Što adnaŭlać najpierš?
Adkazvajuć Zachar Šybieka, Uładzimier Hilep, Uładzimier Dzianisaŭ.
Jakim pavinien być centar Miensku paśla abvieščanaha adnaŭleńnia? Pra heta, mabyć, najlepiej raspaviaduć ludzi, jakija viedajuć, jakim centar stalicy byŭ niekali raniej. Pra svajo bačańnie restaŭravanaha Miensku dla «NN» raskazali znaŭcy pytańnia — historyki j archieolahi: doktar historyi Zachar Šybieka, staršynia HA «Biełaruski fond kultury» Ŭładzimier Hilep i staršynia Mienskaha tavarystva achovy pomnikaŭ historyi j kultury Ŭładzimier Dzianisaŭ.
«Staradaŭni vobraz horadu, — raskazvaje Zachar Šybieka, — farmavaŭsia na asnovie chramavych vertykalaŭ — viežaŭ, zvanic. Ich i varta adnaŭlać pieradusim».
Pieralik chramaŭ, jakija nieabchodna adnavić, Šybieka pačynaje z bazylanskaha Śviataduchavaha saboru, paźniej pieraroblenaha ŭ pravasłaŭny Pietrapaŭłaŭski. Chram stajaŭ na placy Voli, levaruč ad Domu prafsajuzaŭ. Pieršačarhovym abjektam dla adnaŭleńnia nazyvajuć hety sabor i Dzianisaŭ, i Hilep.
«Kala kinateatru «Pieramoha», — praciahvaje Šybieka, — nieabchodna ŭznavić klaštar benedyktynak (paźniejšy Praabraženski žanočy manastyr)».
U rajonie płoščy Miaśnikova — uznavić Kazanskuju carkvu, pabudavanuju ŭ 1890 h. i ŭzarvanuju ŭ saviecki čas. U rajonie skryžavańnia vulic Libknechta i Karža — luteranskuju carkvu Śviatoha Mikałaja 1862 h.
Historyk ličyć, što nia varta abmiažoŭvacca ŭznaŭleńniem tolki chryścijanskich chramaŭ. Nieabchodnym kampanentam adnaŭleńnia chramavaj prastory Miensku Šybieka nazyvaje miačet u rajonie hatelu «Jubilejny» i charalnuju synahohu na Vaładarskaha.
Razam z adnaŭleńniem chramaŭ Šybieka miarkuje nieabchodnym adnaŭlać i prastoru vakoł ich: «Pry Maryinskim jezuickim kaściole była ž i škoła. Čamu nie adnavić budynak jezuickaha kalehijumu, jaki staić pobač z kaściołam?»
Uładzimier Hilep svoj pieralik adnoŭlenych budynkaŭ Miensku taksama pačaŭ z chramaŭ — daminikanskaha klaštaru 1605 h., pieršaha muravanaha budynku ŭ Miensku: «Padmurki daminikanskaha kaściołu zakanservavanyja j prymykajuć da Pałacu Respubliki. Svaim časam ich raskopvaŭ Paźniak, i ja ŭdzielničaŭ u tych raskopkach. Tady ich zakanservavali tak, kab možna było adkryć i muzejefikavać. Byŭ raspracavany prajekt muzejefikacyi, jaki zrabiła taja samaja hrupa architektaraŭ, što prajektavała i Pałac Respubliki.
«Cacačkaj», na dumku Hilepa, budzie i adnoŭlenaja Praabraženskaja carkva (były kaścioł benedyktynak) kala kinateatru «Pieramoha»: «Jana nievialičkaja pa pamiery j jakraz by tudy ŭpisałasia».
Staršyniu BFK turbuje j adnaŭleńnie znakavych budynkaŭ, jakija śviedčyli b pra kultavyja miaściny biełaruskaj historyi j kultury. Pa-pieršaje, treba adnavić dom, dzie naradziŭsia Maksim Bahdanovič (skryžavańnie vulic Bahdanoviča j Staražoŭskaj).
Poŭny varyjant artukułu čytajcie ŭ hazecie "Naša Niva"
Arkadź Šanski