«Vizyt Papy ŭ Biełaruś mahčymy»
U Biełarusi reprezentavanaje najlepšaje abličča sučasnaha katalictva. Adnak biełarus-katalik u Rasiei razhladajecca jak «skradzienaje dzicia» ci «zdradnik». Dyjakan Andrej Kurajeŭ adkazvaje na pytańni «NN».
«NN»: Pravasłaŭnyja i kataliki žyvuć pa roznych kalendarach. U nas u Biełarusi susiedzi pa dva razy śviatkujuć Kalady i Vialikdzień. Heta padryvaje kali nia vieru, dyk abradnaść. Čałaviek kaža: «Chrystos ža nia dva razy ŭvaskros. Značyć, heta śviatary ŭ niečym niesumlennyja. I ja da ich nie pajdu».
Andrej Kurajeŭ: Takoje buchcieńnie nie pierakonvaje. Zusim nia heta strymlivaje tych ludziej ad pachodaŭ u Carkvu, a karyślivaść, asałoda hrachu, ź jakoj nia chočacca raźvitvacca. Skažu pad sakretam, što chryścijanie śviatkujuć Vialikdzień uvohule štoniadzieli, heta značyć nia dva, a 48 razoŭ na hod!
«NN»: A ab złučeńni kalendaroŭ i Cerkvaŭ Vy nia marycie?
A.K.: Nie, nia maru. Ja nie razumieju, jakim čynam možna ŭzbahacicca pry padobnym złučeńni. Ja nie razumieju, čamu ja nie mahu paprostu siabravać z susiedzkim ryma-katalickim śviatarom, nie pierachodziačy pry hetym u padparadkavańnie da Papy. Aproč taho, sučasnaje katalictva nadta raznastajnaje; jość ludzi, jakija ciahnucca da pravasłaŭja, da staradaŭnich vytokaŭ chryścijanstva, a jość manachi, jakija biaruć uroki medytacyi ŭ budystaŭ…
U Biełarusi reprezentavanaje najlepšaje abličča sučasnaha katalictva. A na Zachadzie bolš madernizmu i «śvieckaści». Nichto z katalikoŭ nia skaža, što ŭ žyćci jaho Carkvy niama bolevych miescaŭ. Dyk adkul ža tady iluzija taho, što pry našym złučeńni adbudziecca abmien tolki stanoŭčym? A moža, my «bolkami» pamianiajemsia?
Viedajecie, što bolš za ŭsio padabajecca rasiejskamu abyvacielu ŭ katalictvie? Toje, što ŭ katalikoŭ padčas słužby možna siadzieć. A što padabajecca zachodniamu abyvacielu ŭ pravasłaŭi? Toje, što ŭ nas možna druhi raz žanicca. Bo katalictva nie pryznaje druhoha šlubu, a pravasłaŭje pryznaje. I tysiačy eŭrapiejcaŭ pierachodziać z katalictva ŭ pravasłaŭje zusim nie tamu, što jany paznajomilisia z bahasłoŭjem śv.Ryhora Pałamy, a dziela apraŭdańnia druhoha šlubu. Jość i adna supolnaja chvaroba ŭ pravasłaŭnych i katalikoŭ. Heta — sekularyzacyja, praźmiernaja sastupalnaść idealahičnym modam «hetaha vieku». Mienavita tamu, što ŭ nas samich jość hetaja niamohłaść, — my musim być asabliva ŭvažlivymi da taho, kab jana nie razrastałasia dalej. A katalictva tradycyjna palityzavanaje i ŭ značna bolšaj stupieni śvieckaje… I, značyć, naša spahada da katalictva, naša złučeńnie ź im padšturchnie analahičny praces i ŭ nas. Kab hetaha nie było — lepiej usio ž być na adlehłaści.
«NN»: Vy nazyvajecie biełaruskaje katalictva admietnym svajoj tradycyjnaściu. Što dla Vas samaje vyraznaje i admietnaje ŭ biełaruskim pravasłaŭi?
A.K.: Ja nadta mała viedaju biełaruskaje pravasłaŭje, kab zaŭvažyć i sfarmulavać stylovyja adroźnieńni. Mnie tolki zdajecca, što carkoŭnaje žyćcio ŭ Biełarusi surjozna adstaje ad carkoŭnaha žyćcia Rasiei. U Biełarusi adsutničaje ŭłasnaja bahasłoŭskaja litaratura, jak i aŭtarskaja carkoŭnaja publicystyka. Ja pryjaždžaju ŭ Miensk, šukaju knihi miascovych aŭtaraŭ, a ich niama, kali nie ličyć tvoraŭ mitrapalita Fiłareta. Jość tolki pieravydańni rasiejskich ci francuskich aŭtaraŭ — padbor jakich, miž inšym, demanstruje najaŭnaść dobraha litaraturnaha i bahasłoŭskaha hustu.
«NN»: Jak vy aceńvajecie pahadnieńnie pamiž uradam i Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvoju, padpisanaje letaś?
A.K.: U mianie takoje ŭražańnie, što heta pahadnieńnie zastałosia na papiery. U mianie jość svaje krytery dla acenki supracoŭnictva dziaržavy i carkvy: heta pierš za ŭsio infarmacyjnaja palityka i sfera adukacyi. Kolkaść chramaŭ była dastasoŭnym kryteram u kancy XIX st., ale nie ciapier, u infarmacyjnym hramadztvie. Stupień palityčnaj i relihijnaj svabody možna vyznačyć tolki pavodle dostupu da infarmacyjnych kanałaŭ. U pryvatnaści, pa hatoŭnaści dziaržaŭnaj systemy adukacyi supracoŭničać z carkvoju. Jość asobnyja škoły i harady, dzie śviataroŭ puskajuć da dziaciej, ale niama systemy. U Rasiei, prynamsi, pieršyja kroki ŭ hetym kirunku Ministerstva adukacyi ŭžo zrabiła: dazvalajecca vykładańnie asnovaŭ pravasłaŭnaj kultury, vyjšli dziasiatki padručnikaŭ roznaj pakul jakaści.
Uvohule, pieršym značnym krokam pavinna stać adkryćcio bahasłoŭskich fakultetaŭ u pedahahičnych universytetach i nabor na ich z nastupnym bolš-mienš harantavanym pracaŭładkavańniem.
«NN»: Jak heta mahčyma ŭ biełaruskich umovach, kali suisnujuć roznyja kanfesii?
A.K.: Ništo nie pieraškodzić suisnavańniu dvuch fakultetaŭ u adnym universytecie. Častka kursaŭ budzie supolnaj, častka — asobnaj.
«NN»: Vizyt Papy ŭ Biełaruś mahčymy?
A.K.: Jak tolki budzie inšy Papa.
«NN»: Vizyt Jana Paŭła II niemahčymy?
A.K.: Mahčymy, kali Jan Pavał II daść jasnuju sumlennuju acenku dziejańniam pahromnikaŭ na Zachodniaj Ukrainie, hvałtu, jaki čynili ludzi, što nazyvajucca hreka-katalikami, unijatami, pieraškody da vizytu buduć źniatyja. U nas mohuć być narmalnyja stasunki z zvyčajnymi katalickimi śviatarami, ale Papa niasie maralnuju adkaznaść za ŭsio, što adbyvajecca ŭ papskaj carkvie, u tym liku i za toje, što zdaryłasia va Ŭkrainie na miažy 80—90-ch.
«NN»: Na Vašu dumku, Papa pryjedzie spačatku ŭ Biełaruś ci ŭ Rasiju?
Poŭny varyjant artykułu hladzicie ŭ hazecie "Naša Niva".
Hutaryŭ Mikoła Buhaj