, što ŭłada budzie dyskredytavanaja infarmacyjaj pra jaje saŭdzieł u złačynstvach. Znoŭ ža čakałasia, što nie zastaniecca ŭ baku i Rasieja, jakaja «była ŭ kursie ŭsich padziejaŭ». Ale vykidu ŭ presu samaha surjoznaha kampramatu na biełaruski režym nie adbyłosia. Ci to Maskva nia mieła čaho skazać, ci to vyrašyła pakul ustrymajecca.
Adkaz Ałkajevu
Nahadajem, što ŭpieršyniu padborka dakumentaŭ u spravie źnikłych palitykaŭ była abnarodavanaja ŭletku 2001 h. Spačatku ŭ červieni z zajavaj vystupili supracoŭniki prakuratury Źmicier Pietruškievič i Aleh Słučak, jakija źjechali ŭ ZŠA.
A ŭ lipieni 2001-ha kandydat u prezydenty Ŭładzimier Hančaryk ahučyŭ adrazu niekalki sensacyjnych dakumentaŭ. Heta byli ciapier užo ŭsim dobra viadomyja raparty hienerała Mikałaja Łapacika i načalnika śledčaha izalataru Aleha Ałkajeva.
Źjaŭleńnia novaha dakumentu daviałosia čakać dva hady. U lutym 2003-ha A.Ałkajeŭ na staronkach «Dla słužiebnoho polzovanija» pisaŭ: «I jašče pakul nichto nie adkazaŭ na pytańnie: što było napisana ŭ pastanovie ab aryšcie Paŭličenki? Tak, jon byŭ aryštavany preventyŭna, ale ŭsio roŭna tre było b štości napisać u pastanovie». Paśla publikacyi kserakopii «Pastanovy ab prymianieńni preventyŭnaha zatrymańnia» ŭ hazecie «Narodnaja vola» ad 29 lipienia 2003 h. adkaz na pytańnie Ałkajeva byŭ dadzieny:
«U materyjałach aperatyŭnaj raspracoŭki majucca peŭnyja źviestki pra toje, što Paŭličenka Dźmitry Valerjevič źjaŭlajecca arhanizataram i kiraŭnikom złačynnaj hrupy, jakaja zajmałasia vykradańniami i fizyčnym źniščeńniem hramadzianaŭ. U pryvatnaści, kiravanaja Paŭličenkam Dz.V. złačynnaja hrupa maje dačynieńnie da zabojstva 5 žniŭnia 2000 hr.Samojłava H.V., lidera niezarehistravanaj Biełaruskaj rehijanalnaj arhanizacyi «RNIE», a taksama da zabojstva inšych asobaŭ».
Frałoŭ krynicaŭ nie raskryvaje
Na padstavie hetaha 22 listapada 2000 h. staršynia KDB Uładzimier Mackievič pastanaviŭ zatrymać Paŭličenku na 30 sutak. Aproč podpisu staršyni Kamitetu pad dakumentam staić sankcyja namieśnika hienprakurora Śnihira.
Dakument apublikavaŭ «respublikaniec» Valery Frałoŭ. Svaje krynicy infarmacyi jon nie raskryvaje. Versiju, što kserakopija była im pryviezienaja z Maskvy, u razmovie z karespandentam «NN» hienerał pakinuŭ biez kamentaru. Na pytańnie, čamu dakument źjaviŭsia tolki ciapier, kaža: «Tak skłałasia».
«Ja adpraviŭ kserakopiju ŭ Prakuraturu, KDB i Viarchoŭny Sud, — kaža Frałoŭ. — Kab uličvali, što była takaja pastanova. Što, napeŭna, byli padstavy dla zatrymańnia Paŭličenki, kali dakument padpisali takija surjoznyja ludzi».
Z adnaho boku, u dakumencie niama ničoha sensacyjnaha — tolki paćvierdžańnie ŭžo viadomych iścinaŭ (chiba tolki zasłuhoŭvaje ŭvahi zhadka pra zabojstva Samojłava). Najvažniejšaje — sam fakt abnarodavańnia pastanovy za podpisam Mackieviča. Chtości padaje biełaruskamu kiraŭnictvu syhnał. I robiać heta jaŭna nia biehłyja apazycyjanery. Kab hety dakument i raniej byŭ u ich rukach, jon užo byŭ by nadrukavany ŭ apazycyjnaj presie.
Pastanovu ab zatrymańni Paŭličenki, vierahodna, vyciahnuli z daśje, jakoje moža znachodzicca ŭ Rasiei. Charakterna, što pierad hetym u Maskvie była nadrukavanaja kniha «Našiestvije», pryśviečanaja mechanizmam «čornaha» biznesu ŭ Biełarusi, źniknieńniam viadomych ludziej. «Našiestvije» raspaŭsiudžvajecca ŭ Biełarusi nielehalna, pieravažna ŭ kserakopijach, ale ŭ Internecie ź jaho źmiestam moh paznajomicca kožny. Rasiejskaja «Niezavisimaja hazieta» ŭ červieni paviedamlała pra pačatak psychalahičnaj vajny suprać Łukašenki i pra toje, što jaho «ŭ Maskvie zamovili». Ci nie ŭ praciah hetaha hienerał Frałoŭ i atrymaŭ ź nieviadomych krynicaŭ zhadany vyšej dakument?
Zavadzkamu złamali chrybietnik
Niezadoŭha da publikacyi kopii pastanovy Mackieviča było adnoŭlenaje śledztva pa fakcie źniknieńnia Ju.Zacharanki, V.Hančara, A.Krasoŭskaha i Z.Zavadzkaha. Jano ciahnułasia ŭžo niekalki hadoŭ. Za hety čas było ŭsio: «uciečki infarmacyi», hučnyja zajavy, zahadkavyja śmierci aperatyŭnika Kamitetu pa arhanizavanaj złačynnaści pry MUS Uładzimiera Francuzava, śviedki, byłoha amapaŭca 26-hadovaha Antona Kabzara dy inšych. I tolki adna sprava była daviedzienaja da sudu — pa joj prachodziła «hrupa Ihnatoviča».
14 sakavika 2002 h. byłyja specnazaŭcy Ihnatovič i Malik atrymali pažyćciovaje źniavoleńnie, a ich saŭdzielniki — vialikija terminy źniavoleńnia. Adnak sud, pryznaŭšy ich vinu ŭ vykradańni Zavadzkaha, tak i nia daŭ adkazu na pytańnie, što ž stałasia z žurnalistam. Jahony kaleha Pavał Šaramiet ličyć, što Źmicier byŭ zachopleny biełaruskimi specsłužbami, jakich cikaviła, što viedaje ORT i Šaramiet pra ich aperacyi ŭ Čačenii: «Jaho katavali, złamali chrybietnik. Paśla hetaha vyrašyli dabić, bo ŭžo nielha było schavać hetaje złačynstva. Heta versija, jakoj trymaŭsia padčas našych razmovaŭ były hienprakuror Aleh Bažełka. I mnie jana padajecca najbolš praŭdapadobnaj».
Ministar nia pamiataje
Hienerał Jury Sivakoŭ, jakoha dapytvali ŭ jakaści śviedki, admaŭlaŭ, što addavaŭ kamandu ab vydačy «rasstrelnaha» pistaleta. «Ja hetaha nia pamiataju», — skazaŭ jon śledčamu. Źmianiŭ svaje pakazańni adjutant ministra Kaleśnik, jaki zajaviŭ, što pistalet lažaŭ u jaho sejfie.
Stała viadoma, što paśla vykradańnia Hančara i Krasoŭskaha nieviadomyja ludzi, jakija pradstaŭlalisia rabotnikami milicyi, ździajśniali abchod kvater u rajonie zdareńnia. Jany cikavilisia, ci chto što-niebudź bačyŭ, — šukali śviedkaŭ...
20 studzienia 2003 h. śledčy prakuratury Ŭładzimier Čumačenka prypyniŭ papiaredniaje raśśledavańnie. Taciana Proćka ŭpeŭnienaja, što hetym jon pakazaŭ: «ničoha nie mahu zrabić bolš, čym zrabiŭ».
Adnak u pačatku leta 2003-ha raśśledavańnie spravy źnikłych było niečakana adnoŭlenaje. Prakuror stalicy Mikałaj Kulik zamianiŭ śledčaha, i ciapier spravaj zajmajecca Siarhiej Kucharonak. Pryčynaj hetaha kroku prakuratury staŭsia najpierš šyroki rozhałas, u tym liku i za miažoj, biełaruskich «hučnych spravaŭ». Aleh Voŭčak, kiraŭnik hramadzkaj arhanizacyi «Pravavaja dapamoha nasielnictvu», jakaja ciapier likvidujecca Miniustam, ličyć, što meta adnoŭlenaha śledztva — vypravić raniejšuju pamyłku śledčaha Čumačenki. Studzieńskaja pastanova Čumačenki śviedčyła pra isnavańnie ŭ našaj krainie «eskadronu śmierci», choć i nie nazyvała jahonych udzielnikaŭ i haspadaroŭ. Ciapier ža hety fakt moža źniknuć z vysnovaŭ adnoŭlenaha śledztva.
Žonka Viktara Hančara Zinaida ličyć, što adnaŭleńnie śledztva — heta čarhovaja sproba ŭłady zabłytać raśśledavańnie. Nia vieryć u stanoŭčy vynik śledztva i Iryna Krasoŭskaja. Prahnoz hienerała Frałova taksama nie aptymistyčny: «Buduć ciahnuć spravu». Tamu praciahvajecca rabota nad padrychtoŭkaj pazovu na ŭłady Biełarusi ŭ adzin z eŭrapiejskich sudoŭ.
Aleh Tačony