Elektronny pierakładčyk
U siaredzinie traŭnia adbudziecca prezentacyja kamputarnaj prahramy «Rasiejska-biełaruski j biełaruska-rasiejski pierakładčyk». Prahrama budzie pracavać pad dva narmatyŭnyja standarty biełaruskaj movy — narkamaŭku j taraškievicu. Heta toje, čaho vydaŭcy čakali cełaje dziesiacihodździe.Stvareńnie prahramy inicyjavała Tavarystva biełaruskaj movy. Raspaŭsiudžvać jaje buduć biaspłatna. Adzinaja ŭmova stvaralnikaŭ — abaviazkovaja rehistracyja pry atrymańni raspracoŭki: kožnyja 3—4 miesiacy miarkujecca abnaŭleńnie prahramy i aŭtary nia chočuć bačyć u spažyŭcoŭ niajakasny pradukt.
Pracu nad takoj samaj prahramaj na zamovu dziaržaŭnaha Fondu infarmatyzacyi z 1998 h. viaduć navukoŭcy fakultetu prykładnoj matematyki j infarmatyki BDU (kiraŭnik prajektu prafesar Ihar Soŭpiel). Adzinaje adroźnieńnie — u raspracoŭcy BDU ŭžyvajecca tolki narkamaŭka. Ich elektronny pierakładčyk — na stadyi dapracoŭki. Jak paviedamiła «NN» adna z stvaralnic prahramy Natalla Rubaško, prahrama z BDU maje źjavicca pry kancy hodu.
U Internecie ź listapada 2002 h. možna skačać biełaruska-rasiejski pierakładčyk «Biełazar». Prahrama pastajanna abnaŭlajecca i dapracoŭvajecca: ciapier u joj pa 40 tys. słoŭnikavych artykułaŭ u kožnaj moŭnaj častcy. Biada, što robicca jana amatarskimi namahańniami i pakul dalokaja ad daskanałaści.
U prajekcie TBM asnoŭnuju techničnuju pracu zrabiŭ supracoŭnik Instytutu elektroniki Akademii navuk Chviedar Piskunoŭ. «Elektronnyja prahramy — heta taki ž element suverenitetu, jak ułasnyja encyklapedyi», — upeŭnieny sp.Chviedar.
Siońnia «pierakładčyk» maje kala čatyroch miljonaŭ słovaŭ u dvuch varyjantach — z małoj litary i ź vialikaj (na toj vypadak, kali z hetaha słova pačynajecca skaz). Padobnyja prahramy-pierakładčyki na rasiejskaj ci ŭkrainskaj movach taksama majuć bazu 4—4,5 młn.
U pracy nad prahramaj brali ŭdzieł Aŭhińnia Vołkava, Valancina Aviłava, Uładzimier Koščanka, linhvistyčnyja kansultacyi davali prafesar Hienadź Cychun, Źmicier Saŭka, Vincuk Viačorka, Juraś Bušlakoŭ. Leksyčnaj asnovaj prahramy stali słoŭniki, a taksama sajty «Našaj Nivy», «Źviazdy» i elektronnaj biblijateki «Biełaruskaja palička». Aprača ahulnaj leksyki, u prahramu byli ŭłučanyja i ŭłasnyja imiony: hieahrafičnyja nazovy (usie harady, miastečki — až da nazvaŭ sielsavietaŭ i najznačniejšych viosak) i imiony viadomych u historyi Biełarusi asobaŭ.
Adzinaje, čaho jašče brakuje «pierakładčyku», — ułasnaha zapaminalnaha imia. Aŭtary jašče šukajuć najlepšy adpaviednik. Čamu b nie nazvać prahramu imiem samaha viadomaha ź biełaruskich pierakładčykaŭ — Skaryny? «Vyhladała b niaścipła», — nie navažvajecca Chv.Piskunoŭ.
Adam Voršyč